Hội thảo quốc gia tại Huế bàn về giáo dục quyền con người giai đoạn 2025 - 2029

Hội thảo được đồng chủ trì bởi PGS.TS Tường Duy Kiên, Viện trưởng Viện Quyền con người, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; PGS.TS Nguyễn Duy Phương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, Đại học Huế và PGS.TS Lê Văn Trung, Phó Viện trưởng Viện Quyền con người.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Nguyễn Duy Phương nhấn mạnh: “Hội thảo lần này tạo diễn đàn khoa học để các chuyên gia cùng trao đổi, phân tích, qua đó làm rõ định hướng giáo dục quyền con người trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và đối diện với nhiều thách thức toàn cầu”.

Trên cơ sở hàng chục tham luận gửi về, Ban tổ chức đã lựa chọn 12 bài viết chất lượng để trình bày trực tiếp tại hội thảo. Nội dung trải rộng từ khía cạnh lý luận, pháp lý đến các vấn đề thực tiễn của đời sống xã hội, phản ánh cách tiếp cận đa chiều đối với giáo dục quyền con người.

Các tham luận tập trung làm rõ một số nội dung lớn, cụ thể: định hướng giáo dục quyền con người trong kỷ nguyên mới của dân tộc Việt Nam, nhấn mạnh việc gắn kết chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước với yêu cầu hội nhập quốc tế.

Quan điểm của Liên Hợp quốc về giáo dục quyền con người - từ Tuyên ngôn năm 2011 đến nay, chỉ ra sự kế thừa và đổi mới trong chương trình giai đoạn 5 (2025-2029).

Ứng dụng công nghệ số và tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0 đối với bảo đảm quyền con người, một chủ đề đặc biệt quan trọng trong bối cảnh mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang tác động trực tiếp đến quyền riêng tư, quyền tiếp cận thông tin và tự do ngôn luận.

Tiếp cận vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu dưới góc độ quyền con người, phân tích mối liên hệ giữa khủng hoảng môi trường và các quyền cơ bản về sức khỏe, an sinh, phát triển bền vững.

Thúc đẩy quyền của thanh niên khuyết tật trong bối cảnh chuyển đổi số, nhấn mạnh tính bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển.

Bảo đảm quyền riêng tư của trẻ em trên môi trường mạng, cảnh báo nguy cơ xâm hại, lạm dụng dữ liệu và đưa ra giải pháp tăng cường trách nhiệm pháp lý của các nền tảng công nghệ.

Lồng ghép quyền con người và bình đẳng giới vào các môn học trong chương trình đào tạo luật, hướng đến mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực pháp luật có kiến thức nhân quyền toàn diện.

Các báo cáo đều cho thấy, chương trình giáo dục quyền con người của Liên hợp quốc không chỉ là vấn đề học thuật mà còn là yêu cầu thực tiễn cấp thiết. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, những thách thức như khủng bố, xung đột vũ trang, dịch bệnh, biến đổi khí hậu và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ đặt ra nhiều vấn đề mới trong bảo đảm quyền con người.

Theo PGS.TS Tường Duy Kiên, việc triển khai chương trình giáo dục quyền con người giai đoạn 2025 – 2029 có ý nghĩa định hướng quan trọng. Nó không chỉ giúp nâng cao năng lực nghiên cứu, giảng dạy và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn hỗ trợ Việt Nam thực hiện cam kết quốc tế về nhân quyền.

“Chúng ta không chỉ nghiên cứu để hiểu biết, mà còn phải đưa quyền con người vào thực tiễn giáo dục, đào tạo, từ đó hình thành ý thức tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội”- ông Kiên khẳng định.

Đại diện Trường Đại học Luật, Đại học Huế cũng cho rằng, hội thảo chính là bước đi cụ thể nhằm lồng ghép quyền con người vào chương trình đào tạo luật, giúp sinh viên – những người sẽ trực tiếp làm công tác pháp luật sau này – có nhận thức toàn diện, nhân văn và gắn liền với bối cảnh thời đại.

Một trong những điểm nhấn của hội thảo là vấn đề ứng dụng công nghệ số trong giáo dục quyền con người. Nhiều tham luận chỉ ra rằng, trí tuệ nhân tạo, học liệu số và các nền tảng trực tuyến có thể giúp phổ biến kiến thức nhân quyền rộng rãi, vượt qua rào cản về không gian, thời gian và điều kiện địa lý.

Tuy nhiên, mặt trái của công nghệ cũng được nhấn mạnh. Việc dữ liệu cá nhân bị khai thác, tình trạng tin giả lan truyền hay nguy cơ trẻ em bị xâm hại trên môi trường mạng là những thách thức cần giải quyết bằng cả biện pháp pháp lý, giáo dục và công nghệ.

Các đại biểu thống nhất rằng, giáo dục quyền con người trong giai đoạn mới phải đồng thời là giáo dục kỹ năng số an toàn cho thanh thiếu niên, giảng viên và cả cộng đồng, để mỗi người có thể chủ động bảo vệ mình trước rủi ro công nghệ.

Hội thảo khép lại với nhiều kiến nghị quan trọng. Ban tổ chức đề xuất cần sớm xây dựng bộ học liệu chuẩn về giáo dục quyền con người phù hợp với điều kiện Việt Nam; tăng cường tập huấn cho đội ngũ giảng viên; đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và đào tạo.

PGS.TS Nguyễn Duy Phương kết luận: “Nhiều vấn đề từ hội thảo sẽ giúp nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo và thực hành lồng ghép quyền con người trong giáo dục đại học, đặc biệt trong lĩnh vực pháp luật. Đây là cơ sở để tiếp tục thúc đẩy giáo dục quyền con người trong giai đoạn 2025 – 2029, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và phát triển bền vững”.

Sự kiện không chỉ khẳng định vị thế của Đại học Huế trong nghiên cứu pháp luật và nhân quyền, mà còn cho thấy quyết tâm của Việt Nam trong việc thực hiện cam kết với cộng đồng quốc tế, hướng tới một nền giáo dục hiện đại, nhân văn và lấy con người làm trung tâm.