Bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng diễn biến phức tạp: cẩn trọng với "dịch chồng dịch"

Số ca mắc tăng vọt gần 30%

Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền từ người bệnh sang người lành thông qua vật chủ trung gian là muỗi vằn. Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lây từ người sang người qua đường tiêu hóa và tiếp xúc, dễ gây thành dịch do các loại virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra. Cả hai bệnh này đều lưu hành tại Việt Nam với số mắc cao, có khả năng diễn tiến nặng và dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Theo số liệu giám sát bệnh truyền nhiễm, tình hình bệnh sốt xuất huyết và tay chân miệng trong năm 2025 diễn biến phức tạp. Thống kê cả năm 2025, toàn quốc có 190.040 ca mắc sốt xuất huyết (tăng 28,4% so với năm 2024) và 107.249 ca mắc tay chân miệng (tăng 28,9% so với năm 2024).

Mặc dù hiện nay, trên phạm vi cả nước, số ca mắc hai bệnh này có xu hướng giảm trong những tháng cuối năm 2025 và đầu năm 2026, tuy nhiên tại một số địa phương vẫn ghi nhận nhiều ca bệnh chuyển nặng, nguy kịch, việc điều trị gặp nhiều khó khăn, chi phí lớn và có nguy cơ để lại di chứng lâu dài. Nguyên nhân chủ yếu là do người dân còn chủ quan, đến cơ sở y tế muộn, nhập viện khi bệnh đã ở giai đoạn nặng, làm tăng nguy cơ biến chứng.

Nguyên nhân gia tăng bệnh sốt xuất huyết là do điều kiện thời tiết thay đổi, quá trình đô thị hóa nhanh làm phát sinh nhiều ổ lăng quăng tại các khu dân cư, công trình xây dựng, nhà trọ, khu sản xuất. Bên cạnh đó, sự chủ động và phối hợp của người dân, các ban ngành trong công tác phòng, chống dịch tại một số địa phương còn hạn chế. Đối với bệnh tay chân miệng, nguyên nhân gia tăng là do điều kiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và khử khuẩn bề mặt chưa được bảo đảm, ý thức phòng bệnh trong cộng đồng chưa cao.

Cách phòng bệnh

Mặc dù vậy, sốt xuất huyết và tay chân miệng là những bệnh hoàn toàn có thể chủ động phòng tránh. Để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp phòng, chống bệnh dịch.

Đối với phòng chống bệnh sốt xuất huyết, người dân đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng; hàng tuần thực hiện các biện pháp diệt loăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa/bình bông; bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân chạn; loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá...

Mỗi cá nhân ngủ màn, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày; tích cực phối hợp với ngành y tế trong các hoạt động phòng, chống bệnh dịch. Khi người dân bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị; không tự ý điều trị tại nhà.

Đối với phòng chống bệnh tay chân miệng, mỗi người phòng bệnh thực hiện tốt “3 sạch” gồm:

Ăn uống sạch: Các gia đình thực hiện ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày, đảm bảo vật dụng ăn uống sạch sẽ và không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa.

Ở sạch: Virus có thể tồn tại ở bề mặt đồ vật trong không gian sống. Vì vậy, người dân cần thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.

Bàn tay sạch: Trẻ và người chăm sóc trẻ cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ; thu gom, xử lý phân và chất thải của trẻ.

Nên làm gì khi trẻ bị nghi ngờ/mắc bệnh?

Khi thấy trẻ sốt và xuất hiện nốt phỏng ở lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc niêm mạc miệng, gia đình cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế. Khi trẻ bị bệnh phải cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác; không làm vỡ các nốt phỏng để tránh nhiễm trùng và lây lan bệnh; hạn chế vận động, tăng cường dinh dưỡng, cho trẻ ăn thức ăn lỏng mềm như cháo, súp. Nếu nghi ngờ mắc bệnh hãy liên hệ với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và điều trị kịp thời.