Hà Nội hướng tới 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam

Khẳng định giá trị Quốc học và truyền thống hiền tài

Năm 2026 đánh dấu chặng đường 950 năm hình thành và phát triển của Quốc Tử Giám - trung tâm đào tạo cao nhất dưới thời quân chủ, nơi kết tinh truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và tư tưởng trọng dụng hiền tài của dân tộc. Đây không chỉ là dấu mốc quan trọng đối với Thủ đô Hà Nội mà còn mang ý nghĩa sâu rộng ở tầm quốc gia, gắn với tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Chuỗi hoạt động kỷ niệm hướng tới tôn vinh 950 năm nền Quốc học Việt Nam, đồng thời khẳng định vị thế của Hà Nội - Thủ đô nghìn năm văn hiến, trung tâm giáo dục, đào tạo, khoa học và văn hóa hàng đầu cả nước. Sự kiện cũng góp phần quảng bá giá trị Di sản quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nơi lưu giữ 82 bia tiến sĩ đã được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới.

Thông điệp xuyên suốt của chương trình được xác định là: “950 năm Quốc học - Khơi dậy khát vọng hiền tài cho kỷ nguyên phát triển mới”. Qua đó, thành phố thể hiện quyết tâm kế thừa truyền thống, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài, đồng thời cụ thể hóa các nghị quyết của Trung ương về giáo dục, văn hóa, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Theo kế hoạch, Lễ kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám dự kiến diễn ra vào 19h30 ngày 14/11/2026 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám với quy mô cấp quốc gia, có sự tham dự của khách quốc tế, gắn với Festival Thăng Long - Hà Nội và các sự kiện văn hóa lớn trong tháng 11.

Đồng bộ hoạt động kỷ niệm gắn với bảo tồn di sản

Theo đề xuất của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, lễ kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám sẽ được triển khai với 9 nhóm hoạt động lớn, bảo đảm tính lan tỏa rộng rãi và chiều sâu học thuật. Trong đó, trọng tâm là đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên nhiều nền tảng; xây dựng phim tư liệu lịch sử về Quốc Tử Giám; thúc đẩy số hóa di sản, ứng dụng công nghệ 3D, AI và AR nhằm từng bước xây dựng Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành không gian di sản thông minh.

Trong dịp này, thành phố dự kiến tổ chức các triển lãm, hoạt động nghệ thuật, chương trình giáo dục truyền thống và cuộc thi tìm hiểu về Quốc Tử Giám dành cho học sinh, sinh viên. Đồng thời, các tọa đàm, hội thảo khoa học và hoạt động xuất bản cũng được triển khai, tập trung vào những danh nhân gắn với Quốc Tử Giám như Chu Văn An, Ngô Sĩ Liên, Thân Nhân Trung, Lê Quý Đôn…, qua đó tiếp tục tôn vinh giá trị của hệ thống bia tiến sĩ.

Thành phố đồng thời phối hợp với Đại học Sorbonne (Sorbonne Université) của Pháp và các tổ chức quốc tế để tổ chức triển lãm, hội thảo và giao lưu văn hóa quốc tế, dự kiến diễn ra vào tháng 9/2026, góp phần mở rộng giao lưu học thuật và quảng bá di sản ra thế giới.

Điểm nhấn quan trọng là Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “950 năm Quốc Tử Giám - Di sản Quốc học và khát vọng hiền tài trong kỷ nguyên phát triển mới”, dự kiến tổ chức ngày 10/11/2026. Hội thảo sẽ quy tụ các nhà khoa học đầu ngành và chuyên gia quốc tế nhằm làm rõ giá trị lịch sử - học thuật của Quốc Tử Giám, đồng thời đề xuất các chính sách phát huy truyền thống Quốc học trong giai đoạn mới.

Song song với các hoạt động kỷ niệm, Hà Nội cũng triển khai nhiều dự án tu bổ quan trọng tại di tích. Cụ thể, Khuê Văn Các dự kiến hoàn thành tu bổ vào tháng 11/2026; cổng chính Văn Miếu khởi công tháng 8/2026; Điện Đại Thành khởi công tháng 9/2026. Thành phố cũng lập quy hoạch bảo tồn, phục hồi tổng thể di tích theo tầm nhìn 100 năm nhằm bảo đảm phát huy giá trị bền vững lâu dài.

Tại buổi khảo sát, Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà đã trực tiếp kiểm tra các khu vực trọng điểm của di tích như Hồ Văn, Khuê Văn Các, Giếng Thiên Quang, Vườn bia Tiến sĩ và khu Thái học; đồng thời làm việc với các sở, ngành về tiến độ triển khai nhiệm vụ.

Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà nhấn mạnh, Quốc Tử Giám là di sản có giá trị lịch sử và văn hóa to lớn, không chỉ của Thủ đô mà của cả quốc gia dân tộc; việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản là trách nhiệm đối với hiện tại cũng như các thế hệ tương lai.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà yêu cầu xây dựng kế hoạch tổng thể gồm hai nội dung lớn: tổ chức các hoạt động kỷ niệm 950 năm và định hướng phát triển khu di tích hướng tới mốc 1.000 năm; đồng thời phân kỳ rõ nhiệm vụ năm 2026 với các mục tiêu dài hạn.

Nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của sự kiện, Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà khẳng định, đây không chỉ là một hoạt động kỷ niệm đơn thuần mà còn là dịp quảng bá niềm tự hào về di sản văn hóa của Thủ đô ra thế giới. Khi cơ hội đã hội tụ, trách nhiệm đặt ra càng phải rõ ràng, quyết liệt để phát huy giá trị di sản trong giai đoạn phát triển mới.