Truyền đạt văn hóa tuân thủ pháp luật ngay từ trên ghế giảng đường

Chia sẻ tại tọa đàm “Văn hóa tuân thủ pháp luật” và phát động Cuộc thi viết “Văn hóa tuân thủ pháp luật” năm 2025 do Hội đồng Phối hợp, phổ biến giáo dục pháp luật TP Hà Nội và Báo Kinh tế và Đô thị phối hợp với Đảng uỷ- HĐND- UBND- Uỷ ban MTTQ Việt Nam phường Tây Hồ, Trung tâm Truyền thông, Dữ liệu và Công nghệ số TP Hà Nội tổ chức, GS.TS Nguyễn Minh Đoan, Trường Đại học Luật Hà Nội cho biết, muốn truyền đạt văn hóa tuân thủ pháp luật với người học thì trước hết, cán bộ, công chức, viên chức, nhân viên nhà trường phải gương mẫu, tuân theo pháp luật.

Trường Đại học Luật Hà Nội giáo dục sinh viên, người học về mặt chuyên môn nhưng cũng phải là người có tài năng trong lĩnh vực pháp luật vì họ quyết định số phận, tính mạng của người khác, nhà trường rất coi trọng vấn đề này. Ngoài đào tạo về mặt chuyên môn, Trường Đại học Luật Hà Nội còn đào tạo về đạo đức hay những đức tính cần thiết của người làm luật là bảo vệ cái đúng, bảo vệ chân lý, đấu tranh với những cái sai, vi phạm pháp luật.

“Chúng tôi đào tạo cả về mặt chuyên môn và nhân cách cho những luật gia tương lai của đất nước”, GS.TS Nguyễn Minh Đoan nhấn mạnh.

Chia sẻ về khái niệm văn hóa tuân thủ pháp luật, GS.TS Nguyễn Minh Đoan cho hay, có nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa và có nhiều loại văn hóa, trong đó có văn hóa tuân thủ pháp luật.

Trong văn hóa tuân thủ pháp luật gồm: một là ý thức pháp luật; hai là hoàn thiện hệ thống pháp luật; ba là kỹ năng trong tổ chức hoàn thiện pháp luật; bốn là kỹ năng sử dụng pháp luật với tư cách là công cụ phục vụ lợi ích cho mình.

Theo GS.TS Nguyễn Minh Đoan, tuân thủ là giữ đúng và làm đúng theo điều đã định. Giữ đúng là giữ mình, kiềm chế mình, không làm những gì người ta cấm. Làm đúng là có những hành động, việc làm phù hợp với quy định đã định. Do vậy, nói đến tuân thủ là hành vi có thể là hành động và không hành động phù hợp với chuẩn mực, yêu cầu, định hướng đã định ra trước.

Tuân thủ pháp luật là giữ đúng và làm đúng theo quy định của pháp luật. Tuân thủ pháp luật là hành vi thực tế hợp pháp, có mục đích của các chủ thể pháp luật nhằm hiện thực hóa các quy định của pháp luật, làm pháp luật đi vào cuộc sống.

Tuân thủ pháp luật là những gì pháp luật buộc phải làm. Ví dụ, khi kinh doanh phải nộp thuế, khi tham gia giao thông bằng xe máy phải đội mũ bảo hiểm,... Pháp luật chỉ buộc chúng ta làm những điều có lợi, tốt cho xã hội, cho chúng ta. Những điều pháp luật cấm thì chúng ta không làm, pháp luật chỉ cấm những gì có hại cho xã hội, có hại cho người khác.

Những gì pháp luật cho phép như cho phép chúng ta bầu cử, khiếu nại, tố cáo hành vi sai trái, phòng vệ chính đáng,… chúng ta làm trong phạm vi pháp luật quy định.

Văn hóa tuân thủ pháp luật là tổng hòa các giá trị, chuẩn mực được hình thành phát triển, hoàn thiện trong quá trình các cơ quan, tổ chức, cá nhân tiến hành các hoạt động, hành vi thực tế, hợp pháp, tuân thủ các quy định pháp luật, phù hợp với các quy định pháp luật.

Theo GS.TS Nguyễn Minh Đoan, một chủ thể có văn hóa tuân thủ pháp luật thì phải có tri thức, nhận thức pháp luật. Không có hiểu biết pháp luật thì không thể có văn hóa tuân thủ pháp luật. Đồng thời phải có thái độ, tình cảm đúng đắn đối với pháp luật và các hoạt động pháp luật cũng như những người. Tức là phải coi pháp luật là công lý, lẽ phải, thiêng liêng mà mọi người tuân theo, tôn trọng nó.

Tôn trọng các hoạt động pháp luật bao gồm xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật và hoạt động xét xử cũng như những hoạt động thực hiện pháp luật của bất kỳ một tổ chức, cá nhân nào đấy gọi là tôn trọng tổ chức. Tôn trọng các cơ quan Nhà nước, các cơ quan và những người có trách nhiệm tổ chức, xây dựng và thi hành pháp luật.

Phải có hành vi tự giác tuân thủ pháp luật một cách nghiêm minh, chính xác, đầy đủ. Hoạt động giao tiếp pháp lý đúng mực, có khả năng trình độ sử dụng các công cụ pháp luật một cách hiệu quả.