Thay đổi mới trong cách thức chạm vào di sản nghìn năm
Hướng tới mốc kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám đang khoác lên mình diện mạo mới chạm vào di sản. Thông qua việc đưa vào vận hành bộ sơ đồ chỉ dẫn, ấn phẩm tờ gấp chuẩn mực cùng chiến lược số hóa tư liệu đa ngôn ngữ, không gian đạo học nghìn năm Thăng Long - Hà Nội đang trở nên gần gũi, trực quan, kết nối được quá khứ với hiện tại và giàu sức gợi hơn bao giờ hết đối với công chúng trong nước và quốc tế.
Trải qua gần một thiên niên kỷ, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám lưu giữ nhiều lớp không gian cùng các hạng mục kiến trúc trải dài qua nhiều thời kỳ lịch sử. Việc giúp du khách không bị lúng túng và nắm bắt trọn vẹn ý nghĩa từng khu vực đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về một công cụ chỉ dẫn trực quan, hiện đại.
Chiều 3-11, Trung tâm hoạt động Văn hoá Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám chính thức ra mắt hệ thống sơ đồ tham quan mới.
Đi kèm với sơ đồ là ấn phẩm tờ gấp thông tin được biên soạn kỹ lưỡng. Ấn phẩm cung cấp tóm tắt lịch sử hình thành, nét đẹp kiến trúc đặc sắc, các nhân vật lịch sử gắn liền với di tích cũng như những giá trị văn hóa, giáo dục tiêu biểu của trường đại học đầu tiên Việt Nam.
Bộ công cụ mới là kết quả hợp tác giữa Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám với Đại sứ quán Pháp, Viện Pháp tại Việt Nam và Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội. Trực tiếp thực hiện dự án là đội ngũ kiến trúc sư, tiến sĩ được đào tạo tại Pháp, vận dụng phương pháp diễn giải di sản hiện đại vào thực tiễn bảo tồn di sản Việt Nam.
Các du khách tìm hiểu thông tin tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ tờ gấp hướng dẫn mới được trình bày gọn gàng, dễ tiếp cận.
Sự ra đời của bộ công cụ hướng dẫn mới không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ thông tin trước mắt cho người xem mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng trong tư duy quản lý di sản. Thông qua việc tối ưu hóa sơ đồ chỉ dẫn và cung cấp nội dung chuẩn xác, di tích đã tạo được sự thiện cảm và giữ chân du khách lâu hơn trong hành trình tìm hiểu văn hóa Thủ đô.
Bộ sơ đồ tổng thể giúp du khách hình dung toàn bộ cấu trúc không gian, xác định rõ vị trí các công trình kiến trúc trọng yếu và các điểm dừng chân chính, từ đó chủ động lựa chọn lộ trình khám phá phù hợp với quỹ thời gian cá nhân.
Không chỉ dừng lại ở các nội dung trong khuôn viên nội tự, hệ thống chỉ dẫn mới giúp du khách định hướng toàn diện cả các khu vực kết nối như Hồ Văn và đảo Kim Châu, tạo nên một hành trình trải nghiệm văn hóa hoàn chỉnh và đồng bộ.
Trong giai đoạn tiếp theo, các đơn vị hợp tác sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác nghiên cứu, sưu tầm và tiến hành số hóa toàn bộ nguồn tư liệu di sản. Điều này hướng đến mục tiêu xây dựng một nền tảng tư liệu số đa ngôn ngữ phong phú, phục vụ nhu cầu tìm hiểu đa dạng của công chúng trong nước và quốc tế.
82 tấm bia Tiến sĩ Thăng Long - Di sản tư liệu thế giới được UNESCO vinh danh giờ đây trở nên dễ tiếp cận hơn đối với du khách. Thông qua thông tin tóm tắt trên tờ gấp, du khách nhanh chóng nắm bắt ý nghĩa của triết lý "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia".
Giếng Thiên Quang nằm ở trung tâm di tích, nơi phản chiếu ánh sáng tri thức. Nhờ sơ đồ hướng dẫn chi tiết, du khách có thể nắm bắt vị trí trục đối xứng phong thủy của di tích, kết nối hài hòa giữa khu vực Khuê Văn Các và cửa Đại Thành.
Sau bước khởi đầu với sơ đồ và tờ gấp, Ban quản lý di tích tiếp tục đẩy mạnh số hóa toàn bộ nguồn tư liệu di sản. Nền tảng tư liệu số đa ngôn ngữ sắp tới sẽ tích hợp mã QR, bản đồ tương tác, số hóa văn bia, hoành phi, câu đối, sắc phong và hệ thống tài liệu tiếng Pháp quý giá.
Từ điểm tựa Văn Miếu - Quốc Tử Giám, các tour tham quan chuyên đề sẽ được kết nối với mạng lưới Văn Miếu, Văn chỉ và các làng khoa bảng tiêu biểu trên toàn quốc.
Sự kết hợp giữa nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và phát triển du lịch di sản đang hiện thực hóa mục tiêu bảo tồn văn hóa bền vững của Thủ đô Hà Nội, khẳng định sức sống trường tồn của truyền thống hiếu học Việt Nam, đồng thời thay đổi cách thức của công chúng khi chạm vào di sản nghìn năm.
