Thái Nguyên: gắn di sản văn hóa với phát triển kinh tế và du lịch trải nghiệm

Hướng đi bền vững và giàu bản sắc dân tộc

Tỉnh Thái Nguyên không chỉ sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp với những rừng cọ, đồi chè xanh mướt ôm lấy những di tích lịch sử văn hóa, mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số, trong đó có hát Then của đồng bào dân tộc Tày, Nùng.

Then là sinh hoạt văn hóa gắn với các nghi lễ tâm linh, được thực hiện để cúng thần linh cầu an, giải hạn, chúc phúc, chúc năm mới, chữa bệnh hoặc dùng trong các lễ cầu mùa, vào nhà mới, cấp sắc... do các thầy Then thực hiện. Vì vậy, Then tạo thành một phần cơ bản trong đời sống tinh thần của người Tày, Nùng, Thái; phản ánh mối quan hệ giữa con người với thế giới tự nhiên và vũ trụ, thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc từ phong tục đến nhạc cụ, múa và âm nhạc. Then góp phần giáo dục đạo đức, lối sống hướng con người đến giá trị “chân - thiện - mỹ” và bảo vệ các phong tục, truyền thống văn hóa ở Việt Nam. Then được gắn liền với cây đàn Tính. Dụng cụ này đơn thuần chỉ có 3 dây nhưng khi kết hợp với làn điệu Then thì trở nên cuốn hút, làm say đắm lòng người. Với xu hướng phát triển văn hóa hiện nay, các nghệ nhân đã dựa trên lời Then cổ truyền thống để sáng tác những lời hát mới mang âm hưởng cuộc sống hiện đại.

Nhận thức được tầm quan trọng của việc gìn giữ di sản văn hóa, trong những năm qua các cấp, ngành chức năng của tỉnh Thái Nguyên đã có nhiều nỗ lực trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của hát Then, đàn Tính. Nhiều lớp truyền dạy hát Then, đàn Tính đã được mở ra tại các khu dân cư, trường học và thu hút sự tham gia của đông đảo người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Các lễ hội, cuộc thi hát Then, đàn Tính cũng được tổ chức thường xuyên, tạo sân chơi để các nghệ nhân hát Then có cơ hội bày tỏ lòng mình, đồng thời thể hiện tài năng và truyền cảm hứng Then cho cộng đồng xã hội.

Phát triển kinh tế dựa trên thế mạnh địa phương

Với lợi thế đất chè, nhiều địa phương trong tỉnh đã khéo léo gắn kết bản sắc văn hóa dân tộc với phát triển kinh tế từ cây chè, tạo nên hướng đi bền vững và giàu bản sắc dân tộc.

Xã La Bằng – nơi có khí hậu quanh năm mát mẻ, cảnh quan thiên nhiên vẫn giữ được vẻ hoang sơ. Những đồi chè xanh nối tiếp cùng suối trong, thác trắng và rừng già… đã tạo nên bức tranh thiên nhiên đặc biệt, hấp dẫn du khách tìm về trải nghiệm.

Tại đây, nhiều hộ dân kết hợp khai thác thiên nhiên với văn hóa bản địa để phục vụ du khách, chú trọng gắn du lịch với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Hướng đi này không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế mà còn góp phần khôi phục và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của người dân bản địa. Những hoạt động văn hóa như hát Then không chỉ là sản phẩm du lịch độc đáo, mà còn trở thành niềm tự hào của cộng đồng. Người dân La Bằng từ chỗ thụ động đã trở thành chủ thể sáng tạo, biến vốn văn hóa truyền thống thành tài nguyên phát triển bền vững.

Những câu lạc bộ hát Then, đàn Tính không chỉ là nơi lưu giữ hồn cốt dân tộc, mà còn trở thành điểm nhấn độc đáo, hấp dẫn du khách khi đến tham quan, trải nghiệm giữa không gian chè xanh mênh mông.

Trên thực tế, nhiều hộ gia đình, khu dân cư trên địa bàn tỉnh như: xã La Bằng, Ba Bể, Na Rì, Tân Cương, Định Hóa… đã biết kết hợp mô hình homestay, du lịch trải nghiệm với biểu diễn văn hóa dân tộc.

Du khách vừa được thưởng thức chén trà nóng, vừa được nghe hát Then, đàn Tính, tạo cảm giác mới lạ, sâu lắng. Đây cũng là cách để người dân gia tăng thu nhập, phát triển kinh tế dựa trên thế mạnh địa phương.

Hát Then, đàn Tính không chỉ là một loại hình nghệ thuật mà còn là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân Thái Nguyên. Việc gắn văn hóa truyền thống với phát triển kinh tế đã tạo sinh kế bền vững cho người dân và góp phần lan tỏa bản sắc dân tộc trong dòng chảy hội nhập.