Chợ truyền thống trong cuộc đua chuyển đổi số: Làm gì để không mất khách?
Từ thanh toán bằng mã QR, đưa gian hàng lên nền tảng trực tuyến đến triển khai dịch vụ đi chợ hộ, nhiều chợ truyền thống tại Hà Nội đang tìm cách thích ứng với thói quen mua sắm mới. Tuy nhiên, để giữ chân người tiêu dùng, chuyển đổi số phải mang lại hiệu quả kinh doanh thực chất cho tiểu thương.
Khi gian hàng truyền thống bước lên không gian số
Với bà Vũ Thị Luyến, tiểu thương kinh doanh gia cầm tại chợ Linh Lang (phường Giảng Võ), bán hàng trực tuyến là cơ hội tiếp cận những khách hàng trẻ, vốn quen tìm kiếm và đặt mua sản phẩm qua điện thoại. Khách có thể xem thông tin, đặt hàng trước rồi đến nhận vào thời gian phù hợp; người bán cũng chủ động chuẩn bị, đóng gói và giao hàng.
Tại phường Giảng Võ, mô hình “Chợ 4.0” được triển khai ở chợ Linh Lang và chợ Thành Công thông qua nền tảng Chợ Quen. Thông tin về sản phẩm, giá cả, ngành hàng được đưa lên môi trường số, giúp người mua dễ tìm kiếm, liên hệ với tiểu thương mà không nhất thiết phải đến từng quầy.
Gian hàng thanh toán không dùng tiền mặt tại chợ Quan Hoa (phường Nghĩa Đô). Ảnh: Tuệ Lâm
Theo đại diện Ban Quản lý chợ số 2 (phường Giảng Võ), chợ Linh Lang có 70/73 gian hàng được đưa lên nền tảng số; chợ Thành Công có 167/173 gian hàng được số hóa, với gần 1.000 mặt hàng được giới thiệu. Một số hộ đã nhận đơn hàng từ kênh mới, thay vì chỉ phục vụ khách đến mua trực tiếp.
Chị Ngọc Mai, tiểu thương chợ Thành Công cho biết, sau khi được hướng dẫn sử dụng mã QR, thanh toán điện tử và đăng sản phẩm lên Chợ Quen, chị nhận thêm được nhiều đơn hàng. Thanh toán không dùng tiền mặt cũng giúp giao dịch nhanh hơn, hạn chế việc chuẩn bị, trả lại tiền lẻ.
Đáng chú ý, chợ Thành Công đang phát triển dịch vụ đi chợ hộ, gom hàng và giao tận nhà. Người mua có thể đặt sản phẩm tại nhiều quầy trong một lần; nhân viên tập hợp hàng tại điểm giao nhận để khách đến lấy hoặc chuyển đến địa chỉ yêu cầu. Khu vực này có tủ mát bảo quản thực phẩm tươi sống và giá kệ sắp xếp những mặt hàng khác.
Là người tiêu dùng, chị Đào Thị Loan (phường Giảng Võ) cho biết: “Công việc bận rộn nên không phải lúc nào tôi cũng có thời gian ra chợ, đi từng quầy để lựa chọn thực phẩm. Có thể đặt mua rau, thịt, cá qua điện thoại và được giao tận nhà thì rất thuận tiện. Điều tôi thích là vẫn được mua hàng từ những tiểu thương quen, biết rõ nguồn gốc, chất lượng thực phẩm mà không phải mất nhiều thời gian đi lại. Tôi nghĩ cách bán hàng này phù hợp với những người bận rộn như mình”.
Từ mã QR đến quảng bá sản phẩm trực tuyến
Tại chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), chuyển đổi số được kết hợp giữa quản lý, quảng bá và thương mại điện tử. Nhiều sản phẩm lưu niệm, đồ thủ công, thời trang, bánh, mứt, kẹo truyền thống được giới thiệu trên mạng, với sự tham gia của các cơ sở như Đồng Xuân Art, Tuấn Hà Handicraft, Thời trang Bình Thủy và Bảo Minh.
Chợ còn triển khai ứng dụng quản lý thông tin tiểu thương, điểm kinh doanh, ngành hàng; website giới thiệu chợ tích hợp chatbot AI song ngữ Việt - Anh và sơ đồ tra cứu bằng mã QR. Những tiện ích này hỗ trợ cả hoạt động quản lý lẫn nhu cầu tìm hiểu, mua sắm của khách hàng.
Mã QR được niêm yết tại các quầy, sạp, thuận tiện cho việc thanh toán. Ảnh: Tuệ Lâm
Ở chợ Quan Hoa (phường Nghĩa Đô), mô hình “Chợ 4.0 - thanh toán không dùng tiền mặt” lại bắt đầu từ giao dịch hằng ngày. Mã QR được niêm yết tại các quầy, sạp; wifi miễn phí và hệ thống camera an ninh được triển khai để hỗ trợ hoạt động kinh doanh, quản lý.
Mỗi chợ có một cách tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tế. Nếu mã QR giúp thanh toán nhanh và thuận tiện hơn, thì số hóa gian hàng, giới thiệu sản phẩm trực tuyến và giao hàng tận nhà mở thêm cơ hội tiếp cận khách hàng ngoài khu dân cư.
Ghi nhận cho thấy, đích đến của “Chợ 4.0” không phải có thêm bao nhiêu mã QR, mà là có thêm bao nhiêu khách hàng quay lại mua sắm.
Ngày 19-10-2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 403/KH-UBND triển khai Đề án “Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử thành phố Hà Nội” giai đoạn 2026-2028. Theo đó, đến năm 2028, thành phố đặt mục tiêu lựa chọn tối thiểu 10 điểm, chợ, cụm hộ kinh doanh thí điểm; thu hút ít nhất 500 chủ thể tham gia, đưa tối thiểu 1.000 sản phẩm lên gian hàng số và chuyên mục liên kết.
Kế hoạch cũng yêu cầu đánh giá hiệu quả thực tế trước khi nhân rộng, chú trọng truy xuất nguồn gốc, công khai thông tin hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đây là cơ sở để chuyển đổi số chợ truyền thống đi vào chiều sâu, thay vì trở thành phong trào ngắn hạn.
Trong cuộc cạnh tranh với siêu thị, cửa hàng tiện lợi và nền tảng mua sắm trực tuyến, chợ truyền thống vẫn có lợi thế về nguồn hàng đa dạng, vị trí gần khu dân cư và sự gắn bó giữa người bán với người mua. Công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi giúp tiểu thương bán hàng thuận lợi hơn, phục vụ nhanh hơn và duy trì chất lượng.
