Luật Thủ đô năm 2026: Kiến tạo thể chế, mở đường phát triển

Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954-10/10/2026), phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà về ý nghĩa của Luật Thủ đô năm 2026; vai trò của HĐND thành phố trong cụ thể hóa Luật và yêu cầu đưa những cơ chế mới thực sự đi vào cuộc sống.

Thưa đồng chí, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu phát triển ngày càng cao, đòi hỏi tư duy quản trị phải đổi mới mạnh mẽ, từ tổ chức thực hiện sang chủ động kiến tạo, từ tháo gỡ từng điểm nghẽn sang tạo lập không gian phát triển mới. Việc Quốc hội ban hành Luật Thủ đô năm 2026 đã trao thêm nhiều thẩm quyền, cơ chế, chính sách đặc thù cho Hà Nội. Xin đồng chí cho biết, những quy định mới của Luật đã mở rộng không gian chủ động của Thủ đô đến đâu và đặt ra yêu cầu gì đối với Hà Nội trong việc chuyển từ tư duy “chờ hướng dẫn” sang chủ động cụ thể hóa, tổ chức thực hiện và kiến tạo chính sách phù hợp với thực tiễn?

Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà: Có những đạo luật được khởi đầu từ những điều khoản pháp lý, nhưng Luật Thủ đô năm 2026 được hình thành từ chính những yêu cầu cấp thiết của thực tiễn phát triển. Đó là những câu hỏi lớn đặt ra trước Hà Nội: Làm thế nào để mở rộng không gian phát triển khi nguồn lực đất đai ngày càng hữu hạn? Làm thế nào để quản trị một đô thị có quy mô dân số, kinh tế và mức độ phát triển ngày càng lớn? Làm thế nào để Thủ đô thực sự phát huy vai trò đầu tàu, dẫn dắt sự phát triển của vùng và cả nước?

Vì thế, sửa đổi Luật Thủ đô không đơn thuần là hoàn thiện một đạo luật, mà là quá trình kiến tạo một không gian thể chế mới, khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn và mở đường cho Hà Nội phát triển trong giai đoạn mới.

Ngày 23-4-2026, tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Luật Thủ đô năm 2026 với 488 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, đạt tỷ lệ 97,6% - một tỷ lệ thể hiện sự đồng thuận rất cao đối với yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo động lực mới cho sự phát triển của Thủ đô.

Một điểm mới có ý nghĩa đặc biệt của Luật Thủ đô năm 2026 là trao cho HĐND thành phố 131 nhiệm vụ, quyền hạn trên nhiều lĩnh vực, mở rộng đáng kể không gian quyết định và kiến tạo chính sách của Thủ đô. Với vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, HĐND thành phố giữ vai trò trung tâm, then chốt trong cụ thể hóa Luật Thủ đô, chuyển các cơ chế, chính sách đặc thù thành những quyết sách sát thực tiễn, khả thi và hiệu quả, tạo động lực mới cho phát triển Thủ đô.

HĐND thành phố được trao thẩm quyền ban hành các nghị quyết quy phạm pháp luật để cụ thể hóa, triển khai các quy định của Luật Thủ đô; quyết định thí điểm những cơ chế, chính sách mới phù hợp với thực tiễn; đồng thời tăng cường giám sát việc tổ chức thực hiện. Đây vừa là không gian để HĐND thành phố chủ động kiến tạo chính sách, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quyết định, trách nhiệm giám sát và hiệu quả thực thi, bảo đảm các cơ chế đặc thù của Luật thực sự được chuyển hóa thành kết quả phát triển trong thực tiễn.

Có thể nói, nhiệm vụ, thẩm quyền của HĐND thành phố được mở rộng mạnh mẽ, thể hiện rõ vai trò quyết định các cơ chế đặc thù để phát triển Thủ đô. Từ chỗ “chờ hướng dẫn”, HĐND thành phố chuyển mạnh sang “chủ động kiến tạo” chính sách phù hợp với đặc thù của Hà Nội.

Đây cũng là tinh thần phân quyền mạnh mẽ của Luật Thủ đô năm 2026, theo nguyên tắc “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”. Cùng với quyền hạn được trao thêm là yêu cầu cao hơn về trách nhiệm tổ chức thực hiện và kiểm soát quyền lực.

Thưa đồng chí, cùng với mở rộng thẩm quyền, Luật Thủ đô năm 2026 trao thêm những cơ chế, nguồn lực nào để Hà Nội khơi thông tiềm năng, huy động nguồn lực, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững?

Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà: Luật Thủ đô năm 2026 mở rộng đáng kể dư địa để Hà Nội khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nhất là đất đai, tài chính, khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là những nguồn lực nền tảng để Thủ đô phát triển hiện đại, xanh, thông minh, có sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Đặc biệt, trong bối cảnh khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực tăng trưởng mới, Luật tạo thêm cơ sở pháp lý và không gian chính sách để Hà Nội bứt phá về khoa học - công nghệ, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từng bước khẳng định vai trò là trung tâm lớn của cả nước, qua đó tạo động lực mới cho tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Thưa đồng chí, để những cơ chế, chính sách đặc thù của Luật Thủ đô thực sự đi vào cuộc sống, HĐND thành phố có vai trò như thế nào trong việc cụ thể hóa pháp luật, kiến tạo chính sách và tổ chức giám sát thực hiện?

Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà: Ngay sau khi Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 ngày 23-4-2026 được ban hành, Thường trực HĐND thành phố đã sớm xây dựng kế hoạch triển khai. Thường trực HĐND thành phố cũng đã chỉ đạo rà soát, thống nhất danh mục các nghị quyết quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của HĐND thành phố để ban hành theo đúng tiến độ.

Từ đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031 đến nay, HĐND thành phố đã tổ chức 06 kỳ họp, kịp thời xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng, trong đó trọng tâm là triển khai thi hành Luật Thủ đô. Đến nay, HĐND thành phố đã ban hành 60 nghị quyết để thi hành Luật Thủ đô, riêng kỳ họp thứ tư đã thông qua 45 nghị quyết. Những nghị quyết này góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác quản lý, điều hành và phát triển Thủ đô.

Hiện tại, Thường trực HĐND thành phố đang xây dựng kế hoạch giám sát việc tổ chức triển khai Luật Thủ đô và các nghị quyết thi hành, nhằm đánh giá tiến độ và chất lượng của các nghị quyết khi áp dụng trong thực tiễn.

Với khối lượng công việc rất lớn, được thực hiện trong thời gian ngắn, với yêu cầu cao về tiến độ nhưng trước hết là chất lượng, chúng tôi xác định không đặt mục tiêu thông qua thật nhanh các nghị quyết, mà đặt yêu cầu cao nhất vào chất lượng. Không vì áp lực thời gian mà những nội dung chưa được xem xét thấu đáo, chưa được làm rõ đầy đủ được đưa ra quyết định, để rồi khi triển khai phát sinh khó khăn, vướng mắc.

Thường trực HĐND thành phố, các Ban HĐND thành phố đã phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học rà soát, phân loại hồ sơ pháp lý, thẩm tra nhiều vòng, để các cơ chế, chính sách vừa giải quyết yêu cầu trước mắt, vừa tạo hành lang pháp lý vững chắc cho Hà Nội phát triển lâu dài.

Có những nội dung được rà soát nhiều lần, có vấn đề phải tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đến những giờ phút cuối trước khi xem xét, quyết nghị. Trong suốt gần hai tháng, các cơ quan của thành phố làm việc với cường độ cao; những cuộc họp nối tiếp, những cuộc thẩm tra, khảo sát thực tế được triển khai liên tục. Có những giai đoạn, các sở, ban, ngành, đơn vị liên quan tham gia xây dựng, thẩm tra các nghị quyết làm việc không kể thời gian, xuyên ngày nghỉ, xuyên ngày lễ để rà soát, hoàn thiện từng nội dung.

Có thể khẳng định, phía sau mỗi nghị quyết là quá trình nghiên cứu, trao đổi, góp ý, tiếp thu, chỉnh sửa và thẩm tra nhiều vòng giữa cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra, các chuyên gia, nhà khoa học và các vị đại biểu HĐND Thành phố.

Phía sau mỗi điều khoản của Luật Thủ đô không chỉ là những quy định pháp lý, mà còn là tâm huyết, trí tuệ và sự kết tinh của thực tiễn từ các nhà khoa học, chuyên gia, các cơ quan Trung ương và thành phố. Phía sau mỗi chính sách là yêu cầu tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, mở đường cho Hà Nội phát triển.

Nếu Luật Thủ đô là khung thể chế, thì các nghị quyết của HĐND thành phố chính là những “cây cầu” nối thể chế với cuộc sống, chuyển hóa các cơ chế, chính sách thành những quyết sách cụ thể, khả thi, để từng quy định của Luật thực sự trở thành nguồn lực và động lực phát triển Thủ đô.

Thưa đồng chí, giá trị của Luật và các nghị quyết phải được đo bằng những thay đổi trong thực tiễn. Vậy sau khi Luật Thủ đô và các nghị quyết của HĐND thành phố được triển khai, người dân sẽ được thụ hưởng những thay đổi cụ thể nào?

Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà: Đây là điều chúng tôi luôn trăn trở khi xây dựng và quyết định chính sách. Ban hành Luật, nghị quyết mới chỉ là bước đầu; giá trị của chính sách phải được khẳng định bằng hiệu quả thực thi và những chuyển biến cụ thể trong đời sống.

Chúng tôi quán triệt tinh thần “chuyển mạnh từ tư duy ban hành sang tư duy thực thi”, “Luật Thủ đô phải được thực thi, không chỉ nằm trên giấy”. Ngay sau khi các nghị quyết được thông qua, Thường trực HĐND thành phố đã có các văn bản đề nghị UBND thành phố và các cấp, các ngành khẩn trương xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện, phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm các cơ chế, chính sách mới được triển khai kịp thời, đồng bộ.

Phải bảo đảm sự vận hành thông suốt từ thành phố đến cơ sở; rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả; không để chậm trễ, không để khoảng trống pháp lý, không để lúng túng, bị động khi Luật và các chính sách mới có hiệu lực. Suy cho cùng, thước đo hiệu quả của Luật Thủ đô không nằm ở số lượng quy định được ban hành, mà ở những thay đổi thực chất mà người dân, doanh nghiệp và Thành phố có thể nhìn thấy, cảm nhận và thụ hưởng.

Bởi vậy, thành công của Luật Thủ đô và các nghị quyết không thể đo bằng số lượng văn bản được ban hành, mà phải được đo bằng những chuyển biến thực chất trong cuộc sống: Những điểm nghẽn có được tháo gỡ; môi trường đầu tư, kinh doanh có được cải thiện; năng lực quản trị đô thị có được nâng lên; và quan trọng nhất, người dân, doanh nghiệp có thực sự được thụ hưởng thành quả của chính sách hay không.

Đó mới là thước đo cuối cùng của hiệu lực pháp luật và năng lực kiến tạo phát triển của chính quyền Thủ đô.

Thưa đồng chí, để các cơ chế, chính sách mới thực sự đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả và bảo đảm đúng quy định, HĐND thành phố đặt ra những yêu cầu gì trong tổ chức thực hiện và giám sát?

Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà: Chúng tôi xác định rõ: được trao thêm quyền thì trách nhiệm kiểm soát việc thực hiện quyền lực cũng phải được nâng lên tương xứng. Đối với HĐND thành phố, bên cạnh chức năng quyết định, giám sát tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm bảo đảm các chủ trương, chính sách được triển khai đúng quy định, đồng bộ, hiệu quả và thực chất.

Giám sát không chỉ dừng ở việc phát hiện hạn chế, bất cập, mà quan trọng hơn là đồng hành cùng quá trình tổ chức thực hiện, kịp thời nhận diện những điểm nghẽn, kiến nghị giải pháp tháo gỡ và thúc đẩy chính sách đi vào cuộc sống. Qua đó, bảo đảm mỗi cơ chế, chính sách mới được thực thi đúng mục tiêu, đúng đối tượng và mang lại hiệu quả thiết thực.

Vì vậy, HĐND thành phố sẽ theo dõi từ việc cụ thể hóa quy định, phân công nhiệm vụ, tiến độ thực hiện đến kết quả cuối cùng. Một chính sách chỉ thực sự có giá trị khi tạo ra chuyển biến cụ thể trong đời sống và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Để "đo" hiệu quả của các quyết sách trong đời sống, HĐND thành phố sẽ tiếp tục được đổi mới hoạt động giám sát theo hướng sâu sát, thực chất hơn. Trong đó, tăng cường giám sát chuyên đề, khảo sát tại cơ sở, làm việc trực tiếp với các cơ quan, đơn vị để nắm bắt đầy đủ tình hình thực tế.

Điều quan trọng không chỉ là xem đã ban hành văn bản triển khai hay chưa, mà phải đánh giá chính sách đã tạo ra hiệu quả gì, còn vướng mắc ở đâu, nguyên nhân do cơ chế, tổ chức thực hiện hay yếu tố khách quan, từ đó có kiến nghị phù hợp.

Đồng thời, HĐND thành phố sẽ lựa chọn những nội dung trọng tâm, có tác động lớn đến phát triển thành phố và đời sống Nhân dân để tập trung giám sát, tránh dàn trải; trong đó chú trọng quản lý, phát triển đô thị, sử dụng nguồn lực đầu tư, ngân sách, hạ tầng, môi trường, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, văn hóa và an sinh xã hội.

Thường trực HĐND thành phố cũng sẽ chỉ đạo các Ban nâng cao chất lượng thẩm tra, giám sát; chủ động nghiên cứu, theo dõi việc triển khai chính sách mới, tăng cường khảo sát thực tế để có đánh giá khách quan, toàn diện.

Thưa đồng chí, từ dấu mốc 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô nhìn về chặng đường phía trước, đồng chí kỳ vọng Luật Thủ đô năm 2026 sẽ tạo ra thay đổi mang tính bước ngoặt nào, để Hà Nội phát huy mạnh mẽ hơn tiềm năng, lợi thế, nâng cao chất lượng quản trị và hiện thực hóa khát vọng phát triển trong giai đoạn mới?

Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà: Nhìn lại 72 năm kể từ Ngày Giải phóng Thủ đô, có thể thấy chưa bao giờ Hà Nội hội tụ đồng thời nhiều điều kiện thuận lợi, cơ chế đặc thù và kỳ vọng lớn như hôm nay. Nhưng kỳ vọng càng lớn thì trách nhiệm càng cao.

Tôi cho rằng, Luật Thủ đô năm 2026 không chỉ tạo thêm cơ chế để Hà Nội giải quyết những vấn đề của chính mình, mà quan trọng hơn, mở ra không gian để Thủ đô phát huy mạnh mẽ nội lực, khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn và tạo những động lực phát triển mới.

Đây cũng là trách nhiệm chính trị trước Trung ương, trước Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô. Vì vậy, Hà Nội phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; cải cách hành chính thực chất; thúc đẩy chuyển đổi số; nâng cao năng lực thực thi và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Mục tiêu cuối cùng là để những cơ chế mà Luật Thủ đô trao cho Hà Nội không chỉ dừng lại ở những quy định trên giấy, mà thực sự trở thành nguồn lực, động lực và sức bật mới, đưa Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với vị thế trung tâm chính trị, văn hóa và động lực phát triển của cả nước.

Điều quan trọng nhất lúc này không chỉ là có Luật, nghị quyết hay quy hoạch, mà là tổ chức thực hiện bằng được; biến chủ trương lớn thành hành động, biến cơ chế thành nguồn lực, biến chính sách thành những kết quả cụ thể trong cuộc sống. Để người dân không chỉ nhìn thấy những công trình mới, những diện mạo đô thị mới, mà còn cảm nhận rõ hơn sự chuyển động của Thành phố trong từng chính sách, từng dịch vụ công, từng thay đổi của đời sống hằng ngày.

Đó cũng là yêu cầu cao nhất đặt ra đối với HĐND thành phố trong thực hiện Luật Thủ đô năm 2026: không chỉ quyết định đúng, mà phải quyết định để tạo ra chuyển biến; không chỉ giám sát việc thực hiện, mà phải thúc đẩy thực hiện đến cùng.

Với tinh thần đó, HĐND thành phố quyết tâm cùng cả hệ thống chính trị đưa Luật Thủ đô thực sự đi vào cuộc sống. Bởi Luật chỉ thực sự có giá trị khi trở thành nguồn lực phát triển; thể chế chỉ thực sự có sức sống khi tạo ra những đổi thay. Và Luật Thủ đô năm 2026 chính là cơ hội lịch sử để Hà Nội kiến tạo một không gian phát triển mới, mở đường cho những bước tiến mới, hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!