Khám phá 9 bảo vật quốc gia tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam

Trong số 9 bảo vật quốc gia đang được trưng bày, giới thiệu tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam có 3 bảo vật thuộc lĩnh vực tượng, điêu khắc, còn lại là các tác phẩm tranh nổi tiếng của nền hội họa nước nhà.

Tác phẩm tượng, điêu khắc đáng chú ý nhất là Phật bà Quan Âm, chùa Hội Hạ, tỉnh Vĩnh Phúc, thế kỷ XVI, gỗ phủ sơn, 314cm x 215cm x 157cm. Đây là một trong những pho tượng Quan Âm Bồ Tát bằng gỗ có phong cách nghệ thuật thời Mạc lớn và đẹp nhất miền Bắc Việt Nam. Phần tượng Quan Âm được tạc trong thế ngồi thiền, khuôn mặt từ bi, mang đậm nét chân dung người Việt. Tượng có 42 tay gồm: một đôi chắp trước ngực thế Liên hoa hợp chưởng ấn, một đôi đặt trong lòng kết ấn Thiền định, các đôi tay khác tỏa đều sang hai bên với các thế ấn khác nhau và các bảo pháp của Phật giáo. Tác phẩm này được công nhận bảo vật quốc gia năm 2013.

Tiếp đến là tượng Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc, chùa Mật, tỉnh Thanh Hóa, đầu thế kỷ XVII, gỗ phủ sơn, cao 122cm. Điểm nhấn đặc sắc nhất của pho tượng chính là gương mặt của bà Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc tươi sáng rạng rỡ, phúc hậu, chân thực với dái tai dài, cổ cao ba ngấn. Pho tượng này được đánh giá là tác phẩm đẹp nhất, đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc tượng chân dung người Việt thế kỷ XVII. Tác phẩm này được công nhận bảo vật quốc gia năm 2013.

Tác phẩm điêu khắc thứ ba là cánh cửa chạm rồng, chùa Keo, tỉnh Thái Bình, thế kỷ XVII, chất liệu gỗ, kích thước 226cm x 244cm x 7cm. Đây là bộ cửa tam quan nội chùa Keo ở Vũ Thư, Thái Bình. Lối chạm trổ, trang trí cửa đền, chùa, đình, miếu theo hình thức này là đặc trưng ở trấn Sơn Nam xưa (phía Nam kinh thành Thăng Long). Trong đó, cánh cửa chùa Keo là bộ cửa đẹp, lớn nhất. Bộ cửa được ghép từ nhiều tấm gỗ, trên đó chạm khắc đôi rồng ngậm ngọc chầu mặt trời. Kỹ thuật chạm bong, kênh được sử dụng điêu luyện, gợi nhiều lớp, tạo chiều sâu không gian. Tác phẩm này được công nhận bảo vật quốc gia năm 2017.

6 tác phẩm hội họa được công nhận là bảo vật quốc gia còn lại là: tranh sơn mài “Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ” của Nguyễn Sáng sáng tác năm 1963; tranh sơn dầu “Em Thúy” của họa sĩ Trần Văn Cẩn, sáng tác năm 1943; tranh sơn dầu “Hai thiếu nữ và em bé” của Tô Ngọc Vân sáng tác năm 1944; tranh sơn mài “Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc” của Dương Bích Liên, sáng tác năm 1980; tranh sơn mài “Bình phong” của Nguyễn Gia Trí, sáng tác năm 1939 và tranh sơn mài “Gióng” của Nguyễn Tư Nghiêm, sáng tác năm 1990.

Trong số này, “Bình phong” được ghép bởi 8 tấm vóc của họa sĩ Nguyễn Gia Trí là tác phẩm nghệ thuật sáng tác trên cả hai mặt, thể hiện những đặc trưng riêng về bút pháp và phong cách nghệ thuật. Kỹ thuật khắc, đắp nổi, dát vàng, mài được thực hiện nhuần nhuyễn, tạo nên hiệu quả tả chất tuyệt vời. Với giá trị xuất sắc về nghệ thuật, “Bình phong” đưa sơn mài lên vị thế cao quý trong hội họa Việt Nam. Còn “Em Thúy” của họa sĩ Trần Văn Cẩn là một trong những tác phẩm tiêu biểu đại diện cho tranh chân dung Việt Nam thế kỷ XX.

9 bảo vật quốc gia cùng nhiều tác phẩm nghệ thuật được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã phản ánh rõ nét, bản sắc văn hóa và chiều sâu lịch sử của dân tộc Việt Nam.