Sôi nổi lễ hội đầu Xuân Bính Ngọ của người Tày, Nùng
Kinhtedothi – Tung còn, lày cỏ, bịt mắt bắt vịt hay bịt mắt đập heo đất, hát then, nhảy bao bố, kéo co…, là những trò chơi dân gian không thể thiếu trong những ngày đầu Xuân ở những nơi có đồng bào Tày, Nùng sinh sống, trong đó có tỉnh Bình Phước (cũ), nay là tỉnh Đồng Nai.
Ngày 21/2 (mùng 5 Tết Bính Ngọ năm 2026), nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Bình Phước (cũ), nay là tỉnh Đồng Nai – nơi có đông đồng bào dân tộc Tày, Nùng sinh sống, tổ chức lễ hội “Mừng Đảng quang vinh – Mừng Xuân thắng lợi” để đón chào năm mới, với mong muốn mưa thuận nắng hòa, cả năm 2026 nông sản các loại được mùa, được giá.
Lãnh đạo các đoàn thể, phòng, ban xã Đồng Tâm, tỉnh Đồng Nai dự lễ hội tung còn.
Quả còn có trọng lượng khoảng 150 gram - 200 gram, bên trong lõi là cát để tạo độ nặng khi tung lên không trung.
Ngày xưa tung còn là dịp nam thanh nữ tú "tìm duyên". Ngày nay tung còn là dịp để mọi người giao lưu những ngày đầu Xuân.
Để nhận được phần thưởng có giá trị, người tham gia chơi phải ném được quả còn của mình xuyên qua vòng tròn đỏ trên ngọn tre.
Tại xã Đồng Tâm (gồm các xã Tân Phước, Đồng Tiến và Đồng Tâm, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước cũ), nhiều ấp cùng phối hợp tổ chức “Mừng Đảng quang vinh – Mừng Xuân thắng lợi”. Trong lễ hội của các cụm ấp, có nhiều trò chơi dân gian không thể thiếu, như tung còn.
Tung còn theo quan niệm của đồng bào Tày, Nùng là dịp trai gái gặp nhau, tìm hiểu rồi se duyên hoặc mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, may mắn suốt năm. Tung còn thường thấy ở những bản, làng giáp biên giới phía Bắc - nơi có các dân tộc anh em như: Thái, Mường, Nùng, Tày… tập trung sinh sống.
Tung còn, lày cỏ, hát then, múa sạp..., là những nội dung không thể thiếu trong mùa lễ hội đầu Xuân.
Cột tung còn là cây tre cao trên 10 m, ở trên ngọn tre được thiết kế vòng tròn dán giấy có đường kính khoảng 30 cm - 50 cm, bên ngoài dán giấy nhiều màu sắc… Ông Nghiệp Quang Bạch (SN 1964, trú tại ấp Phước Tâm, xã Đồng Tâm, tỉnh Đồng Nai) chia sẻ, những sắc màu dán trên 2 mặt của vòng tròn trên ngọn tre với hàm ý đó là âm – dương và trời với đất.
Trò chơi bịt mắt đập lợn đất lấy thưởng được rất nhiều trẻ em tham gia.
Clip: Bịt mắt đập lợn đất lấy thưởng.
Còn anh Hà Văn Quảng (trú tại ấp Suối Đôi, xã Đồng Tâm) cho biết, mặc dù tung còn là lễ hội mang tính chất công cộng, nhưng năm nay muốn tung còn phải đăng ký với Ban Tổ chức để được phát quả còn. Quả còn hình vuông, được may từ các mảnh vải nhiều màu sắc ghép lại; bên trong ruột quả còn được nhét đầy cát (nặng khoảng 150 gram – 200 gram) nhằm làm cho quả còn có độ nặng, để khi tung lên không trung, quả còn bay vút lên hướng vào vòng tròn trên ngọn tre.
Rất nhiều người dân xã Đồng Tâm đi hàng chục km từ nhà đến nơi tổ chức lễ hội tung còn.
Hai anh em vui mừng trước "thành quả" bắt được vịt đem về nhà.
Lễ hội đầu năm không thể thiếu trò chơi dân gian như bịt mắt bắt vịt.
Ông Nghiệp Quang Bạch cho biết thêm, ngày xưa ở quê hương Cao Bằng, vào những ngày có lễ hội tung còn, người tham gia thường là thanh niên nam nữ. Tuy nhiên, càng về sau này, tất cả mọi người đều trong cộng đồng đều có thể tham gia tung còn, từ người trẻ cho đến người già, từ người kinh cho đến đồng bào các dân tộc.
Ngoài tung còn, tại lễ hội còn có một trò chơi dân gian khác của đồng bào Tày, Nùng không thể thiếu, đó là lày cỏ. Trò chơi này gần giống như trò oẳn tù tì. Tuy nhiên, ở trò chơi này lại “đếm số” bằng tiếng dân tộc và chia thành 2 đội. Đội nào thua bị phạt “uống rượu”, đội thắng ngồi cười ngả nghiêng và đây cũng là nét văn hóa rất dễ thương của người đồng bào.
Clip: Bịt mắt bắt vịt.
Tại các lễ hội tung còn không thể thiếu những bài hát then của cá nhân, cặp đôi hoặc tập thể. Người biểu diễn thường mặc trang phục của đồng bào. Thế nhưng, ngày nay vì một số điều kiện, có nhà vẫn giữ trang phục, có nhà vẫn ăn mặc theo phong cách phổ thông. Vì vậy khi lên sân khấu biểu diễn vẫn hát tiếng đồng bào, nhưng trang phục như người kinh.
Và, trong lễ hội tung còn của đồng bào Tày, Nùng diễn ra đầu năm cũng không thể thiếu những trò chơi dân gian khác như: bịt mắt đập heo đất, bịt mắt bắt vịt, kéo co…
