Đón Tết ở bản Mông - Độc đáo không gian Tết vùng cao giữa lòng Hà Nội
Kinhtedothi - Không khí Tết vùng cao rộn ràng đang được lan tỏa tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam qua những nghi lễ, phong tục đặc trưng của người Mông. Từ làm bánh dày, cúng tổ tiên đến các trò chơi dân gian, Tết người Mông được tái hiện chân thực trong chương trình “Đón Tết ở bản Mông”.
Tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, chương trình “Đón Tết ở bản Mông” mang đến cho du khách một không gian Tết vùng cao rộn ràng, giàu bản sắc, tái hiện sinh động phong tục đón năm mới của đồng bào dân tộc Mông. Giữa sắc Xuân rộn ràng, những nghi lễ, sinh hoạt truyền thống được phục dựng chân thực, tạo nên điểm nhấn văn hóa đặc sắc, thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Ngay từ sáng sớm, trong những bộ trang phục truyền thống sặc sỡ, bà con người dân tộc Mông đã tất bật chuẩn bị các nghi lễ đón năm mới. Theo phong tục của người Mông, Tết thường diễn ra sớm hơn Tết Nguyên đán gần một tháng, khi mùa màng đã thu hoạch xong, con người bước vào quãng thời gian nghỉ ngơi, sum vầy và bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên, thần linh sau một năm lao động vất vả.
Một trong những điểm nhấn nổi bật của chương trình là hoạt động làm bánh dày - món bánh mang ý nghĩa thiêng liêng, tượng trưng cho mặt trăng, mặt trời, cho nguồn gốc sinh ra muôn loài. Từ khâu đồ xôi, chuẩn bị cối giã, đến công đoạn giã bánh, nặn bánh và bọc lá chuối đều được thực hiện tỉ mỉ, công phu. Tiếng chày giã bánh hòa cùng tiếng cười nói rộn ràng của bà con và du khách đã tạo nên không khí Tết ấm áp, gần gũi.
Bên trong ngôi nhà truyền thống, các nghi lễ đón Tết được tiến hành trang nghiêm.
Người đàn ông trong gia đình đảm nhiệm việc dọn dẹp, sửa sang bàn thờ, thay giấy dó mới - một nghi thức quan trọng thể hiện sự tôn kính với tổ tiên.
Mâm lễ cúng được chuẩn bị chu đáo, gửi gắm ước mong về một năm mới bình an, khỏe mạnh, mùa màng tốt tươi, bội thu.
Mâm cơm ngày Tết của đồng bào Mông giản dị nhưng ấm cúng, với bánh dày, xôi, gà luộc và hoa quả được bày biện đầy đủ, thể hiện sự sum vầy và no đủ.
Không khí Tết bao trùm khi thầy cúng thực hiện nghi lễ thay giấy thờ “Xử Ca” - vị thần có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống tâm linh của người Mông.
Sau nghi lễ trong nhà, nghi thức cúng ma cửa và dán giấy đỏ được tiến hành nhằm xua đuổi điều rủi ro, cầu mong may mắn, ấm no cho gia đình và bản làng.
Theo quan niệm truyền thống, không chỉ con người mà cả những công cụ lao động cũng cần được “nghỉ Tết” sau một năm làm việc vất vả.
Theo quan niệm của người Mông, cửa nhà không chỉ là lối ra vào mà còn là nơi quyết định sự bình an, may rủi của cả gia đình trong suốt năm mới. Con gà cúng được chọn làm lễ vật, tượng trưng cho sự tỉnh thức và khởi đầu mới, dùng để dẫn phúc khí và xua đuổi những điều rủi ro trước thềm năm mới.
Nghi lễ cúng ma cửa thường được tiến hành sau khi dọn dẹp nhà cửa và cúng tổ tiên, mở đầu cho chuỗi nghi thức đón Tết cổ truyền của đồng bào Mông. Người đàn ông lớn tuổi trong gia đình thực hiện nghi lễ cúng ma cửa tại ngưỡng cửa chính - nơi được xem là ranh giới thiêng giữa con người và thế giới tâm linh trong quan niệm của người Mông. Động tác đưa gà từ trong nhà ra ngoài rồi lại vào trong mang ý nghĩa xua đuổi điều xấu và mời may mắn, bình an bước vào không gian sống của gia đình.
Sau phần nghi lễ, không gian bản Mông trở nên tưng bừng với các hoạt động giao lưu dân ca, dân vũ và trò chơi dân gian như đánh yến, tu lu. Tiếng khèn vang vọng, sắc màu trang phục truyền thống rực rỡ hòa quyện cùng tiếng cười nói đã vẽ nên bức tranh Tết vùng cao sống động, đậm đà bản sắc.
Chương trình “Đón Tết ở bản Mông” không chỉ giúp công chúng hiểu sâu sắc hơn về phong tục, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Mông, mà còn góp phần tôn vinh, bảo tồn và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống, làm giàu thêm bức tranh văn hóa đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam trong không khí đón chào Xuân mới.
