Sức hút du lịch từ văn hóa cộng đồng
Thời gian qua, người dân tại nhiều địa phương trên địa bàn Thủ đô ngày càng chú trọng khai thác các giá trị văn hóa trong đời sống thường ngày để phát triển du lịch. Đây là hướng đi góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa, tạo sinh kế và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng ngay từ cơ sở.
Các nghệ sĩ quốc tế trình diễn âm nhạc tại chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2026. Ảnh: Ban tổ chức
Khi người dân trở thành chủ thể làm du lịch
Đón khách bằng những chén trà trong cốc tre, giới thiệu nông cụ truyền thống, hướng dẫn du khách trải nghiệm công việc nhà nông… là cách gia đình ông Nguyễn Quốc Huân (thôn Phú Cốc, xã Mỹ Đức) đưa văn hóa Mường đến gần hơn với du khách.
Bắt đầu làm du lịch từ tháng 6-2026, trên diện tích hơn 9.000m², gia đình ông Nguyễn Quốc Huân xây dựng mô hình Gió Núi Farmstay kết hợp trồng trọt, chăn nuôi. Không chỉ cung cấp dịch vụ ăn uống, lưu trú, gia đình còn tạo không gian để du khách tìm hiểu tập quán sản xuất, khám phá đời sống văn hóa đồng bào Mường. Những trải nghiệm dân dã như mò trai, bắt ốc cũng thu hút sự thích thú của nhiều du khách nước ngoài.
Theo ông Nguyễn Quốc Huân, dù nguồn thu từ du lịch chưa đáng kể, hoạt động này đã mở ra cơ hội tăng thêm thu nhập từ chính những công việc quen thuộc hằng ngày. Đặc biệt, các thành viên trong gia đình dần thay đổi thói quen sinh hoạt, hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần và chú trọng giữ gìn vệ sinh môi trường.
Sự chuyển biến không chỉ diễn ra trong từng gia đình mà còn lan tỏa trong cộng đồng. Từ khi sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc (xã Mỹ Đức) chính thức ra mắt ngày 1-7-2026, người dân địa phương đã tích cực chỉnh trang đường làng, trồng hoa, khôi phục nhà sàn và gìn giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống.
Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Công ty Du lịch cộng đồng Mường Cốc Nguyễn Hoàng Hân cho biết, đến đầu tháng 11-2026, Mường Cốc đã đón hơn 2.000 lượt khách. Du lịch bước đầu tạo động lực để các hộ dân phát triển dịch vụ lưu trú, ăn uống, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ cảnh quan và môi trường sống.
Nếu ở Mường Cốc, người dân khai thác lợi thế từ nếp sinh hoạt và văn hóa dân tộc để phát triển du lịch thì tại thôn Tri Lễ (xã Dân Hòa), nghề làm nón lá truyền thống lại trở thành nền tảng cho hướng đi mới.
Đáng chú ý, vừa qua, Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) phối hợp với UBND xã Dân Hòa tổ chức chuyển giao mô hình phát triển du lịch cộng đồng bền vững thuộc Dự án “Tri Lễ: Nghề thủ công và tình đoàn kết Pháp ngữ vì một tương lai bền vững” (TRILAF).
Thông qua dự án, người dân được tập huấn kỹ năng đón khách, trang trí nón lá và tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Không gian trưng bày truyền thống đa ngôn ngữ cùng các tour du lịch thí điểm cũng được hình thành, kết nối nghề làm nón với hệ thống di tích, văn hóa làng và đời sống người dân địa phương.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Dân Hòa Mai Xuân Trường cho rằng, kết quả đáng ghi nhận của dự án không chỉ là những mô hình, sản phẩm du lịch bước đầu được hình thành mà còn là sự chuyển biến trong nhận thức của cộng đồng. Đây chính là nền tảng để địa phương tiếp tục duy trì và phát triển mô hình sau khi dự án kết thúc.
Mở rộng không gian trải nghiệm văn hóa
Không chỉ ở các bản làng, vùng ngoại thành, sức hút từ văn hóa cộng đồng còn được khơi dậy ngay giữa lòng đô thị. Những ngày này, đến chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), bên cạnh hoạt động mua bán thường nhật, du khách còn có dịp khám phá triển lãm nghệ thuật đa giác quan “Chạm Đồng Xuân”, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2026.
Điểm đặc biệt là những tiểu thương gắn bó lâu năm với khu chợ cũng trở thành một phần của hoạt động sáng tạo. Câu chuyện mưu sinh, hàng hóa, âm thanh và ký ức về khu chợ được các nghệ sĩ khai thác làm chất liệu sáng tác, tạo nên những tác phẩm nghệ thuật giàu hơi thở đời sống.
Cũng trong tháng 11-2026, hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24-11), phường Hoàn Kiếm tổ chức chuỗi hoạt động trưng bày, trình diễn, giao lưu và trải nghiệm tại 10 không gian di sản trong khu phố cổ. Việc đưa các hoạt động văn hóa đến gần hơn với không gian sinh hoạt cộng đồng mở ra cơ hội để du khách khám phá Hà Nội từ những nét bình dị, đời thường.
Thực tế cho thấy, du khách đến Thủ đô không chỉ muốn tham quan danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử mà còn mong muốn tìm hiểu đời sống người Hà Nội, cách gìn giữ nghề truyền thống, thưởng thức ẩm thực và thực hành văn hóa. Đây chính là dư địa để các địa phương phát triển những sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc riêng.
Trong tháng 11-2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội công bố 25 sản phẩm du lịch đặc trưng trên nền tảng số HanoiGo. Nhiều hành trình khai thác chiều sâu văn hóa cộng đồng, như: “Mường Cốc - Sống cùng văn hóa Mường”, “Dưới chân núi Tản”, “Đường Lâm - Đất hai vua”, “Một vòng nón Chuông - Một nét Hà Nội xưa” hay trải nghiệm “Người kể chuyện nghề gốm bằng đôi bàn tay” tại làng gốm cổ Kim Lan...
Việc lựa chọn sản phẩm du lịch đặc trưng không chỉ dựa trên bản sắc, tính khác biệt của điểm đến mà còn chú trọng chiều sâu trải nghiệm, năng lực tổ chức, khả năng liên kết dịch vụ và hiệu quả khai thác. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành sản phẩm du lịch có khả năng tạo nguồn thu ổn định cho người dân vẫn là bài toán cần lời giải.
Bên cạnh sự hỗ trợ của ngành chuyên môn, chính quyền các xã, phường cần phát huy vai trò điều phối, tập huấn kỹ năng làm du lịch cho người dân và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Đặc biệt, cần tránh thương mại hóa quá mức các phong tục, tập quán, làm phai nhạt những giá trị vốn có của đời sống cộng đồng.Sức hấp dẫn cốt lõi của du lịch cộng đồng nằm ở tính chân thực.
Khi người dân có thể cải thiện sinh kế từ chính việc phát huy phong tục, tập quán và nếp sống truyền thống, họ cũng có thêm động lực gìn giữ những giá trị văn hóa do cha ông trao truyền. Đây chính là nền tảng để du lịch phát triển bền vững, đồng thời làm giàu thêm đời sống văn hóa ngay từ cơ sở.

Điện Biên phát triển du lịch cộng đồng gắn với OCOP
Kinhtedothi - Những nếp nhà sàn khang trang, những homestay mang đậm bản sắc và chuỗi sản phẩm OCOP ngày càng phong phú đang tạo nên diện mạo mới cho Điện Biên. Từ Mường Nhé, Nậm Pồ đến Tủa Chùa, nhiều bản làng từng nằm trong nhóm khó khăn nhất nay đã dần hình thành sinh kế bền vững, giúp đồng bào Mông, Hà Nhì, Thái trắng... ổn định thu nhập và gìn giữ giá trị văn hóa.

Miền quê Hồng Vân - Điểm sáng du lịch cộng đồng ven đô đáng sống
Kinhtedothi - Với những giá trị văn hóa đặc sắc, cảnh quan thiên nhiên trong lành cùng các làng nghề truyền thống lâu đời, xã Hồng Vân (mới) thuộc huyện Thường Tín (cũ) đang vươn mình mạnh mẽ trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch Thủ đô Hà Nội.

Phường Hoàn Kiếm: nâng cao kỹ năng ứng xử văn minh du lịch và du lịch cộng đồng
Kinhtedothi - Sáng 12/11, UBND phường Hoàn Kiếm phối hợp với Sở Du lịch Hà Nội tổ chức Hội nghị triển khai về ứng xử văn minh du lịch và du lịch cộng đồng cho dân cư trên địa bàn năm 2025.






