Triển lãm Sáng kiến Thanh niên ASEAN của P2ACE - nơi ý tưởng được “chạm” vào thực tế

Tọa đàm với chủ đề “Thanh niên chung tay hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường” không chỉ nhìn lại chặng đường của Dự án “Hợp tác hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường” (P2ACE), mà còn đặt ra những mục tiêu mới trong bối cảnh thế giới đang bước vào thập kỷ quyết định của hành động khí hậu.

Chương trình do Trường Cao đẳng Kinh tế Công nghiệp Hà Nội tổ chức, phối hợp với ActionAid Quốc tế tại Việt Nam, Quỹ Hỗ trợ Chương trình Dự án An sinh xã hội Việt Nam (AFV), Học viện Báo chí và Tuyên truyền và Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội. Trong khuôn khổ dự án, Triển lãm Sáng kiến Thanh niên ASEAN đã thu hút đông đảo sinh viên, nhà báo trẻ và các nhà hoạch định chính sách tham dự.

Triển khai giai đoạn 2023–2026 tại Việt Nam, Campuchia và Philippines, dự án P2ACE hướng tới tăng cường sự tham gia của thanh niên trong bảo vệ môi trường, giảm nhẹ rủi ro thiên tai và thích ứng biến đổi khí hậu.

Tại Việt Nam, hợp phần giáo dục môi trường đã xây dựng một nền tảng học trực tuyến với ba module về phát triển bền vững, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số; tổ chức 524 tiết học trực tiếp và trực tuyến tại 134 trường học; gần 25.000 thanh niên hoàn thành khóa học. Những con số ấy không đơn thuần là thống kê, mà phản ánh một quá trình “chuyển hóa nhận thức thành hành động”.

41 nhóm Thanh niên vì Phát triển bền vững (Y4SDGs) đã được thành lập, triển khai 41 sáng kiến, mang lại lợi ích cho gần 5.000 thanh niên và cư dân ASEAN. Từ mô hình giảm túi ni-lông tại Xuân Mai (Hà Nội), “Nhà Xanh thông minh” trong trường học, đến phong trào “Ngày Chủ nhật xanh” thu gom rác thải nhựa, mỗi sáng kiến đều cho thấy khả năng thay đổi bắt đầu từ những hành động nhỏ.

Ở lĩnh vực năng lượng sạch, các mô hình đèn chiếu sáng và phát Wi-Fi bằng năng lượng mặt trời từ vật liệu tái chế; hệ thống điện mặt trời tại trường học; hay ứng dụng điện mặt trời trong chế biến nông sản đã góp phần giảm phát thải và tiết kiệm chi phí. Trong quản lý rừng, việc ứng dụng dữ liệu hình ảnh và mô hình 3D tại Núi Luốt cho thấy người trẻ hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ để phục vụ bảo tồn.

Đáng chú ý, nhiều sáng kiến gắn bảo vệ môi trường với sinh kế bền vững: tận dụng phụ phẩm quế sản xuất than không khói, phát triển du lịch sinh thái với công nghệ Virtual Tour 360, hay hệ thống dẫn nước ứng phó hạn hán ở Tây Nguyên. Đây là minh chứng cho cách tiếp cận tích hợp – nơi môi trường không tách rời phát triển kinh tế – xã hội.

Bên lề tọa đàm, Triển lãm Sáng kiến Thanh niên ASEAN trở thành điểm nhấn. Tại đây, sinh viên và khách tham quan có thể trực tiếp trải nghiệm mô hình học tập chế tạo máy lọc nước biển thành nước ngọt; vườn rau khí canh sử dụng năng lượng mặt trời; hay các sản phẩm thủ công từ vật liệu tái chế.

Không gian triển lãm tạo nên một thông điệp rõ ràng: hành động vì khí hậu không phải điều xa vời, mà bắt đầu từ lớp học, ký túc xá, thôn bản và khu dân cư.

Nhìn lại chặng đường P2ACE, có thể thấy một thế hệ thanh niên đang được trang bị kiến thức, kỹ năng và không gian hành động. Song, như nhiều đại biểu nhấn mạnh tại tọa đàm, thách thức khí hậu đòi hỏi sự bền bỉ và liên kết chặt chẽ hơn giữa nhà trường, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Trong bối cảnh thế giới vẫn loay hoay với mục tiêu 1,5 độ C, những sáng kiến của thanh niên Việt Nam và ASEAN cho thấy một hướng đi đáng tin cậy: trao quyền, đầu tư cho giáo dục môi trường và tạo điều kiện để người trẻ tham gia vào quá trình hoạch định chính sách.

Biến đổi khí hậu là câu chuyện toàn cầu, nhưng hành động phải bắt đầu từ địa phương. Và triển lãm Sáng kiến Thanh niên ASEAN của P2ACE tổ chức sáng 26/2 tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, một thông điệp đã được gửi đi rõ ràng, đó là khi thanh niên được tin tưởng và trao cơ hội, họ không chỉ là tương lai, họ chính là hiện tại của hành động khí hậu.