Từ nghị quyết đến thực tiễn: Văn hóa dẫn lối phát triển Thủ đô

Những phân tích của PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội và PGS.TS Trần Đình Thiên -Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Tổ Tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ trong Chương trình Thời sự đặc biệt "Hà Nội tiên phong, gương mẫu thực hiện các Nghị quyết chiến lược của Trung ương" được truyền hình trực tiếp từ Trường quay S1 - Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tối 27/2 cho thấy một chuyển động rõ nét: Hà Nội không chỉ bảo tồn giá trị truyền thống mà đang mở ra không gian sáng tạo mới, đưa nghị quyết vào đời sống bằng hành động cụ thể, đo đếm được.

Văn hóa thấm sâu vào quản trị và đời sống đô thị

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, yêu cầu cốt lõi của Nghị quyết 80 là các giá trị văn hóa phải thấm sâu vào toàn bộ lĩnh vực đời sống xã hội. Thực tiễn tổ chức Tết Nguyên đán 2026 tại Hà Nội đã phần nào phản ánh rõ tinh thần này, khi không gian đô thị, hoạt động lễ hội, sinh hoạt cộng đồng và công tác quản lý trật tự được tổ chức đồng bộ, tạo nên môi trường văn hóa sống động cho người dân.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, văn hóa Hà Nội hiện nay không còn tồn tại như một lĩnh vực riêng biệt mà đã trở thành yếu tố góp phần nâng cao hiệu quả quản trị xã hội. Đây là kết quả của quá trình phát triển lâu dài trong quản lý và quản trị văn hóa, đặc biệt từ khi Hà Nội tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO năm 2019.

Từ nền tảng đó, Hà Nội từng bước hình thành không gian sáng tạo trong đời sống đô thị. Một con đường không chỉ phục vụ giao thông mà còn trở thành điểm nhấn văn hóa; một công viên không chỉ là nơi rèn luyện sức khỏe mà còn là không gian để người dân hưởng thụ thành quả phát triển. Khi văn hóa hiện diện trong từng không gian sống, sức mạnh văn hóa được lan tỏa trong toàn bộ đời sống xã hội.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, “cái gốc” của văn hóa Thăng Long - Hà Nội chính là con người Hà Nội thanh lịch, văn minh - những giá trị được kết tinh qua hàng nghìn năm lịch sử, thể hiện trong lối sống, ứng xử và các di tích văn hóa mang tính biểu tượng của quốc gia. Những công trình lịch sử, di sản kiến trúc và không gian văn hóa chính là nơi lưu giữ tinh thần ấy qua các thời kỳ phát triển.

Trong bối cảnh đô thị phát triển nhanh và hội nhập mạnh mẽ, việc gìn giữ “cái gốc” văn hóa đòi hỏi cách tiếp cận mới. Theo ông, Hà Nội cần hình thành hệ sinh thái sáng tạo, tạo môi trường thuận lợi để kết nối nguồn lực xã hội, thúc đẩy phát triển văn hóa vừa đậm đà bản sắc dân tộc vừa lan tỏa các giá trị văn minh của thế giới.

Công nghiệp văn hóa mở ra không gian sáng tạo mới

Đánh giá về hướng đi phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng Thủ đô đang đi đúng hướng khi chuyển từ tư duy bảo tồn đơn thuần sang phát triển sáng tạo. Việc ban hành nghị quyết chuyên đề về công nghiệp văn hóa thể hiện tầm nhìn phù hợp với tiềm năng và vị thế của Hà Nội.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, công nghiệp văn hóa không chỉ là thương mại hóa sản phẩm văn hóa mà là mở ra không gian cơ hội vô tận cho sức sáng tạo của con người. Văn hóa trở thành “trật địa” để sáng tạo phát triển đa tuyến, đa tầng, đa hướng, vượt ra ngoài khuôn khổ bảo tồn truyền thống.

PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh lợi thế lớn của Hà Nội nằm ở nguồn nhân lực sáng tạo. Thành phố hội tụ đông đảo trí thức, văn nghệ sĩ và lực lượng sáng tạo, tạo điều kiện để hình thành các trung tâm văn hóa mới mang tầm khu vực và quốc tế.

PGS.TS Trần Đình Thiên dẫn chứng các thiết chế văn hóa mới, đặc biệt là những trung tâm triển lãm và không gian sáng tạo, có khả năng trở thành nơi hội tụ tài năng, tổ chức các hoạt động biểu diễn và giao lưu quốc tế, qua đó nâng tầm vị thế văn hóa Việt Nam. Những không gian này không chỉ phục vụ người Việt Nam mà còn hướng tới thu hút tinh hoa sáng tạo của thế giới, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, triển vọng phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội tuy mới ở giai đoạn khởi đầu nhưng đã cho thấy hướng đi rõ ràng, với khả năng tạo ra bước tiến mang tính đột phá trong tương lai.

Từ nghị quyết đến hành động: Động lực phát triển mới

Bàn về giải pháp phát triển văn hóa trong giai đoạn mới, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, ba yếu tố then chốt gồm hạ tầng văn hóa, nguồn lực và nhân lực đều quan trọng, song con người là yếu tố quyết định.

Hà Nội có lợi thế đặc biệt khi là nơi hội tụ đông đảo văn nghệ sĩ, nhà khoa học và nhân tài của cả nước. Vấn đề đặt ra không phải là thiếu nguồn lực mà là tạo cơ chế phù hợp để phát huy tối đa năng lực sáng tạo. Theo ông, điều cần thiết hiện nay là chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, nhằm kết nối các lực lượng sáng tạo và hình thành hệ sinh thái sáng tạo hoàn chỉnh.

Cùng quan điểm về yêu cầu đổi mới phương thức thực thi, PGS.TS Trần Đình Thiên đánh giá Hà Nội đang thể hiện tinh thần quyết liệt chưa từng có trong triển khai các nghị quyết. Theo ông, điểm khác biệt hiện nay là các chủ trương không dừng ở văn bản mà được cụ thể hóa bằng chương trình hành động thực chất, với áp lực hành động rõ ràng và tinh thần làm việc liên tục, kể cả trong dịp nghỉ lễ.

PGS.TS Trần Đình Thiên nhận định cách làm này tạo ra động lực thực tiễn mạnh mẽ, khi bộ máy vận hành theo hướng trách nhiệm hơn, hiệu quả hơn và hướng tới kết quả cụ thể. Nếu duy trì được phương thức triển khai bằng các chương trình hành động thực chất, sự phát triển của Hà Nội có thể diễn ra theo “gia tốc tăng lên”, thay vì nhịp phát triển thông thường.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cũng cho rằng, việc đưa nghị quyết vào cuộc sống cần được triển khai khoa học, với lộ trình rõ ràng và các chỉ số đo lường cụ thể. Khi nghị quyết mang tính hành động và chương trình hành động mang tính thực tiễn cao hơn, việc triển khai sẽ nhanh hơn, tạo điều kiện để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Hai chuyên gia đều bày tỏ kỳ vọng lớn vào vai trò của Hà Nội trong giai đoạn mới. Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, vị thế đặc biệt của Thủ đô khiến kỳ vọng của xã hội dành cho Hà Nội luôn cao, đòi hỏi bộ máy phải vận hành hiệu quả, có trách nhiệm và tạo cơ chế khuyến khích sáng tạo.

Trong khi đó, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, nguồn lực văn hóa chính là điều kiện để Hà Nội trở thành trung tâm văn hóa không chỉ của Việt Nam mà còn của khu vực và thế giới. Khi văn hóa giữ vai trò dẫn dắt, Thủ đô có thể trở thành hình mẫu, lan tỏa giá trị phát triển cho cả nước.

Trích dẫn

Trích dẫn 1

Tối 27/2, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã thực hiện chương trình Thời sự trực tiếp đặc biệt với chủ đề Hà Nội tiên phong, gương mẫu thực hiện các nghị quyết chiến lược của Trung ương. Đó là Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Tham gia chương trình, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội và PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ đã có những trao đổi chuyên sâu, chỉ rõ thực trạng, cơ hội, thách thức và giải pháp để Hà Nội tiên phong, gương mẫu trong cụ thể hóa các nghị quyết bằng những chương trình hành động rõ mục tiêu, rõ lộ trình, vì sự phát triển văn minh, hiện đại và vì nhân dân.