Sáng kiến "tái sinh" lưới đánh cá thành nội thất của ngư dân Tây Ban Nha

Thay vì trở thành rác thải đại dương, lưới cũ từ hoạt động đánh bắt được đưa vào một chuỗi sản xuất mới, gắn kết ngư dân, doanh nghiệp tái chế và ngành thiết kế nội thất.

Lưới đánh cá hiện đại chủ yếu được làm từ nylon và nhựa tổng hợp có độ bền cao. Sau thời gian sử dụng, lưới bị hư hỏng thường bị loại bỏ, trong khi khả năng phân hủy trong môi trường tự nhiên rất thấp. Việc thu gom và xử lý lưới bỏ đi vì thế trở thành một bài toán môi trường, đặc biệt tại các quốc gia có ngành khai thác thủy sản phát triển.

Xuất phát từ thực tế đó, hai anh em Amaia Rodríguez Solá và Julen Rodríguez đã thành lập Gravity Wave vào năm 2019. Doanh nghiệp này xây dựng mô hình thu gom lưới đánh cá cũ và rác nhựa đại dương, sau đó tái chế thành vật liệu phục vụ sản xuất nội thất và các sản phẩm công nghiệp. Theo đại diện công ty, mục tiêu là tạo ra một chuỗi giá trị khép kín, trong đó hoạt động bảo vệ môi trường gắn liền với đầu ra thương mại.

Gravity Wave làm việc trực tiếp với ngư dân tại các cảng biển, khuyến khích họ mang lưới hỏng và rác nhựa thu được trong quá trình đánh bắt về bờ. Các vật liệu này được tập kết, phân loại và chuyển tới các cơ sở xử lý. Một trong những địa phương đầu tiên tham gia là cảng Motril ở miền nam Tây Ban Nha. Từ đây, mô hình dần mở rộng sang nhiều khu vực ven biển khác.

Hiện nay, Gravity Wave hợp tác với hơn 7.000 ngư dân tại khoảng 150 cảng ở Tây Ban Nha, Italy và Hy Lạp. Ngư dân đóng vai trò là mắt xích đầu tiên trong chuỗi tái chế, giúp giảm lượng lưới và nhựa bị thải bỏ xuống biển, đồng thời tạo thêm giá trị từ vật liệu vốn bị xem là phế thải.

Không chỉ thu gom lưới từ hoạt động đánh bắt thường ngày, doanh nghiệp này còn phối hợp với các đội thợ lặn chuyên nghiệp để xử lý những tấm lưới bị mắc kẹt dưới đáy biển, đặc biệt tại các khu vực từng có hoạt động công nghiệp thủy sản. Các chiến dịch như vậy thường kéo dài nhiều ngày, đòi hỏi sự phối hợp giữa thợ lặn, tàu hỗ trợ và thiết bị nâng hạ để đưa lưới lên mặt nước an toàn.

Sau khi được đưa lên bờ, lưới đánh cá và rác thải nhựa tổng hợp trải qua nhiều công đoạn xử lý. Chúng được làm sạch, cắt nhỏ và nghiền thành nguyên liệu tái chế. Tại một khu công nghiệp ở ngoại ô Valencia, các nguyên liệu này được tái chế thành hạt nhựa và các tấm panel có màu xanh ngọc đặc trưng. Từ đây, vật liệu tiếp tục được gia công thành ghế ngồi cho sân vận động, đồ nội thất, chữ trang trí và các chi tiết phục vụ kiến trúc, đáp ứng nhu cầu của khách sạn, kiến trúc sư và doanh nghiệp thiết kế.

Theo Gravity Wave, điểm khác biệt của mô hình nằm ở việc kiểm soát toàn bộ chuỗi, từ khâu thu gom, tái chế đến thiết kế và phân phối sản phẩm. Doanh nghiệp cũng ứng dụng công nghệ blockchain để ghi nhận lượng vật liệu được thu gom và xử lý, qua đó cung cấp dữ liệu minh bạch cho các đối tác về tác động môi trường của từng dự án.

Tuy nhiên, quá trình triển khai không tránh khỏi khó khăn. Các quy định nghiêm ngặt của châu Âu về vận chuyển chất thải xuyên biên giới buộc Gravity Wave phải tìm kiếm đối tác tái chế tại từng quốc gia. 

Dù vậy, mô hình này đang cho thấy hiệu quả rõ rệt. Tính đến nay, Gravity Wave đã thu gom khoảng 1.400 tấn nhựa và lưới đánh cá, trong đó hơn 700 tấn đã được xử lý và tái chế thành vật liệu mới. Các sản phẩm từ lưới tái chế ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong không gian công cộng và nội thất, từ ghế ngồi sân vận động đến đồ trang trí kiến trúc.

Với ngư dân, sáng kiến này giúp giảm áp lực môi trường từ hoạt động đánh bắt. Với doanh nghiệp và ngành thiết kế, đây là nguồn vật liệu mới gắn với câu chuyện bền vững. Quan trọng hơn, mô hình cho thấy rác thải từ biển, nếu được tổ chức và xử lý bài bản, có thể trở thành một phần của chuỗi sản xuất và kinh tế tuần hoàn.