Sáng tạo y khoa từ bệnh viện Việt Đức: Mở hướng đi mới trong ghép thận có tĩnh mạch ngắn

Giữ chữ “đức” để giải bài toán khó trong ghép thận

Ghép thận từ người hiến sống là một trong những kỹ thuật khó bậc nhất của ngoại khoa hiện đại. Một trong những trở ngại lớn nhất chính là tĩnh mạch thận ngắn, đặc biệt ở thận phải. Tĩnh mạch quá ngắn gây khó khăn trong thao tác phẫu thuật, tăng nguy cơ biến chứng mạch máu, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống còn của thận ghép.

Trong nhiều thập kỷ qua, y văn thế giới đã đề cập nhiều giải pháp như: chuyển vị tĩnh mạch chậu, phẫu tích sâu vào rốn thận, sử dụng mạch nhân tạo, đảo cực thận, hoặc dùng tĩnh mạch hiển đảo chiều. Tuy nhiên, mỗi phương pháp đều có hạn chế, từ tính khả thi trong thực hành, độ an toàn, đến chi phí và tỷ lệ biến chứng.

Trong bối cảnh đó, TS.BS Dương Đức Hùng (Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức) cùng cộng sự đã mạnh dạn nghiên cứu và triển khai giải pháp làm dài tĩnh mạch thận bằng chính đoạn tĩnh mạch sinh dục của người hiến. Đây là mạch đi kèm, có cấu trúc tương thích, dễ lấy trong quá trình phẫu thuật, đồng thời giảm thiểu nguy cơ biến chứng vì là mô tự thân.

Theo TS.BS Dương Đức Hùng - Chủ nhiệm đề tài, việc sử dụng tĩnh mạch sinh dục để nối dài tĩnh mạch thận là ý tưởng mang tính thực tiễn cao: “Đây là mạch đi kèm trong quá trình lấy thận, thường ít được sử dụng, nhưng lại có đường kính và cấu trúc phù hợp để nối ghép. Chúng tôi đã chứng minh tính an toàn, hiệu quả và khả thi của giải pháp này trên thực tế lâm sàng”.

Chia sẻ thêm về động lực nghiên cứu phương pháp này, TS.BS Dương Đức Hùng chia sẻ, trong quá trình ghép tạng, tập thể bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức luôn đề cao chữ “đức”. Với ghép thận từ người hiến sống, “chữ đức” ấy thể hiện ở nguyên tắc luôn giữ lại quả thận tốt nhất cho người hiến, bởi sau hiến, họ vẫn phải tiếp tục sống khỏe mạnh. Điều đó đồng nghĩa với việc các bác sĩ chấp nhận phần khó hơn về mình: chọn quả thận còn lại, nhiều trường hợp có tĩnh mạch ngắn, để ghép cho người nhận. Chính từ yêu cầu nhân văn này, các bác sĩ Việt Đức đã trăn trở tìm tòi và đưa ra phương pháp nối dài tĩnh mạch thận, giúp ca ghép được tiến hành thuận lợi và an toàn.

Trong 25 trường hợp được thực hiện từ năm 2019 đến 2022, tất cả đều là ghép thận phải, vốn thường gặp tình trạng tĩnh mạch ngắn. Kết quả nghiên cứu cho thấy: Chiều dài tĩnh mạch được kéo dài thêm trung bình 15,9 ± 2,4 mm, đủ để thuận lợi cho thao tác nối ghép. Thời gian thiếu máu lạnh và máu ấm nằm trong giới hạn an toàn. 100% bệnh nhân sau mổ đều có tưới máu thận tốt, chỉ số RI < 0,7, chức năng thận ổn định. Không ghi nhận biến chứng mạch máu hay niệu quản, chỉ một ca viêm tụy cấp (4%) và đã được xử trí thành công. Sau theo dõi trung bình hơn 31 tháng, chức năng thận ghép duy trì ổn định với creatinin trung bình 94,6 µmol/l.

Những con số này khẳng định tính khả thi của phương pháp, mở ra hướng đi mới trong xử lý tĩnh mạch ngắn - một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất trong ghép thận.

Việt Nam hiện có hàng chục nghìn bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối, mỗi năm chỉ khoảng vài nghìn ca được ghép thận. Nhiều ca trong số đó bị loại trừ khỏi danh sách chỉ vì thận hiến có tĩnh mạch ngắn - yếu tố khó khắc phục.

Với kỹ thuật sáng tạo này, thêm nhiều người bệnh có cơ hội được ghép thận thành công, thay vì phải gắn bó với chạy thận nhân tạo suốt đời. Điều đó không chỉ cải thiện chất lượng sống cho người bệnh, giảm gánh nặng y tế lâu dài, mà còn đem lại lợi ích kinh tế, xã hội lớn cho đất nước.

Đặc biệt, việc tận dụng chính mạch sinh dục của người hiến giúp giảm chi phí phẫu thuật, tránh phụ thuộc vào vật liệu nhân tạo, phù hợp với điều kiện của y tế Việt Nam. Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần “sáng tạo vì cộng đồng” trong nghiên cứu khoa học y học.

Khẳng định trí tuệ và trách nhiệm của đội ngũ thầy thuốc Việt Nam

Hội thi Sáng tạo kỹ thuật Hà Nội lần thứ II đã quy tụ hàng trăm công trình khoa học, sáng kiến thuộc nhiều lĩnh vực. Trong đó, đề tài của nhóm bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã thuyết phục hội đồng chuyên môn bởi tính mới, tính sáng tạo, giá trị thực tiễn và khả năng nhân rộng.

TS Lê Xuân Rao - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội, Phó Trưởng ban Tổ chức Hội thi đánh giá: “Đây là một đề tài thể hiện trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm của đội ngũ thầy thuốc Việt Nam. Công trình không chỉ có giá trị học thuật mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho người bệnh. Chúng tôi đánh giá cao ý nghĩa thực tiễn và khẳng định đề tài hoàn toàn xứng đáng được nhân rộng trong hệ thống y tế”.

TS Lê Xuân Rao cũng nhấn mạnh, Hội thi không chỉ là nơi ghi nhận những nỗ lực sáng tạo, mà còn góp phần khuyến khích các nhà khoa học, các thầy thuốc tiếp tục tìm tòi, phát triển những giải pháp kỹ thuật mới nhằm phục vụ đời sống xã hội.

Từ thành công ban đầu, kỹ thuật này có thể được áp dụng rộng rãi trong các trung tâm ghép tạng khác, đặc biệt là ở những cơ sở có số lượng ca ghép thận từ người hiến sống ngày càng gia tăng. Việc tiêu chuẩn hóa quy trình sẽ góp phần tăng tỷ lệ ghép thận thành công, giảm biến chứng, đồng thời giúp tận dụng tối đa nguồn thận hiến vốn luôn khan hiếm.

Về lâu dài, nghiên cứu này còn tạo nền tảng để các bác sĩ tiếp tục phát triển những cải tiến mới trong lĩnh vực ghép tạng - một lĩnh vực được xem là thước đo năng lực y khoa của mỗi quốc gia.

Sự kiện công trình đạt giải cao tại Hội thi Sáng tạo kỹ thuật Hà Nội lần thứ II một lần nữa khẳng định vai trò tiên phong của Thủ đô trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo. Đây không chỉ là niềm tự hào của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, mà còn là minh chứng cho sức sáng tạo và trí tuệ Việt Nam trong lĩnh vực y học hiện đại.

Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển quốc gia, những công trình mang tính ứng dụng cao, gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của người bệnh như đề tài này chính là minh chứng sống động cho tinh thần “khoa học vì cuộc sống”.