Quốc ca bị tắt tiếng trên kênh Youtube: Ai cho phép trục lợi tài sản thiêng liêng của quốc gia?

Tại AFF Cup, trận Việt Nam gặp Lào vào 19 giờ 30 (ngày 6/12) trên sân Bishan (Singapore), trong phần hát Quốc ca mở đầu trận đấu, khán giả theo dõi trên kênh Youtube không nghe được lời bài hát và màn hình hiện lên dòng chữ thông báo: "Vì lý do bản quyền âm nhạc, chúng tôi buộc lòng phải tắt tiếng ở phần lễ chào cờ. Sau lễ chào cờ, tín hiệu âm thanh sẽ trở lại bình thường, mong khán giả thông cảm".

Gần đây truyền thông từng phản ánh những lùm xùm liên quan đến việc BH Media giữ bản quyền bản ghi âm “Tiến quân ca” trên nền tảng số do Hồ Gươm Audio sản xuất. Dư luận đặt câu hỏi, phải chăng vụ việc cắt phần tiếng màn hát Quốc ca trên nền tảng số Youtube, mạng xã hội là do BH Media yêu cầu độc quyền bản ghi âm ca khúc?

Trước sự việc này, phóng viên báo Kinh tế & Đô thị đã trao đổi với đại diện truyền thông BH Media và nhận được câu trả lời: “Trong trận đấu Việt Nam - Lào, không có bên nào “đánh bản quyền” “Tiến quân ca”, mà chỉ là do đơn vị tiếp sóng tự tắt tiếng phần có nhạc ca khúc để phòng xa, tránh bị mất doanh thu như kênh Youtube của FPT. Vụ việc các kênh Youtube tắt tiếng Quốc ca lần này không liên quan đến BH Media”.

Để minh họa cho lý giải trên, người ta đưa ra sự việc cụ thể: Trong trận Việt Nam - Ả Rập Xê Út diễn ra tối 1/11 tại Việt Nam, kênh Youtube của FPT (đơn vị có bản quyền tiếp sóng trận đấu này) đã không thể kiếm được tiền vì lý do trận đấu dùng bản ghi “Tiến quân ca” do hãng đĩa nước ngoài sản xuất, cụ thể là Hãng đĩa Marco Polo. Có thể thấy đây là lỗi vô tình mắc phải kênh Youtube của FPT. Bởi vì, ban tổ chức sân đã chọn bản ghi “Tiến quân ca”của Hãng đĩa Marco Polo. Đây là bản ghi mà hãng đĩa này bỏ tiền sản xuất và đã đăng ký bản quyền trên Youtube. Theo luật, bất kỳ ai muốn sử dụng bản ghi này thì phải xin phép nhà sản xuất. FPT chỉ là đơn vị tiếp sóng nhưng vướng vào bản quyền số nên đã bị phạt xóa toàn bộ lượng view từ chương trình phát sóng này.

Theo đại diện BH Media, hiện nay có rất nhiều đơn vị sản xuất bản ghi “Tiến quân ca”, cả trong nước và ngoài nước. Theo Luật Sở hữu trí tuệ nếu bất kỳ ai bỏ tiền, thời gian, công sức, kỹ thuật ra sản xuất bản ghi (mà đã thanh toán quyền tác giả) thì là chủ sở hữu hợp pháp của bản ghi; bất kỳ ai sử dụng bản ghi đó thì phải xin phép nhà sản xuất.

Dư luận bức xúc

Trao đổi phóng viên với báo Kinh tế & Đô thị về vấn đề này, hoạ sĩ Văn Thao - con trai nhạc sĩ Văn Cao chia sẻ: “Gia đình đã hiến bản "Tiến quân ca" cho Nhà nước, Nhân dân nên ai cũng có thể sử dụng bài Quốc ca này mà không cần thu bản quyền. Việc tính bản quyền Quốc ca là đã vi phạm bản quyền quốc gia. Những chuyện liên quan đến bản quyền, về pháp luật, Nhà nước phải đứng ra để làm cho rõ”.

Đề xuất giải pháp cho vấn đề bản quyền, hoạ sĩ Văn Thao nhấn mạnh: “Tôi không biết là ghi âm như thế nào nhưng về nguyên tắc ngoại giao, Quốc ca Việt Nam phải thống nhất một bản ghi âm do Nhà nước phối khí, dàn dựng và chuyển giao một cách hợp pháp”. Ông chia sẻ thêm: "Gia đình tôi rất buồn và bức xúc vì sự việc này. Sự việc diễn ra rất vô lý, hài hước, vi phạm một cách trắng trợn. Gia đình đã trao quyền cho Nhà nước, Nhân dân nên gia đình không thể nào đứng ra làm điều này được nên mong Nhà nước vào cuộc".

Trước sự việc này, nhà báo, nhạc sĩ Nguyễn Lưu bày tỏ bức xúc: "Tiến quân ca” là niềm tự hào của cả dân tộc. Tuy nhiên sự việc tranh cãi về bản quyền ca khúc đã tồn tại rất nhiều năm qua.Tôi kiến nghị lên các chức năng cần phải vào cuộc, đây không phải là chuyện đơn giản của một bài hát, một trận bóng đá…, đó là hình ảnh của dân tộc".

Chúng tôi xin đặt câu hỏi thêm: Tại sao một ai đó lại có quyền kinh doanh, ghi âm tác phẩm "Tiến quân ca", Quốc ca của Việt Nam, để rồi nắm giữ bản quyền một sản phẩm thuộc về toàn dân được Hiến pháp Việt Nam bảo hộ? Với sự việc nghiêm trọng này, đề nghị các cơ quan chức năng sớm làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.