Đông Ngạc phát huy giá trị di sản, làm giàu bản sắc văn hóa Thủ đô

Vùng đất giàu truyền thống, đậm dấu ấn di sản

Đông Ngạc là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và hiếu học, lưu giữ nhiều giá trị tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội. Qua nhiều thế hệ, những di tích lịch sử, phong tục tập quán và truyền thống khoa bảng đã tạo nên bản sắc riêng của vùng đất Kẻ Vẽ. Nổi bật trong kho tàng di sản ấy là đình Chèm - di tích quốc gia đặc biệt thờ Đức Thánh Lý Ông Trọng, có giá trị về kiến trúc, nghệ thuật, tín ngưỡng và gắn với đời sống văn hóa của cư dân vùng ven sông Hồng.

Những giá trị ấy được khơi gợi, kết nối với đời sống hôm nay qua các trang sách, câu chuyện về danh nhân, di tích và những cuộc giao lưu trực tiếp với học sinh, sinh viên tại tọa đàm sách với chủ đề “Đông Ngạc hòa vào dòng chảy văn hóa và di sản văn hóa của Thủ đô và đất nước”, do Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đông Ngạc tổ chức ngày 7-11.

Tại chương trình, ông Đoàn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đông Ngạc nhấn mạnh vai trò của văn hóa và tri thức đối với sự phát triển bền vững của quê hương, đất nước. Theo ông, di sản văn hóa là tài sản vô giá được các thế hệ cha ông sáng tạo, gìn giữ và trao truyền; sách là kho tàng tri thức giúp con người hiểu về quá khứ, nhận thức hiện tại và hướng tới tương lai. Di sản chỉ thực sự có sức sống khi được thế hệ hôm nay hiểu đúng, trân trọng và tiếp tục lan tỏa. Vì vậy, cần giúp thế hệ trẻ tiếp cận lịch sử qua những câu chuyện chân thực, trang sách và trải nghiệm thực tế.

Giới thiệu cuốn sách “Danh nhân Lý Ông Trọng với di tích và lễ hội đình Chèm”, ông Nguyễn Ngọc Nam, chuyên viên Ban Xây dựng Đảng phường Đông Ngạc giúp người tham dự hiểu thêm về Đức Thánh Lý Ông Trọng, kiến trúc và tín ngưỡng đặc sắc của ngôi đình cổ. Đặc biệt, câu chuyện năm 1916, khi người dân làng Chèm tổ chức nâng toàn bộ ngôi đại bái lên cao 2,4m để ứng phó với trận lũ lịch sử, cho thấy sự sáng tạo, tinh thần đoàn kết và quyết tâm bảo vệ di sản của cha ông.

Những lời răn dạy về đạo đức của thân phụ, thân mẫu Đức Thánh: “Nửa nét hại người không cố ý, một ly mình lợi chẳng mang lòng” cũng gửi gắm bài học về lòng nhân ái, sự chính trực và cách ứng xử giữa con người với con người.

Cùng với di tích đình Chèm, truyền thống hiếu học, khoa bảng là dấu ấn nổi bật làm nên danh tiếng của làng Đông Ngạc. Qua cuốn sách “Văn hóa khoa bảng làng Đông Ngạc”, học sinh, thanh niên được tìm hiểu về vùng đất từng ghi danh 22 vị tiến sĩ qua các thời kỳ. Trong đó có danh nhân Phan Phu Tiên, các trí thức yêu nước Phan Văn Trường, Hoàng Tăng Bí, những người có đóng góp cho nền sử học, phong trào canh tân và chấn hưng văn hóa dân tộc. Những tên tuổi ấy góp phần hun đúc truyền thống trọng tri thức, trọng nhân tài của người Đông Ngạc.

Cũng tại chương trình, Đại tá, nhà văn Hoàng Đức Nhuận, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Chi hội trưởng Chi hội Nhà văn 3, Hội Nhà văn Hà Nội giới thiệu bộ sách hai tập “Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới”. Qua những câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp và bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà văn giúp người tham dự hiểu thêm về tư tưởng, nhân cách và những cống hiến của Người. Từ sự kiện UNESCO vinh danh Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1990, nhà văn chia sẻ tình cảm của bạn bè quốc tế dành cho Bác, đồng thời gửi gắm thông điệp về tinh thần tự học, đọc sách và rèn luyện đạo đức từ những việc làm bình dị hằng ngày.

Đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ

Không dừng ở việc giới thiệu kiến thức lịch sử, văn hóa, tọa đàm còn hướng đến giáo dục truyền thống, bồi dưỡng nhân cách và khơi dậy tình yêu sách trong học sinh. Diễn giả Lê Thị Phương Lan, tác giả bộ sách “Gia tài cho con - Tinh chất từ những điều tử tế”, tác phẩm đạt Giải C Giải thưởng Sách Quốc gia năm 2024, tổ chức hoạt động giao lưu đổi vai “bố mẹ nhí” với học sinh tiểu học. Qua những tình huống tương tác gần gũi, diễn giả gợi mở về vai trò của giáo dục gia đình, tri thức và tình yêu thương trong quá trình hình thành nhân cách. Việc dành từ 15 đến 20 phút mỗi ngày đọc sách cũng là cách cha mẹ cùng con nuôi dưỡng tâm hồn, bồi đắp những điều tử tế.

Dương Thùy Linh, sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chia sẻ, chương trình giúp em hiểu hơn về đất nước, vùng đất Đông Ngạc, có cơ hội gặp gỡ các nhà văn và tìm hiểu những tác phẩm văn học. Điều khiến Linh ấn tượng là truyền thống hiếu học của người dân Đông Ngạc, được bồi đắp qua nhiều thế hệ và thể hiện qua các di tích lịch sử, văn hóa của địa phương.

Còn em Nguyễn Tường Hạ Vi, học sinh lớp 6A14, Trường THCS Đông Ngạc xúc động cho biết, qua buổi tọa đàm, em hiểu thêm về chiều sâu văn hóa, lịch sử của Hà Nội và những câu chuyện gắn với các di tích, lễ hội truyền thống. “Muốn yêu quê hương sâu sắc thì trước hết phải hiểu về quê hương mình; muốn bảo vệ di sản thì phải biết trân trọng những giá trị mà cha ông để lại”, Vi chia sẻ.

Đối với tuổi trẻ địa phương, việc tiếp nối truyền thống văn hóa, lịch sử được cụ thể hóa bằng nhiều hoạt động thiết thực. Đỗ Trung Hiếu, Ủy viên Ban Thường vụ Đoàn Thanh niên phường Đông Ngạc cho biết, đưa các giá trị lịch sử, văn hóa địa phương vào sách và hoạt động giáo dục giúp học sinh, thanh niên hiểu hơn về cội nguồn, bồi đắp lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.

Thời gian qua, Đoàn Thanh niên phường đã phối hợp với UBND phường tổ chức livestream giới thiệu các giá trị văn hóa tại đình Chèm và đình Đông Ngạc. Trong tháng 10-2026, chương trình livestream “Đổi cũ lấy xanh, gieo mầm tri thức” kết hợp lan tỏa văn hóa đọc, giới thiệu sách hay đã thu hút hơn 2.000 lượt xem trực tiếp và hơn 30.000 lượt tương tác.

Bên cạnh tuyên truyền trên nền tảng số, Đoàn Thanh niên phường còn tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm tại những địa chỉ đỏ, di tích lịch sử. Nhân dịp kỷ niệm Ngày Giải phóng Thủ đô, đoàn viên, thanh niên và học sinh được tham gia dâng hương, dâng hoa tại các đài tưởng niệm anh hùng liệt sĩ; tham quan Nhà tưởng niệm Đại tướng Nguyễn Chí Thanh và tìm hiểu những giá trị lịch sử được lưu giữ tại đây.

Theo Đỗ Trung Hiếu, tuổi trẻ Đông Ngạc xác định bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử là trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Mỗi đoàn viên, thanh niên cần chủ động tìm hiểu truyền thống quê hương, tham gia tuyên truyền, quảng bá di tích, ứng xử văn minh tại các không gian văn hóa và ứng dụng công nghệ số để lan tỏa giá trị di sản đến đông đảo người dân.

Với bề dày lịch sử, truyền thống hiếu học và hệ thống di sản giàu giá trị, Đông Ngạc có nền tảng quan trọng để tiếp tục phát huy bản sắc văn hóa quê hương. Khi di sản được gìn giữ bằng trách nhiệm của cộng đồng, được truyền tải qua sách, giáo dục và những hoạt động trải nghiệm thiết thực, các giá trị truyền thống sẽ tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa Thủ đô và đất nước.