Văn hoá giao thông từ giảng đường ra phố

Khoảng trống nhận thức trong môi trường đại học

Sáng 29/10, Báo Kinh tế và Đô thị phối hợp với các sở, ban ngành và các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thủ đô Hà Nội tổ chức toạ đàm “Sinh viên Thủ đô với trách nhiệm xây dựng văn hoá giao thông văn minh, an toàn” tại Trường Đại học Thuỷ Lợi. Sự kiện đã thu hút đông đảo sinh viên tham dự, mở ra diễn đàn đối thoại giữa cơ quan quản lý và người trẻ về vai trò của thế hệ sinh viên trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Không phải ngẫu nhiên mà tọa đàm này thu hút sự quan tâm của nhiều cơ quan và hàng nghìn sinh viên. Bởi dù công tác tuyên truyền an toàn giao thông đã được triển khai sâu rộng ở bậc phổ thông, song trong môi trường đại học, là nơi sinh viên di chuyển, sinh hoạt độc lập, tự chủ hoạt động này vẫn còn mờ nhạt.

TS Nguyễn Thu Nga – Bí thư Đoàn Trường Đại học Thủy Lợi chỉ rõ: “Trong khi lực lượng công an, CSGT thường xuyên đến các trường phổ thông để tuyên truyền, hướng dẫn, thì với sinh viên, các chương trình này chưa được tổ chức thường xuyên. Đây là khoảng trống cần được quan tâm hơn”.

Sinh viên là nhóm tham gia giao thông đông nhất tại Hà Nội, phần lớn đến từ nhiều tỉnh, thành. Họ phải làm quen với mật độ phương tiện lớn, tốc độ cao, tín hiệu giao thông phức tạp, là điều mà môi trường nông thôn, thị xã ít khi có. Sự thay đổi đột ngột này, nếu thiếu kiến thức và kỹ năng, rất dễ dẫn tới vi phạm hoặc tai nạn đáng tiếc. Từ thực tế đó, việc đưa giáo dục văn hóa giao thông trở thành một nội dung thường xuyên trong đời sống đại học không chỉ là cần thiết, mà là cấp thiết.

Phát biểu tại tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Hữu Huế – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Thủy lợi khẳng định: “Toạ đàm là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo TP, các cơ quan chức năng và toàn xã hội đối với công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông, vốnmột vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống, sự phát triển kinh tế – xã hội và hình ảnh của Thủ đô văn minh, hiện đại”.

Ông cũng kêu gọi sinh viên biến kiến thức thành hành động, biến ý thức thành thói quen. “Chấp hành nghiêm luật giao thông, cư xử có văn hóa, giúp đỡ người khác khi tham gia giao thông. Mỗi hành động nhỏ hôm nay sẽ góp phần xây dựng một Hà Nội văn minh – an toàn – đáng sống”.

Đồng hành cùng định hướng đó, Đoàn Thanh niên Trường Đại học Thủy lợi được xem là cầu nối giữa tuyên truyền và hành động. Theo TS Nguyễn Thu Nga, tuyên truyền chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn liền với đời sống sinh viên. Vì thế, Đoàn trường đã xây dựng nhiều hoạt động cụ thể, giúp sinh viên vừa được học, vừa được trải nghiệm, vừa được hỗ trợ thiết thực trong việc tham gia giao thông hợp pháp.

“Khi một sinh viên mới bước chân vào trường, các bạn còn bỡ ngỡ, chưa biết học lái xe ở đâu hay lựa chọn trung tâm nào uy tín. Lúc này, Đoàn Thanh niên chính là nơi đầu tiên các bạn tìm đến để được hướng dẫn, hỗ trợ. Ngay cả với việc đơn giản như thi bằng lái xe, Đoàn cũng có trách nhiệm giúp các bạn tránh rủi ro, không bị các đối tượng lừa đảo” - bà Nguyễn Thu Nga chia sẻ.

Từ đó, Đoàn trường đã phối hợp với các trung tâm đào tạo lái xe có uy tín để tổ chức các khóa học, lớp ôn thi và đăng ký thi tập trung cho sinh viên, đảm bảo đúng quy định, minh bạch, chi phí phù hợp. Việc làm này không chỉ giúp sinh viên thuận lợi hơn trong quá trình học và thi lấy bằng lái xe, mà còn tạo môi trường để các bạn được trang bị kỹ năng giao thông an toàn, hiểu rõ quy tắc, quy trình và ý nghĩa của việc tuân thủ pháp luật.

Cùng với đó, Đoàn trường khuyến khích sinh viên tự sáng tạo các hoạt động tuyên truyền như dựng clip ngắn, làm video tình huống, biểu diễn tiểu phẩm, hoặc hướng dẫn giao thông tại khu vực cổng trường, điểm ùn tắc. “Nếu sinh viên chỉ ngồi nghe thì phần lớn nội dung sẽ bị quên ngay sau đó. Điều quan trọng là để các bạn trở thành người chủ động. Khi sinh viên tự tuyên truyền cho nhau, hiệu quả lan tỏa cao hơn” - bà Nguyễn Thu Nga nhấn mạnh.

Chạm đến ý thức

Một trong những điểm đáng chú ý tại tọa đàm là đề xuất của TS Nguyễn Thu Nga về việc đổi mới phương pháp giáo dục an toàn giao thông kết hợp giữa cảm xúc và trải nghiệm.

Từ kinh nghiệm thực tế tại Nhật Bản, bà Nga kể, người học lái xe ở Nhật phải xem phim tái hiện hậu quả tai nạn trước khi nhận bằng. Chính sự tác động mạnh về cảm xúc khiến họ ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm khi cầm lái. Theo bà, hình thức này có thể được nghiên cứu áp dụng tại Hà Nội, đưa yếu tố cảm xúc và thực tế vào quy trình đào tạo, để người học không chỉ biết luật mà còn thấm luật. Khi mỗi sinh viên hiểu rằng một giây chủ quan có thể gây hậu quả khôn lường, việc tuân thủ luật sẽ không còn là bắt buộc, mà là tự nhiên.

Sinh viên Nguyễn Thị Ngọc Ánh, Trường Đại học Thủy lợi, chia sẻ câu chuyện nhỏ của mình: “Từ khi lên Hà Nội học, em chưa có nhiều cơ hội tham gia các chương trình về ứng xử giao thông, nhưng luôn ý thức rằng cần cư xử đúng mực, nhường đường cho người già, trẻ nhỏ, tuân thủ luật. Quãng đường đi học của em chỉ 600 mét, nên em chọn đi bộ để vừa tốt cho sức khỏe, vừa giảm ùn tắc”.

Câu chuyện tưởng chừng đơn giản nhưng lại thể hiện rõ tinh thần mà tọa đàm muốn truyền đi: văn hóa giao thông không phải những điều lớn lao, mà bắt đầu từ lựa chọn nhỏ mỗi ngày,

Vấn đề đặt ra hiện nay là làm sao để những mô hình giáo dục văn hóa giao thông trong sinh viên không dừng ở phạm vi một vài trường, mà lan tỏa rộng khắp. Theo TS Nguyễn Thu Nga, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan chức năng, đặc biệt là Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia và Công an TP Hà Nội với các trường đại học, nhằm xây dựng chương trình tuyên truyền thường xuyên, thiết thực.

“Trang bị cho sinh viên kiến thức, kỹ năng và văn hóa giao thông hôm nay cũng chính là góp phần xây dựng hình ảnh Hà Nội văn minh, hiện đại và an toàn hơn trong tương lai” – bà Nga bày tỏ.

Tọa đàm tại Đại học Thủy lợi cho thấy, thay đổi văn hóa giao thông không thể chỉ bằng mệnh lệnh hay khẩu hiệu, mà bắt đầu từ giáo dục, trải nghiệm và hành động cụ thể. Một sinh viên biết đi đúng, dừng đúng, nhường đúng là hình ảnh đẹp của văn hóa đô thị. Và từ những giảng đường như Đại học Thủy lợi, tinh thần của toạ đàm đang âm thầm lan tỏa, góp phần vun đắp nên một Hà Nội an toàn, văn minh và đáng sống, bắt đầu từ những hành vi giản dị, đúng luật, có văn hóa của thế hệ sinh viên hôm nay.