Vàng tăng nóng, thêm biện pháp quản lý thị trường hiệu quả, minh bạch hơn

Đổ xô tích trữ kim loại quý

Theo HSBC, đà tăng của vàng diễn ra trong bối cảnh nhiều điểm nóng địa chính trị mới nổi, từ Greenland, Venezuela cho tới Trung Đông, làm gia tăng lo ngại về rủi ro toàn cầu và củng cố vai trò của vàng như một công cụ phòng ngừa trước bất ổn.

"Vàng vẫn đang được hỗ trợ bởi bất ổn kinh tế và địa chính trị. Các ngân hàng trung ương tăng mua để đa dạng hóa dự trữ ngoại hối và giảm phụ thuộc vào đồng đôla Mỹ. Lực mua của các quỹ ETF vàng cũng hồi phục đầu năm nay", Ryan McIntyre - Giám đốc quỹ đầu tư Sprott nhận định.

Bên cạnh đó, cuối tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế nhập khẩu 100% với hàng hóa Canada nếu nước này đạt thỏa thuận thương mại với Trung Quốc. Ngày 26/1, ông tiếp tục cho biết sẽ nâng thuế với nhiều hàng hóa Hàn Quốc lên 25%, do nước này chưa thông qua thỏa thuận thương mại với Mỹ. Các tuyên bố về thuế quan khắt khe của Chính quyền Mỹ đối với các đối tác thương mại lớn đã làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến thương mại toàn cầu mới. Vàng luôn là "vịnh tránh bão" an toàn nhất khi thế giới có biến động.

Goldman Sachs ước tính, các ngân hàng trung ương hiện mua trung bình khoảng 60 tấn vàng mỗi tháng, cao hơn nhiều so với mức trung bình 17 tấn/tháng trước năm 2022, trong khi các nền kinh tế mới nổi tiếp tục dịch chuyển dự trữ ngoại hối sang vàng.

Không chỉ các tổ chức, "nhà đầu tư cá nhân trên khắp châu Âu và châu Á đang đổ xô tích trữ vàng và bạc"- Adrian Ash - Giám đốc Nghiên cứu tại sàn vàng trực tuyến BullionVault nói.

Năm ngoái, giá vàng thế giới tăng 64%. Mức đi lên từ đầu năm đến nay là 18%. Giá kim loại quý liên tiếp vượt các mốc mới trong vài ngày qua.

Trước làn sóng mua ròng mạnh mẽ từ các ngân hàng trung ương và nhu cầu phòng ngừa rủi ro chính sách, nhiều tổ chức tài chính lớn đồng loạt nâng mức dự báo giá vàng. Ngân hàng Goldman Sachs nâng từ mức 4.900 USD/ounce lên 5.400 USD/ounce vào cuối năm 2026. Societe Generale kỳ vọng giá chạm 6.000 USD cuối năm nay. Trong khi đó, Morgan Stanley dự báo giá lên 5.700 USD.

Trong nước, giá vàng SJC lập đỉnh, giá bán ra 177 triệu đồng. Vào tháng 1/2025, giá vàng miếng SJC chỉ dao động trong khoảng 82 - 85 triệu đồng/lượng. Như vậy, chỉ sau đúng 1 năm, mỗi lượng vàng đã "đội giá" thêm hơn 92 triệu đồng, tức là tăng trưởng hơn 100%. Riêng trong tuần qua, giá vàng đã tăng gần 12 triệu đồng mỗi lượng. So với giá vàng thế giới quy đổi, giá vàng miếng SJC đang cao hơn đến 14,9 triệu đồng/lượng, trong khi giá vàng nhẫn 9999 cao hơn 13,9 triệu đồng/lượng.

Tại cửa hàng kinh doanh vàng, lượng người mua vào áp đảo số lượng bán ra dù vùng giá neo ở ngưỡng cao. Bên cạnh những người có nhu cầu mua vàng, bạc cũng là kênh tích lũy mới được người dân quan tâm. Tuy nhiên, nhiều hệ thống cửa hàng kinh doanh vàng bạc đã thông báo tạm dừng bán ra bạc.

Tăng thanh kiểm tra; sắp có sàn giao dịch vàng

NHNN đã có những động thái nhằm ổn định cung - cầu và thu hẹp chênh lệch với giá thế giới. Chẳng hạn, NHNN phối hợp với Bộ Công an, Bộ Công thương, Bộ Tài chính… để tăng cường công tác thanh kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp kinh doanh vàng, cửa hàng, đại lý phân phối, mua bán vàng miếng.

Từ 9/2, tịch thu vàng miếng nếu giao dịch ở tiệm không được phép mua bán vàng miếng. Các hành vi vi phạm nghiêm trọng như sản xuất, kinh doanh mua bán vàng miếng trái phép sẽ bị phạt tiền và áp dụng hình phạt bổ sung là tịch thu vàng miếng giao dịch không giấy phép.

Việc không niêm yết công khai giá mua, giá bán vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ; sản xuất vàng trang sức/mỹ nghệ hoặc vàng miếng mà không công bố tiêu chuẩn áp dụng, không ghi nhãn hàng hóa theo quy định sẽ bị phạt 30 - 50 triệu đồng.

Nghị định số 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng đã xóa bỏ cơ chế độc quyền Nhà nước một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng.

“ NHNN sẽ mở rộng quyền nhập khẩu vàng có kiểm soát nhằm tăng nguồn cung, nhưng vẫn bảo đảm sự quản lý của nhà nước, tôn trọng quyền sở hữu, quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, đồng thời tăng tính minh bạch cho thị trường”- NHNN thông tin.

Ngoài ra, trên cơ sở phối hợp với các bộ, ngành, ngày 10/11/2025, NHNN đã có Tờ trình Thủ tướng Chính phủ báo cáo về việc nghiên cứu, đề xuất thành lập sở/sàn giao dịch vàng tại Việt Nam.

Trong công điện số 06 ngày 24/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu NHNN khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu, đánh giá, xem xét đề xuất thành lập sàn/sở giao dịch vàng quốc gia và báo cáo Thường trực Chính phủ trong ngay trong tháng 1.

TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính (Học viện Tài chính) đánh giá cao quyết tâm xây dựng sàn giao dịch vàng, bởi đây là giải pháp giúp thị trường minh bạch, hạn chế giao dịch phi chính thức và thuận lợi cho công tác quản lý.

Chuyên gia Nguyễn Xuân Thành (Đại học Fulbright Việt Nam) cũng chỉ ra ba vấn đề dai dẳng mà Nghị định này chưa giải quyết được gồm chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới quá lớn, tình trạng vàng nhập lậu và những cơn "sốt vàng" cục bộ. Đây chính là lý do dẫn đến việc Việt Nam cần có sự thay đổi trong việc quản lý và điều tiết thị trường vàng như giai đoạn hiện nay.

Chuyên gia Nguyễn Xuân Thành cũng đồng tình với việc quản lý chặt thị trường vàng, nhưng tập trung vào xuất nhập khẩu, kiểm soát chặt chẽ hàng lậu (nguồn cơn của chảy máu ngoại tệ và mất ổn định tỷ giá); minh bạch hóa nguồn gốc, xuất xứ, quy chuẩn, giao dịch (hóa đơn, chứng từ điện tử).

“Ngoài ra, việc thành lập sàn vàng có lợi cho cả cơ quan quản lý và người dân. Dần dần, sàn giao dịch vàng vận hành minh bạch, hiệu quả sẽ có sức hút với người dân, dòng tiền được đưa vào giao dịch sẽ có lợi cho nền kinh tế”- ông Nguyễn Xuân Thành chia sẻ thêm.