Tạo khuôn khổ pháp lý thuận lợi cho việc ký kết thỏa thuận quốc tế

Trình bày tờ trình, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, hoàn thiện định nghĩa “thỏa thuận quốc tế” nhằm phân biệt rõ với điều ước quốc tế, theo đó, thỏa thuận quốc tế là thỏa thuận bằng văn bản giữa bên ký kết Việt Nam trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình với bên ký kết nước ngoài, không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo pháp luật quốc tế, được đề xuất ký kết đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục theo quy định của luật này.

Đồng thời, dự thảo hoàn thiện quy định về nội dung thỏa thuận quốc tế phải có quy định hoặc nội dung, ngôn ngữ của thỏa thuận quốc tế phải thể hiện ý định của các bên ký kết về việc thỏa thuận quốc tế đó không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo pháp luật quốc tế.

Dự thảo hoàn thiện quy định về bên ký kết Việt Nam, theo đó, bổ sung một số chủ thể, bao gồm ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế thuộc UBND cấp tỉnh; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh; UBND xã, phường ngoài khu vực biên giới theo quy định của Chính phủ.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định luật không điều chỉnh việc ký kết, thực hiện văn bản hợp tác giữa cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và đối tác nước ngoài theo pháp luật về cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; bổ sung khái niệm “ký điện tử”, “thông qua thỏa thuận quốc tế”, “trao đổi văn kiện tạo thành thỏa thuận quốc tế”, “cơ quan quản lý hoạt động đối ngoại của tổ chức”, “đơn vị trực thuộc” để thuận lợi cho áp dụng, thực hiện, tạo cơ sở cho ký điện tử thỏa thuận quốc tế.

Dự thảo bổ sung quy định về giám sát ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế. Theo đó, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giám sát tình hình hoạt động ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế của Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ; Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình phối hợp với cơ quan có liên quan của Quốc hội của quốc gia cùng ký kết thỏa thuận quốc tế tiến hành giám sát tình hình ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế.

Dự thảo bổ sung quy định thỏa thuận quốc tế nhân danh Nhà nước, bao gồm thỏa thuận quốc tế do Chủ tịch nước trực tiếp ký kết; thỏa thuận quốc tế nhân danh Chính phủ, bao gồm thỏa thuận quốc tế do Thủ tướng Chính phủ trực tiếp ký kết nhằm xác định rõ trình tự, thủ tục áp dụng đối với việc ký kết các thỏa thuận quốc tế này.

Dự thảo bổ sung quy định người đứng đầu bộ, cơ quan ngang bộ quyết định việc ký kết thỏa thuận quốc tế nhân danh đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc ký kết thỏa thuận quốc tế của các ban quản lý thuộc UBND cấp tỉnh, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp tỉnh.

Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới đề nghị nghiên cứu, bổ sung tiêu chí nhận diện thỏa thuận quốc tế dựa trên bản chất, mục đích và nội dung của thỏa thuận, không chỉ dựa vào tên gọi hoặc trình tự, thủ tục ký kết. Đồng thời, Ủy ban đề nghị làm rõ văn bản hợp tác có nội dung hỗn hợp hoặc dự thảo văn bản thỏa thuận quốc tế trong quá trình đàm phán phát sinh nội dung có tính chất điều ước quốc tế có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật hay không.

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cũng đề nghị bổ sung quy định hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chí, điều kiện về chức năng, nhu cầu hợp tác, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng bảo đảm nguồn lực để người có thẩm quyền quyết định việc ký kết thỏa thuận quốc tế nhân danh đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan chuyên môn, Ban Quản lý thuộc UBND tỉnh, UBND cấp xã.

Về giám sát hoạt động ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về thẩm quyền giám sát việc thực hiện thỏa thuận quốc tế của Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội và của HĐND cấp tỉnh; rà soát với Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, Nghị quyết số 13/2026/UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.