Xây dựng Quy chế hoạt động của Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong phạm vi Trung tâm

Báo cáo tại cuộc họp, đại diện Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết, dự thảo Quy chế lần thứ 3 gồm 11 chương, 75 điều và 7 phụ lục, quy định mô hình tổ chức và nguyên tắc vận hành của Trung tâm. Trong đó, dự thảo xác định Cơ quan giải quyết tranh chấp là Tòa án chuyên biệt; Trung tâm trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính Quốc tế.

Về nguyên tắc áp dụng pháp luật, Quy chế được ưu tiên áp dụng để giải quyết các vấn đề thuộc phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Quy chế; cho phép áp dụng trực tiếp các quy định thuận lợi hơn của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên đối với các lĩnh vực mới chưa có quy định.

Đối với cơ chế, chính sách đặc thù và thẩm quyền điều hành đặc biệt của Trung tâm, dự thảo nêu rõ: với các dự án hạ tầng trọng yếu hoặc đặc thù theo hình thức đối tác công tư (PPP), Cơ quan điều hành trình Hội đồng điều hành phương án đặc biệt. Sau khi được phê duyệt, Cơ quan điều hành quyết định nhà đầu tư và ký kết hợp đồng PPP theo quy định; đồng thời ban hành hướng dẫn chi tiết quy trình chỉ định hoặc lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án PPP đặc thù.

Theo đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm tạo không gian cho các tổ chức, doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh tài chính, công nghệ mới đang trong giai đoạn phát triển; qua đó khuyến khích đổi mới sáng tạo và thu thập dữ liệu thực tiễn phục vụ hoàn thiện khung pháp lý.

Cùng với đó, cơ chế này hướng tới bảo vệ người tiêu dùng, quản lý rủi ro phù hợp, bảo đảm minh bạch thông tin, an toàn hệ thống và tính khả thi khi mở rộng hoạt động. Việc thử nghiệm chỉ được thực hiện trong phạm vi Trung tâm và trong thời gian giới hạn theo phê duyệt; tuân thủ nguyên tắc có chốt chặn để dừng thử nghiệm khi phát sinh rủi ro vượt ngưỡng cho phép, đồng thời có quy trình đánh giá kết quả nhằm quyết định chuyển đổi sang hoạt động chính thức hoặc chấm dứt thử nghiệm.

Bảo đảm đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật

Góp ý tại cuộc họp, đại diện Bộ Công Thương cho rằng, Quy chế chỉ nên điều chỉnh hoạt động của các cơ quan điều hành, cơ quan giám sát và các phòng ban thuộc Trung tâm Tài chính Quốc tế. Đối với nhà đầu tư, cần điều chỉnh bằng các quy định khác hoặc bằng Nghị định.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước nhận định, dự thảo Quy chế chưa bảo đảm nội dung quy định tại Nghị định số 329/2025/NĐ-CP về cấp phép thành lập và hoạt động ngân hàng, quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt tại Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam; đồng thời còn tồn tại nhiều nội dung mâu thuẫn trong chính dự thảo và với các Nghị định khác. Liên quan đến cơ chế phối hợp, giám sát, dự thảo chưa thể hiện rõ sự phối hợp giữa hai cơ quan chức năng tại địa phương và với các cơ quan khác.

Đại diện Bộ Công an đề nghị bỏ hoặc chỉnh sửa nội dung quy định về vị trí, chức năng của cơ quan chức năng trong lĩnh vực xuất nhập cảnh do trùng với Nghị định số 327/2025/NĐ-CP về chính sách nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú đối với người nước ngoài tại Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam; đồng thời đề nghị bổ sung tiêu chí xác định nhà đầu tư chiến lược và bỏ quy định về xử lý vi phạm trong dự thảo để bảo đảm tính thống nhất.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, trên cơ sở ý kiến của các Bộ, ngành, chuyên gia, cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát kỹ lưỡng tính hợp hiến, hợp pháp của dự thảo. Nguyên tắc ưu tiên áp dụng pháp luật của Trung tâm Tài chính Quốc tế đã được quy định tại Nghị quyết số 222/2025/QH15 và các Nghị định của Chính phủ; do đó, khi ban hành các quy định, quy chế của Trung tâm, cần bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của pháp luật.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh, Trung tâm Tài chính Quốc tế của Việt Nam được xây dựng theo thông lệ quốc tế và có tính vượt trội; tuy nhiên, các quy định trong dự thảo Quy chế, kể cả các quy định vượt trội, vẫn phải bảo đảm phù hợp với pháp luật hiện hành, đồng thời cần rà soát kỹ phạm vi điều chỉnh để bảo đảm tính thống nhất.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh, dự thảo Quy chế đang quy định khá toàn diện về các lĩnh vực đầu tư, song cơ quan chủ trì soạn thảo cần cân nhắc, trong đó phạm vi điều chỉnh chỉ nên tập trung vào quản trị, điều hành Trung tâm và cơ chế giám sát. Thứ trưởng cũng lưu ý, các cơ chế đặc thù vượt trội đã được quy định tại 8 Nghị định vừa được Chính phủ ban hành, do đó cần tránh trùng lặp.

Về cơ quan giám sát, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền, cơ cấu tổ chức và cơ chế phối hợp với các cơ quan Trung ương, địa phương, nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật, giữ vững an ninh kinh tế, an ninh tài chính, cũng như bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.