Cần có một chiến lược tổng thể phát triển thị trường du lịch người Hồi giáo

Chiều 24/9/2025, Công ty TNHH Halal quốc gia Việt Nam phối hợp cùng Hiệp hội Du lịch An Giang tổ chức Hội thảo: “Tiêu chuẩn Halal – Dịch vụ thân thiện người Hồi giáo”. Sự kiện nằm trong công tác chuẩn bị cho Hội nghị APEC 2027 tại Phú Quốc. Hội thảo nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp du lịch nắm vững tiêu chuẩn Halal và phương thức phục vụ khách Hồi giáo một cách chuyên nghiệp, thân thiện và chuẩn mực. Những thuận lợi và khó khăn trong trong việc tiếp đón du khách là người Hồi giáo cũng đã được thảo luận.

Nhiều năm gần đây, khách du lịch từ các nước có cộng đồng người Hồi giáo đến Việt Nam ngày càng đông. Tiêu biểu như Ấn Độ, Malaysia, Indonesia, Bangladesh, Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia, các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE), Brunei, Qatar... Bên cạnh TP Hồ Chí Minh, các TP lớn bắt đầu nhiều tín hiệu khởi sắc. Năm 2024, Hà Nội đón khoảng 650.000 lượt khách Halal, chiếm 15% tổng khách quốc tế. Đà Nẵng đón 131.000 lượt từ Malaysia và một phần khách Hồi giáo trong số gần 200.000 lượt từ Ấn Độ.

Tuy nhiên mảng du lịch dành cho khách Hồi giáo ở Việt Nam vẫn còn sơ khai. Ngược lại, các quốc gia láng giềng đã sớm định vị mình là những điểm đến hàng đầu cho du khách Hồi giáo.

Theo Báo cáo Chỉ số du lịch Hồi giáo toàn cầu (GMTI) 2025 công bố tháng 6 năm nay, Malaysia tiếp tục vị trí dẫn đầu trong khối các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo nhờ hệ thống dịch vụ và cơ sở hạ tầng Halal phát triển toàn diện. Trong năm 2023, Malaysia đã đón 4,5 triệu du khách Hồi giáo, đóng góp 3,5 tỷ USD vào doanh thu du lịch. Trong khối quốc gia không thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, Singapore vẫn đứng đầu với chính sách thân thiện và dịch vụ chuyên nghiệp. Hồng Kông gây ấn tượng mạnh khi được vinh danh là “Điểm đến tiềm năng nhất thân thiện với du khách Hồi giáo của năm”, với 61 khách sạn và 153 nhà hàng đạt chứng nhận Halal. Đài Loan cũng khẳng định vị thế đang lên với hơn 230 cơ sở lưu trú và nhà hàng đạt chuẩn, nhiều nơi còn có khu bếp riêng phục vụ nhu cầu đặc thù. Thái Lan và Philippines tiếp tục mở rộng các dịch vụ phù hợp, cho thấy sự năng động của khu vực Đông Nam Á trong việc đón nhận và khai thác thị trường này.

Thiếu cơ sở dịch vụ chuyên biệt 

Sự thiếu hụt cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu cầu nguyện và ẩm thực chuẩn Halal là một trong những rào cản lớn nhất. Sự hạn chế ở những dịch vụ cơ bản như lưu trú và ăn uống kéo theo sự vắng bóng của các dịch vụ trải nghiệm chuyên biệt. Theo nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, du khách Halal thường đi du lịch theo đoàn lớn hoặc gia đình, lưu trú dài ngày (từ 1 đến 2 tuần). Các tour mua sắm, du lịch đêm cũng còn hạn chế về chất lượng sản phẩm và điểm đến, chưa tạo động lực chi tiêu ở nhóm khách này.
Theo Hội Lương thực thực phẩm TP Hồ Chí Minh (FFA), Việt Nam chỉ có trung bình 50 doanh nghiệp mỗi năm được cấp chứng nhận Halal, với các sản phẩm chủ yếu là hải sản, đồ uống, bánh kẹo và đồ ăn chay. Số lượng ít ỏi này lại tập trung vào xuất khẩu, khiến các điểm mua sắm thiếu vắng hàng tiêu dùng nhanh và thời trang "Made-in-Vietnam" đạt chuẩn Halal để thu hút khách xuống tiền.

Thiếu nguồn nhân lực và sự thúc đẩy từ Nhà nước

Ngành du lịch Việt Nam đang thiếu trầm trọng cả về số lượng lẫn chất lượng nhân lực phục vụ du lịch Halal. Số lượng hướng dẫn viên nói tiếng các quốc gia đạo Hồi như Ả Rập, Indonesia, Malaysia chỉ chưa đến 91 hướng dẫn viên chính quy.

Mặc dù Chính phủ cũng đã thể hiện sự quan tâm khi phê duyệt đề án "Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030" vào tháng 2/2023. Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14230:2024 về "Dịch vụ du lịch thân thiện với người Hồi giáo", tạo ra một hành lang pháp lý rõ ràng. Tuy nhiên, việc áp dụng đồng bộ và quyết liệt các quy định này vẫn thiếu hiệu quả. 

Hoạt động xúc tiến và liên kết cũng gặp nhiều hạn chế. Tại Hội nghị Lữ hành quốc gia 2025, ông Nguyễn Quốc Kỳ nhận định rằng tần suất quảng bá tại các thị trường tiềm năng như Ấn Độ chỉ một năm/ lần hay khối GCC là vài năm/ lần, thiếu chưa tương xứng với tiềm năng to lớn. Các hoạt động xúc tiến và đối thoại hiện nay vẫn diễn ra cục bộ, các hội nghị hay đối thoại doanh nghiệp chủ yếu theo từng địa phương, thiếu đi sự liên kết và tính đồng nhất. Điều này khó tạo được một hình ảnh chung về Việt Nam thân thiện với người Hồi giáo bền vững.

Việc xây dựng hình ảnh du lịch Việt Nam thân thiện với người Hồi giáo cần một lộ trình bài bản, từ việc chuẩn hóa kiến thức, phát triển hệ sinh thái hạ tầng cho đến nâng cao chất lượng nhân sự và sản phẩm. Chỉ khi giải quyết được ba bài toán "thiếu" này, Việt Nam mới có thể tiến lên trở thành điểm đến lý tưởng, thu về hàng tỷ đô la từ thị trường đầy tiềm năng này.