Định hướng phát triển hệ thống y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm

Theo đó, Hội nghị diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi năm 2025 được xem là một năm đầy thách thức nhưng cũng ghi dấu nhiều nỗ lực vượt bậc và bước chuyển quan trọng của ngành y tế TP Hồ Chí Minh trong quá trình tái cấu trúc và phát triển bền vững.

Theo PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, năm 2025 là năm ngành y tế phải đối mặt với áp lực chưa từng có. Ngành vừa phải mở rộng quy mô hệ thống y tế sau khi hợp nhất với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), vừa phải sắp xếp, tổ chức lại bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong khi đó, yêu cầu bảo đảm công tác khám chữa bệnh cho người dân phải luôn ổn định, liên tục và an toàn, không được gián đoạn. Trước những yêu cầu nặng nề này, ngành y tế TP vẫn nỗ lực triển khai và hoàn thành nhiều nhiệm vụ khó, nhiều nội dung mới chưa từng có tiền lệ.

Từ nền tảng đã tạo dựng trong năm 2025, bước sang năm 2026, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh xác định định hướng xuyên suốt là phát triển và vận hành hệ thống y tế theo cấu trúc “đa tầng - đa cực - đa trung tâm”. 

Trong mô hình đa tầng, hệ thống y tế được tổ chức thành ba cấp: tuyến ban đầu, tuyến cơ bản và tuyến chuyên sâu. Tuyến ban đầu, với nòng cốt là các trạm y tế xã, phường, đặc khu, phải thực sự trở thành nơi sàng lọc, theo dõi và quản lý sức khỏe ban đầu của người dân. Tuyến cơ bản gồm các bệnh viện đa khoa quận, huyện trước đây và các trung tâm y tế khu vực có giường bệnh, có nhiệm vụ giải quyết phần lớn nhu cầu khám chữa bệnh phổ biến của người dân. Tuyến chuyên sâu là các bệnh viện tuyến cuối, tập trung cho kỹ thuật cao, điều trị các bệnh lý phức tạp, chuyên sâu.

Việc phân tầng không nhằm chia cắt hệ thống mà để tăng cường liên thông, phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau, bảo đảm người bệnh được tiếp cận đúng tầng chăm sóc ngay từ đầu, hạn chế chuyển tuyến không cần thiết và giảm quá tải cho bệnh viện tuyến cuối. Song song đó, định hướng “đa cực” được triển khai thông qua việc xây dựng các bệnh viện cửa ngõ, những “điểm chặn” chiến lược của toàn hệ thống y tế, có vai trò đón bệnh nhân từ sớm, xử trí ban đầu và phân luồng hợp lý.

Định hướng “đa trung tâm” tập trung hình thành các trung tâm y tế chuyên sâu theo từng lĩnh vực, đủ năng lực tiếp nhận và điều trị các bệnh lý phức tạp nhất, đồng thời tăng cường phối hợp liên viện, liên chuyên khoa.

Một trong những vấn đề được đặc biệt nhấn mạnh tại hội nghị là vai trò của tuyến y tế cơ sở. TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, cho biết hiện nay vai trò phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh tật của tuyến cơ sở còn khá khiêm tốn. Phần lớn người dân có xu hướng đến thẳng bệnh viện, kể cả bệnh viện tuyến cuối, thay vì trạm y tế hay cơ sở ban đầu.

Theo lãnh đạo Sở Y tế, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là “lật ngược hình tam giác”, đưa tuyến ban đầu trở thành tuyến quan trọng nhất trong hệ thống. Y tế cơ sở phải đóng vai trò “gác cổng”, là điểm tiếp cận đầu tiên của người dân, tập trung vào phòng bệnh, nâng cao sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc phát hiện sớm và quản lý bệnh mạn tính. Người bệnh chỉ chuyển lên tuyến trên khi vượt quá khả năng chuyên môn. 

Bước sang năm 2026, ngành y tế TP Hồ Chí Minh xác định sáu nhiệm vụ trọng tâm như sau:

Thứ nhất, tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt của công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân, giữ vai trò chủ lực trong tham mưu và triển khai Nghị quyết 72.

Thứ hai, tổ chức lại hệ thống y tế theo hướng đa tầng, đa cực, đa trung tâm, gắn phát triển y tế chuyên sâu với củng cố y tế cơ sở, đồng thời bảo đảm tiến độ và hiệu quả của hàng chục dự án y tế trọng điểm giai đoạn 2025-2026.

Thứ ba, tạo đột phá trong chuyển đổi số y tế, lấy dữ liệu làm nền tảng, quản trị làm mục tiêu và phục vụ người dân làm đích đến.

Thứ tư, củng cố y tế cơ sở và chăm sóc sức khỏe ban đầu theo hướng thực chất, đẩy mạnh hồ sơ sức khỏe điện tử, khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm.

Thứ năm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế và văn hóa phục vụ, với chính sách tuyển chọn, đào tạo và đãi ngộ đặc thù.

Cuối cùng, hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy hợp tác công - tư, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế.

Với quyết tâm chính trị cao và định hướng rõ ràng, ngành y tế TP Hồ Chí Minh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu “giải phóng” bệnh viện tuyến cuối, xây dựng hệ thống y tế hiện đại, hiệu quả và công bằng, bảo đảm mọi người dân, ở bất kỳ khu vực nào, đều được tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp, an toàn và chất lượng cao.