Cao Bằng: từng bước chuyển hóa bản sắc thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù

Phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc gắn với phát triển du lịch

Trong những năm qua, công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống được triển khai hiệu quả thông qua các chương trình, đề án, dự án. Hàng năm, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh phối hợp với các đơn vị, UBND các xã triển khai kiểm kê, mở các lớp truyền dạy, hội thảo nhằm định hướng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc gắn với phát triển du lịch.

Các di sản như tiếng nói, chữ viết, nghệ thuật trình diễn dân gian, phong tục tập quán, lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc luôn được quan tâm nghiên cứu, đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy hiệu quả. Hệ thống di tích lịch sử cách mạng, văn hóa và danh lam thắng cảnh thường xuyên được tu bổ, tôn tạo. Các giá trị văn hóa, văn học nghệ thuật; dân ca, dân nhạc, dân vũ dân gian truyền thống được nghiên cứu, sưu tầm, khôi phục và phát huy giá trị.

Một trong những điểm nhấn của việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc là phục dựng và tổ chức lễ hội truyền thống tiêu biểu. Điển hình như Lễ hội Miếu Long Vương (xã Đoài Dương) được xây dựng kịch bản, phục dựng không gian tâm linh; tổ chức các hoạt động nghệ thuật truyền thống, như: hát Then, Dá Hai, Phong Slư, dân ca, dân vũ… Đặc biệt là nghi lễ thả đèn hoa (hoa đăng), với ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cầu tự, cầu an, cầu tài, lộc…

Góp phần lan tỏa giá trị văn hóa địa phương

Một điểm nhấn đáng chú ý trong việc gắn kết phát triển du lịch bền vững với giá trị văn hóa là quá trình khôi phục, gìn giữ và phát huy các nghề thủ công truyền thống gắn với hoạt động du lịch. Theo đó, các sản phẩm thủ công không chỉ được nâng cao về chất lượng mà còn được cải tiến mẫu mã, bao bì nhằm đáp ứng thị hiếu và xu hướng hiện đại. Đặc biệt, mỗi sản phẩm đều mang trong mình chiều sâu văn hóa, được “thổi hồn” qua những câu chuyện dân gian, tín ngưỡng bản địa hay truyền thuyết gắn liền với đời sống cộng đồng mang đậm bản sắc, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa địa phương.

Toàn tỉnh hiện có 21 làng nghề truyền thống, trong đó 9 làng nghề đã được UBND tỉnh công nhận. Một trong những hướng đi nổi bật tỉnh đang hướng đến là xây dựng các tour trải nghiệm nghề truyền thống, gắn với các làng nghề có yếu tố văn hóa đặc trưng để du khách không chỉ đến tham quan mà còn có thể tự tay thực hành các công đoạn sản xuất sản phẩm thủ công.

Không chỉ đơn thuần là điểm lưu trú, các mô hình du lịch cộng đồng đang dần trở thành không gian văn hóa sống động, nơi du khách được trải nghiệm chân thực đời sống thường nhật, phong tục tập quán và nghề truyền thống của người dân bản địa. Trên hành trình khám phá miền non nước, du khách không những được trực tiếp cùng người dân tham gia vào các công việc thường nhật như: dệt vải thổ cẩm, nấu rượu ngô, làm bánh truyền thống, chơi nhạc cụ dân tộc… mà còn có cơ hội thưởng thức ẩm thực bản địa và đắm mình trong những làn điệu Then, Sli, Lượn mượt mà, sâu lắng.

Nhờ nỗ lực triển khai các giải pháp phát triển du lịch bền vững, toàn diện, trong 6 tháng đầu năm 2025, ngành du lịch Cao Bằng đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Tổng lượt khách du lịch đến tỉnh ước đạt 1.520.063 lượt, tăng 47,7% so với cùng kỳ năm trước và đạt 60,8% kế hoạch năm. Trong đó, khách quốc tế ước đạt 57.922 lượt (tăng 176,8%), khách nội địa ước đạt 1.462.141 lượt (tăng 44,3%). Tổng thu từ du lịch đạt khoảng 1.543 tỷ đồng, tăng 95,8% so với cùng kỳ, tương đương 77,1% kế hoạch năm; công suất sử dụng phòng đạt ước khoảng 55%. Những con số này cho thấy đà phục hồi mạnh mẽ và sức hấp dẫn ngày càng gia tăng của du lịch Cao Bằng, đặc biệt là các sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với giá trị bản địa.

Để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tỉnh liên tục tổ chức các lớp tập huấn nhằm nâng cao nhận thức cho người dân về thái độ ứng xử với khách du lịch, xây dựng hình ảnh “Mỗi người dân là một hướng dẫn viên” như: truyền dạy dân ca hát then, lượn Nàng ới dân tộc Tày; bồi dưỡng nghiệp vụ du lịch cho người dân, cán bộ; tổ chức các cuộc thi, hội thi, liên hoan hát dân ca, trình diễn trang phục dân tộc, thi đấu thể thao truyền thống...

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa chính là đang khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, góp phần tạo nên bức tranh du lịch Cao Bằng đa sắc màu.