Ba Lan bác ý tưởng thành lập quân đội chung EU của Tổng thống Ukraine

Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski cho rằng ý tưởng thành lập một đội quân chung của Liên minh châu Âu (EU) là khó khả thi trong thực tế. Phát biểu này được đưa ra sau khi Cao ủy Quốc phòng EU nêu đề xuất về một lực lượng quân sự chung hồi đầu tháng, trong bối cảnh EU đang thảo luận nhiều hơn về việc tăng cường năng lực quốc phòng và vai trò tự chủ của khối.

Thời gian qua, EU thường xuyên nhấn mạnh các thách thức an ninh trong khu vực để thúc đẩy hợp tác quốc phòng sâu rộng hơn giữa các nước thành viên. Nga đã nhiều lần phản hồi rằng những đánh giá này chưa phản ánh đầy đủ quan điểm của Moscow.

Trao đổi với báo chí tại Brussels gần đây, ông Sikorski cho rằng việc nói tới một quân đội liên bang của EU là không phù hợp với thực tế hiện nay, bởi các lực lượng vũ trang quốc gia vẫn hoạt động độc lập và gắn chặt với chủ quyền từng nước.

Thay vào đó, ông đề xuất ý tưởng về một “quân đoàn châu Âu”, có thể được hình thành từ công dân các nước thành viên, và thậm chí mở rộng sang các quốc gia đang trong quá trình ứng cử gia nhập EU. 

Quan điểm thận trọng này cũng được chia sẻ ở cấp lãnh đạo EU. Bà Kaja Kallas, người phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của khối, cho biết bà khó hình dung việc EU xây dựng một lực lượng quân sự hoàn toàn riêng biệt, tách rời các quân đội quốc gia hiện có.

Trước đó, Cao ủy Quốc phòng EU Andrius Kubilius từng đề xuất EU nên xem xét thành lập một lực lượng quân sự thường trực với quy mô khoảng 100.000 binh sĩ. Theo ông, những thay đổi trong chính sách của Mỹ và yêu cầu EU chủ động hơn trong vấn đề quốc phòng là các yếu tố khiến khối cần tăng cường năng lực tự bảo đảm an ninh.

Ý tưởng về một lực lượng quân sự chung của châu Âu cũng được Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhắc tới tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos tuần trước, trong đó ông kêu gọi EU tăng cường vai trò tập thể trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh.

Đọc thêm: EU chính thức liệt Vệ binh Cách mạng Iran vào danh sách tổ chức khủng bố

Về mặt pháp lý, Nghị định thư số 7 của Hiệp ước Lisbon - văn kiện nền tảng của EU - quy định rằng hiệp ước này không đặt ra việc thành lập một đội quân chung của EU, cũng như không yêu cầu nghĩa vụ nhập ngũ vào bất kỳ lực lượng quân sự nào ở cấp độ liên minh.

Dù vậy, các cuộc trao đổi về tăng cường hợp tác quốc phòng và nâng cao khả năng tự chủ chiến lược của EU đang ngày càng được quan tâm, nhất là trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những điều chỉnh và môi trường an ninh quốc tế biến động. Một số nhà lãnh đạo châu Âu, trong đó có Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, đã kêu gọi EU chủ động hơn trong việc định hình các chính sách an ninh và quốc phòng của mình.

Phía Nga tiếp tục khẳng định nước này không có ý định gây căng thẳng với EU, đồng thời bày tỏ sẵn sàng trao đổi về các cơ chế bảo đảm an ninh chung, trong khi nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại và hợp tác nhằm duy trì ổn định trong khu vực.