Chính danh cho nhà giáo

Đây không chỉ là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình hoàn thiện pháp luật về giáo dục, mà còn là sự thể hiện mạnh mẽ cam kết của Nhà nước trong việc nâng cao vị thế, tôn vinh vai trò và bảo vệ quyền lợi chính đáng của những người đang ngày đêm âm thầm cống hiến cho sự nghiệp “trồng người”.

Lâu nay, đội ngũ nhà giáo vẫn được xem là lực lượng then chốt trong hệ thống giáo dục quốc dân. Tuy nhiên, những quy định pháp lý điều chỉnh các vấn đề liên quan đến giáo viên lại tồn tại rải rác trong nhiều văn bản khác nhau, thiếu tính thống nhất và đồng bộ. Việc ra đời Luật Nhà giáo mang ý nghĩa quan trọng, tạo ra một khung pháp lý tập trung, minh bạch, vừa bảo đảm tính pháp lý, vừa góp phần củng cố niềm tin và sự yên tâm của giáo viên trên cả nước.

Luật lần đầu tiên quy định cụ thể nhiều quyền lợi thiết thực của giáo viên, từ quyền được tôn trọng danh dự, nhân phẩm; quyền được bảo vệ khỏi các hành vi xúc phạm, đe dọa trong quá trình công tác; cho đến các chính sách về tiền lương, phụ cấp, đào tạo, bồi dưỡng và các điều kiện bảo đảm cho hoạt động nghề nghiệp. Đây là một bước tiến vượt bậc trong việc thể chế hóa các chính sách đã được Đảng, Nhà nước xác định từ lâu, nhưng việc thực hiện còn thiếu đồng bộ và hiệu quả trong thực tế.

Đặc biệt, trong bối cảnh áp lực nghề nghiệp đối với giáo viên ngày càng lớn – từ gánh nặng hành chính, khối lượng công việc, cho đến những rủi ro về mặt pháp lý và truyền thông – việc luật hóa các quy định bảo vệ nhà giáo không chỉ là một sự thấu hiểu cần thiết, mà còn là công cụ pháp lý quan trọng để bảo đảm an toàn, danh dự và quyền lợi nghề nghiệp cho người thầy. Tôn trọng giáo viên không thể chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, mà phải được thể hiện bằng những hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch và có tính cưỡng chế cao.

Tuy nhiên, luật chỉ là khung. Việc đạo luật này có trở thành đòn bẩy thực sự cho giáo dục hay không lại phụ thuộc vào cách tổ chức thực hiện. Bài học từ nhiều đạo luật trước đây cho thấy, nếu thiếu hướng dẫn cụ thể, thiếu nguồn lực, thiếu kiểm tra – giám sát thì dù luật có hay đến đâu cũng khó đi vào thực tiễn.

Trách nhiệm đầu tiên thuộc về Bộ GD&ĐT. Bộ không chỉ là cơ quan chủ trì xây dựng mà còn là đơn vị chịu trách nhiệm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành, triển khai tập huấn, kiểm tra thực hiện luật ở các địa phương, các cơ sở giáo dục. Việc cụ thể hóa các quy định thành chính sách thiết thực, khả thi sẽ là bước then chốt để luật không nằm trên giấy.

Bên cạnh đó, vai trò của chính quyền địa phương – nơi trực tiếp quản lý và chi trả chế độ cho giáo viên, nhất là bậc mầm non, tiểu học. Nếu địa phương không chủ động, thiếu ngân sách hoặc không ưu tiên giáo dục thì những quyền lợi được quy định trong luật sẽ khó bảo đảm. Đây cũng là nơi có thể xuất hiện sự chênh lệch trong thực hiện luật giữa các vùng miền – một rào cản lớn đối với công bằng trong giáo dục. Ngoài ra, các cơ sở giáo dục và giáo viên cũng cần chủ động tìm hiểu, thực thi và giám sát thực hiện luật. Nhà giáo cần biết quyền của mình để được bảo vệ, cần hiểu nghĩa vụ để thực hiện đúng và đủ.

Nơi luật pháp và cuộc sống gặp nhau là nơi bắt đầu của sự đổi thay. Luật Nhà giáo đã mở đường, nhưng người thắp sáng con đường đó sẽ là chính những người trong cuộc – bằng quyết tâm, trách nhiệm và lòng tin vào một nền giáo dục tử tế.