Hà Nội tiên phong định hình mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ

Tái cấu trúc mô hình tăng trưởng từ quản lý hành chính sang kiến tạo

Trong tầm nhìn của Đại hội XIV của Đảng và Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột phát triển, là động lực chủ yếu nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh. Quán triệt tinh thần đó, Hà Nội không coi Nghị quyết 57 là một chương trình chuyên đề về khoa học – công nghệ, mà là cơ sở để chuyển đổi toàn diện phương thức phát triển.

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, Thành ủy Hà Nội thành lập Ban Chỉ đạo 57 do Bí thư Thành ủy làm Trưởng ban, bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, thống nhất, xuyên suốt từ thành phố đến cơ sở. Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là chuyển từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”, coi thể chế là khâu đột phá, mở đường cho đổi mới sáng tạo và khơi thông nguồn lực xã hội.

Trên nền tảng đó, HĐND thành phố đã thông qua 6 nghị quyết chuyên đề về phát triển khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung vào hoàn thiện cơ chế tài chính, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu – phát triển (R&D), hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Các thiết chế nền tảng từng bước được hình thành như Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội, Sàn Giao dịch công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với mô hình, công nghệ mới.

Cách tiếp cận này thể hiện sự dịch chuyển từ hỗ trợ phân tán sang tổ chức hệ sinh thái đồng bộ, trong đó Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua thể chế, kỷ luật thực thi và cơ chế khuyến khích, thay vì can thiệp hành chính trực tiếp vào hoạt động của thị trường. Đây là bước chuyển có ý nghĩa cấu trúc đối với mô hình tăng trưởng của Thủ đô.

Hà Nội đặt ra các mục tiêu cụ thể, mang tính tham vọng: đến năm 2030, kinh tế số chiếm 40–50% GRDP; chi cho khoa học và công nghệ đạt trên 4% GRDP; đào tạo khoảng 50.000 nhân lực số mỗi năm; hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo kết nối chặt chẽ viện – trường – DN. Những con số này không chỉ là chỉ tiêu phát triển, mà phản ánh định hướng chuyển dịch từ tăng trưởng dựa vào mở rộng vốn và lao động sang tăng trưởng dựa vào tri thức và công nghệ.

Tổ chức lại không gian phát triển và phương thức quản trị đô thị

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chiến lược của Hà Nội là tái cấu trúc không gian phát triển. Khu công nghệ cao Hòa Lạc được xác định là hạt nhân của đô thị khoa học – công nghệ, cực tăng trưởng mới của Thủ đô trong giai đoạn tới. Không chỉ là nơi tập trung các dự án công nghệ cao, Hòa Lạc được định hướng trở thành không gian tích hợp nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và sinh sống – một hệ sinh thái hoàn chỉnh cho đổi mới sáng tạo.

Việc phát triển Hòa Lạc gắn với các dự án hạ tầng chiến lược và quy hoạch không gian vùng Thủ đô cho thấy Hà Nội lựa chọn cách tiếp cận dựa trên tổ chức không gian và chu kỳ công nghệ, thay vì ưu đãi dàn trải. Điều này giúp tập trung nguồn lực, tạo hiệu ứng lan tỏa và hình thành các cụm liên kết ngành có giá trị gia tăng cao.

Song song với tổ chức lại không gian phát triển, Hà Nội coi chuyển đổi số là phương thức quản trị đô thị mới. Thành phố chuyển mạnh sang quản trị dựa trên dữ liệu, tích hợp và chia sẻ dữ liệu giữa các sở, ngành; ra quyết định theo thời gian thực; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng phi địa giới và hành chính di động. Mục tiêu không phải là “trình diễn công nghệ”, mà là nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và DN, giảm chi phí tuân thủ, tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Việc lấy dữ liệu làm nền tảng quản trị giúp chính quyền chuyển từ phản ứng bị động sang điều hành chủ động, dự báo sớm các vấn đề phát sinh, tối ưu hóa phân bổ nguồn lực. Đây chính là điều kiện để nâng cao năng suất lao động xã hội và năng lực cạnh tranh của đô thị đặc biệt có quy mô dân số lớn, áp lực hạ tầng cao như Hà Nội.

Ở bình diện Quốc gia, Nghị quyết 57 cũng tạo động lực mạnh mẽ cho khu vực kinh tế tư nhân – lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo. Trong năm đầu triển khai, 2,3 tỷ USD đã được rót vào 141 thương vụ đầu tư, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư vào môi trường khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo đang được cải thiện. Hà Nội, với vai trò trung tâm tài chính, khoa học và công nghệ, được kỳ vọng là địa bàn dẫn dắt dòng vốn này.

Năm 2026 – năm bản lề của giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu định lượng, mà là đổi mới căn bản tư duy phát triển. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là “đòn bẩy hỗ trợ”, mà trở thành “nền tảng cấu trúc” của mô hình tăng trưởng. Tổ chức thực hiện phải quyết liệt hơn, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả đo lường cụ thể, lấy tác động thực chất đối với tăng trưởng và chất lượng sống của người dân làm thước đo.

Có thể khẳng định, Hà Nội đang chuyển hóa tinh thần của Nghị quyết 57 thành lựa chọn chiến lược dài hạn. Từ thể chế, hạ tầng số, dữ liệu, nhân lực đến tổ chức không gian phát triển, Thủ đô từng bước định hình một mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ. Nếu duy trì được kỷ luật thực thi và tinh thần tiên phong, năm 2026 sẽ không chỉ là năm “tăng tốc”, mà là bước ngoặt quan trọng để Hà Nội khẳng định vai trò đầu tàu tri thức, trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước trong kỷ nguyên phát triển mới.