Giữ "sạch" không gian mạng để lan tỏa giá trị tốt đẹp

Thách thức từ thông tin xấu độc và giải pháp quản lý

Mạng xã hội, sau hơn hai thập kỷ, đã trở thành một phần không thể thiếu của đời sống, nhưng cũng là nơi các thông tin xấu độc, sai sự thật lan truyền với tốc độ chóng mặt. Không gian mạng lan tỏa thông tin nhanh chóng, cả tích cực lẫn tiêu cực. Thông tin xấu độc có thể chia thành ba nhóm: từ các thế lực thù địch nhằm phá hoại nền tảng tư tưởng của Đảng; từ những người vì mục đích thương mại, “câu view, giật tít”; và từ một bộ phận người dùng thiếu nhận thức, vô tình tiếp tay cho tin giả. Cả ba nhóm đều góp phần tạo ra sự nhiễu loạn, làm xói mòn niềm tin của xã hội.

Điểm nguy hiểm là thông tin tiêu cực thường được ngụy trang bằng hình thức hấp dẫn, dễ thu hút sự chú ý và lan tỏa rất nhanh. Một tin sai lệch chỉ cần vài giờ đã có thể phủ sóng hàng triệu lượt xem, trong khi việc kiểm chứng và phản bác lại mất nhiều thời gian, công sức. Điều này không chỉ gây tổn hại đến uy tín của tổ chức, cá nhân mà còn làm xói mòn niềm tin của cộng đồng, nhất là trong những sự kiện chính trị – xã hội trọng đại.

Thực tế cho thấy, mỗi dịp lễ lớn, điển hình như Quốc khánh 2/9, mạng xã hội trở thành “chiến trường thông tin”. Một bên là hàng triệu bài đăng tích cực thể hiện tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc; bên kia là những luồng thông tin xuyên tạc, cố tình bôi nhọ hoặc tạo hoài nghi. Chính sự đối lập này đòi hỏi chúng ta phải có cơ chế ứng phó kịp thời và hiệu quả. Để làm được điều đó, không chỉ cần những giải pháp tình thế mà phải có định hướng chiến lược lâu dài.

Theo Trung tướng Nguyễn Minh Chính, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Nghị quyết 35 của Bộ Chính trị đã xác định công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác thông tin xấu độc, sai trái, thù địch là nhiệm vụ trọng yếu, cấp bách và thường xuyên. Việc triển khai Nghị quyết đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Đấu tranh với thông tin xấu độc trên mạng xã hội thực hiện theo Nghị quyết 35, và đây là nhiệm vụ xuyên suốt gắn với trách nhiệm của mỗi công dân.

Một minh chứng rõ nét trong triển khai là sự ra đời của Liên minh Niềm tin số – tập hợp hơn 300 KOL nổi tiếng, do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia khởi xướng. Liên minh có nhiệm vụ lan tỏa những giá trị tích cực, hun đúc truyền thống lịch sử, nhân văn, và góp phần “phủ xanh thông tin”, lấn át nội dung độc hại. Trung tướng Nguyễn Minh Chính nhấn mạnh: “Đây là một cách để phủ xanh thông tin, để lấn át những cái thông tin xấu độc ở trên không gian mạng hiện nay.”

Không chỉ dừng lại ở việc kêu gọi, Liên minh còn hướng tới xây dựng tiêu chí đánh giá, chấm điểm, thậm chí cấp chứng chỉ cho các KOL tích cực. Đây là cơ chế khuyến khích trách nhiệm xã hội, đồng thời tạo ra một hệ chuẩn để người có ảnh hưởng định hình hành vi ứng xử trên mạng. Nếu được triển khai bài bản, cơ chế này sẽ góp phần hình thành môi trường mạng chuẩn mực, nơi thông tin tích cực có “sức nặng” và được ưu tiên hơn so với luồng tiêu cực.

Đặc biệt, trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9 (2/9/1945-2/9/2025), sự kiện diễu binh, diễu hành lớn trên cả nước đã trở thành ví dụ điển hình cho sức mạnh của thông tin tích cực. Khi người dân cùng nhau chia sẻ hình ảnh cờ đỏ sao vàng rợp trời, tiếng hát vang lên trên quảng trường, hay những nụ cười chan chứa tự hào, thì mạng xã hội trở thành nơi lan tỏa tinh thần đoàn kết dân tộc. Đó chính là minh chứng rằng nếu biết khai thác đúng, không gian mạng có thể trở thành “sân khấu” của lòng yêu nước, làm mờ đi mọi toan tính tiêu cực.

Trách nhiệm của người sáng tạo nội dung và ý thức người dùng

Nếu như nghị quyết và hành lang pháp lý tạo khung chiến lược, thì chính những người sáng tạo nội dung là lực lượng trực tiếp tạo nên dòng chảy thông tin. Ông Trần Hoàng, Giám đốc truyền thông mạng xã hội Tập đoàn VCCorp, khẳng định: “Nếu như được định hướng đúng và phối hợp chặt chẽ, KOL sẽ là lực lượng tuyên truyền xã hội tích cực rất mạnh mẽ. Ngược lại, chỉ cần một người có hàng triệu lượt theo dõi đăng tin sai, mức độ nguy hại sẽ rất lớn”.

Đặc biệt, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy thách thức này lên một tầm cao mới. Chỉ trong vài giây, AI có thể sản xuất ảnh, video như thật, khiến ngay cả người làm truyền thông chuyên nghiệp cũng khó phân biệt. “Với AI bây giờ thì có thể sản xuất cả một câu chuyện có cả ảnh, có cả video như thật. Và càng ngày càng trở nên tinh vi”, anh Đặng Minh Chiến – người sáng tạo nội dung chia sẻ. Do đó, người làm nội dung phải không ngừng trau dồi kỹ năng, đồng thời cần có kênh liên lạc nhanh với cơ quan chức năng để xử lý khủng hoảng từ sớm.

Không chỉ vậy, môi trường mạng hiện nay đang dần hình thành một “văn hóa trách nhiệm”. Người dùng mạng xã hội ngày nay không còn dễ dãi chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng. Trước khi bấm nút, nhiều người đã tự hỏi: nội dung này có đúng sự thật không, có vi phạm pháp luật không, có ảnh hưởng đến cộng đồng không? Chính sự cẩn trọng này, theo ông, là “hàng rào tự nhiên” giúp ngăn chặn sự lan rộng của tin giả.

Ở góc độ quản lý, Trung tướng Nguyễn Minh Chính cũng khẳng định: “Ngoài tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, thì lực lượng chức năng cũng phải quản lý những đối tượng thường xuyên vi phạm, có cảnh báo, răn đe và xử lý nghiêm. Điều này cho thấy rằng sự kết hợp giữa cơ chế quản lý và ý thức cá nhân là chìa khóa để duy trì môi trường mạng an toàn”.

Cuộc chiến chống lại thông tin tiêu cực không chỉ là việc của cơ quan chức năng, mà là trách nhiệm chung của cả xã hội. Nó đòi hỏi một thế "kiềng ba chân" vững chắc: sự quản lý quyết liệt của nhà nước, trách nhiệm xã hội của người sáng tạo nội dung và một cộng đồng người dùng thông thái, bản lĩnh.