Hành trình kiến tạo thanh lịch, văn minh

1. Chẳng riêng gì tôi, mà cả thế hệ tóc pha khói sương, gần trọn đời gắn bó với đất Kinh kỳ đều công nhận, chợ cóc đã trở thành hình ảnh quen thuộc nơi Hà thành đô hội. Chúng cứ tự phát mọc lên trên vỉa hè, góc phố, hợp với gánh hàng rong mang bao nhớ thương, hợp với những tần tảo sớm khuya của người Kẻ Chợ trong ký ức một thời… Chúng chẳng có một không gian cố định, mà có thể thay đổi theo từng giờ, từng ngày, thế nên chúng trở thành nơi giao lưu, kết nối các thế hệ, là địa chỉ quen thân để người ta mua bán những thứ tươi ngon với giá cả phải chăng. Rõ là các bà nội trợ, người lao động hay học sinh, sinh viên đều tìm thấy ở chợ cóc nét bình dị của cuộc sống chốn đô thị…

Mặc dù không phải lúc nào chợ cóc cũng được quản lý chặt chẽ, nhưng không thể phủ nhận, chúng đã trở thành một phần trong nhịp sống hối hả của Hà Nội, là nơi người ta tìm về sự bình dị, giản đơn giữa những bộn bề lo toan. Mặc dù chợ cóc mang đến sự tiện lợi cho người Hà thành bán mua, nhưng cũng chở theo bao hệ lụy thường nhật, từ mất vệ sinh, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm thực phẩm, đến tắc nghẽn giao thông, phá vỡ kết cấu hạ tầng đô thị…

Dẫu vậy, không thể phủ nhận rằng chợ cóc, trong một thời gian dài, đã trở thành phần không thể thiếu trong cuộc sống của những người dân lao động, những người có nhu cầu mua sắm ngay trong tầm tay, không cầu kỳ hay xa xỉ. Chợ cóc mang đến không gian thân quen, nơi mỗi góc phố, mỗi chiếc xe đẩy lại chứa đựng biết bao câu chuyện đời thường của người Hà Nội. Những sạp hàng vỉa hè này trở thành sự lựa chọn thuận tiện, nhưng cũng chính vì thế mà chúng tạo ra những mâu thuẫn giữa nhu cầu thực tế của người dân và yêu cầu xây dựng một đô thị văn minh.

2. Ông bạn tôi - một giáo chức già sinh ra và lớn lên ở phố Hàng Bông sầm uất một lòng khẳng định việc UBND TP Hà Nội ban hành Kế hoạch số 373/KH-UBND nhằm xử lý dứt điểm 231 chợ cóc và điểm kinh doanh tự phát là một quyết tâm mạnh mẽ, một “cuộc đại phẫu” cần thiết để khơi thông những mạch máu đang tắc nghẽn trong quá trình phát triển đô thị.

Chỉ vài năm nữa, Hà Nội sẽ xóa bỏ hoàn toàn những chợ cóc lấn chiếm vỉa hè, gây mất mỹ quan đô thị và ảnh hưởng đến an toàn của người dân. Với lộ trình được xác định rõ ràng, những khu vực cần giải tỏa sẽ hoàn tất trước tháng 6/2026, các khu vực còn lại sẽ được xử lý trong năm 2026 và kết thúc vào giữa năm 2027. Tuy nhiên, để thực hiện mục tiêu này, Hà Nội không chỉ xóa bỏ, mà còn xây dựng một chiến lược mới đầy tinh tế: “xây để xóa”. Đây không chỉ là câu chuyện về các sạp hàng ven đường, mà là cuộc chiến với tư duy cũ kỹ để kiến tạo một TP văn minh, thanh lịch hơn.

Việc xóa bỏ 231 chợ cóc và điểm kinh doanh tự phát là hành động không thể thiếu trong quá trình xây dựng đô thị văn minh, nhưng không phải việc dễ dàng. Đó là một chiến dịch lớn chạm đến thói quen của một bộ phận không nhỏ người dân. Kế hoạch được chia thành từng giai đoạn rõ ràng với các mốc thời gian cụ thể: giải tỏa những khu vực ưu tiên vào trước tháng 6/2026, tiếp đó xử lý các khu vực còn lại trong năm 2026 và hoàn tất toàn bộ vào giữa năm 2027. Tuy nhiên, nếu chỉ đơn thuần “xóa” mà không thay đổi được thói quen và tư duy của người dân, kết quả của chiến dịch này sẽ không trọn vẹn. Hà Nội cần tạo ra những thay đổi căn bản, không chỉ trên phương diện cơ sở hạ tầng mà còn trong cách thức mua sắm và sinh hoạt của cư dân.

Nhìn những gì Hà Nội bắt tay thực hiện và hành trình Hà Nội sẽ đi tới chợt nhận ra, chìa khóa thành công của kế hoạch lần này chính là chiến lược “xây để xóa”. Thay vì chỉ áp dụng các biện pháp cưỡng chế, Hà Nội sẽ xây dựng lại hệ thống chợ dân sinh theo tiêu chuẩn hiện đại, đáp ứng nhu cầu mua sắm của người dân trong khi vẫn giữ được mỹ quan đô thị. Hạ tầng thương mại sẽ được cải tạo, các chợ mới sẽ trở thành những không gian sạch sẽ, an toàn, tiện lợi cho người tiêu dùng.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, TP dự kiến sẽ đầu tư hàng nghìn tỷ đồng vào việc xây mới, cải tạo các chợ dân sinh hiện đại, bảo đảm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân mà không làm ảnh hưởng đến diện mạo đô thị. Những chợ này không chỉ cung cấp hàng hóa chất lượng, mà còn tạo ra những không gian sinh hoạt cộng đồng ấm cúng, văn minh. Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ của các cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini sẽ giúp người dân thay đổi thói quen mua sắm. Những cửa hàng này được bố trí dày đặc trong các khu dân cư, không chỉ tiện lợi mà còn bảo đảm chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Đây sẽ là bước đệm giúp người dân dần từ bỏ thói quen mua sắm tại các chợ cóc, chuyển sang lựa chọn những hình thức mua sắm hiện đại, tiện nghi hơn.

3. Cũng phải nói rằng, dù việc xóa bỏ chợ cóc, điểm kinh doanh tự phát thành công đến đâu, nếu không thay đổi được thói quen của người bán kẻ mua thì hiệu quả của chiến lược không thể bền vững. Thế nên, cần để người Hà thành nhận thức được lợi ích của việc mua sắm ở các điểm kinh doanh chính thống, an toàn và văn minh. Thế nên, chính quyền TP cần đẩy mạnh tuyên truyền, không chỉ dừng ở thông báo các quy định mà còn thay đổi nhận thức của cộng đồng về việc lựa chọn những sản phẩm chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng và mua sắm tại các cơ sở uy tín. Các tiểu thương đang kinh doanh tại chợ cóc cũng cần được hỗ trợ để chuyển đổi sang những mô hình kinh doanh hợp pháp để góp phần phát triển nền kinh tế đô thị.

Xóa bỏ chợ cóc không chỉ là một biện pháp hành chính mà còn là một phần của chiến lược kiến tạo một nếp sống văn minh hơn cho TP Hà Nội không chỉ muốn trở thành một TP hiện đại về mặt cơ sở hạ tầng mà còn muốn người dân sống văn minh, lịch sự và có trách nhiệm hơn với cộng đồng. Với mỗi bước đi, từ xây dựng những khu chợ hiện đại, phát triển hệ thống cửa hàng tiện lợi, đến thay đổi thói quen mua sắm, Hà Nội đang khởi tạo một bức tranh đầy hy vọng về một tương lai tươi sáng, nơi mỗi cư dân đều là một phần của một cộng đồng văn minh, nơi những giá trị văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ, nhưng lại hòa quyện hài hòa với nhịp sống đô thị hiện đại.

Vậy là việc xử lý dứt điểm 231 chợ cóc, điểm kinh doanh tự phát không chỉ là “cuộc đại phẫu” về mặt không gian đô thị, mà còn là một hành trình dài để thay đổi tư duy và thói quen cộng đồng. Với chiến lược “xây để xóa” đầy tinh tế và bền vững, Hà Nội đang kiến tạo một nếp sống văn minh, hiện đại và thân thiện, nơi mà mọi người đều có thể sống và làm việc trong một môi trường an toàn, sạch đẹp và tiện nghi. Đây chính là bước đi quan trọng để Thủ đô không chỉ đẹp hơn trong mắt du khách, mà còn trở thành nơi đáng sống cho mỗi cư dân.