Mỗi bữa ăn an toàn là một cam kết

Trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng đa dạng, phương thức kinh doanh thay đổi nhanh chóng, bảo đảm an toàn thực phẩm phải được xác định là nhiệm vụ cấp thiết, thường xuyên, gắn trực tiếp với chất lượng cuộc sống và sự phát triển bền vững. Không thể để sức khỏe, tính mạng nhân dân trở thành cái giá phải trả cho lòng tham của gian thương.

Những diễn biến thời gian gần đây cho thấy, cuộc chiến chống thực phẩm bẩn vẫn còn nhiều cam go. Theo thông tin tại diễn đàn “Lắng nghe Nông dân nói” ngày 16-10-2026, có ý kiến phản ánh tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, lạm dụng hóa chất ngoài danh mục cho phép, vận chuyển gia súc, gia cầm mắc bệnh để tiêu thụ, sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp giả vẫn diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, thực phẩm không bảo đảm an toàn có nguy cơ thâm nhập bếp ăn tập thể, nơi phục vụ đông người.

Tại Hà Nội, những phản ánh về chất lượng, định lượng và thời gian giao nhận suất ăn bán trú ở một số trường học đầu năm học 2026-2027 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo. Thành phố đã chỉ đạo kiểm tra, xác minh, chấn chỉnh; một số trường thay đổi đơn vị cung cấp, tăng cường giám sát. Tuy nhiên, những vấn đề phát sinh cũng bộc lộ hạn chế trong khâu tổ chức, giám sát thực tế và ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc. Vì thế, không thể chỉ trông chờ vào ý thức tự giác của doanh nghiệp hay sự cẩn trọng của người tiêu dùng.

Muốn tạo chuyển biến thực chất, trước hết, cần khẩn trương hoàn thiện thể chế, trong đó có việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm theo hướng quản lý xuyên suốt chuỗi cung ứng, phân loại theo mức độ nguy cơ, tăng cường hậu kiểm và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. Kiểm soát phải bắt đầu từ nguyên liệu, vật tư đầu vào, quá trình nuôi trồng, giết mổ, chế biến, bảo quản, vận chuyển, phân phối đến tiêu dùng.

Công nghệ số, dữ liệu liên thông và truy xuất nguồn gốc cần trở thành công cụ thiết thực để phát hiện nhanh, khoanh vùng, thu hồi sản phẩm vi phạm. Cùng với đó, cơ quan chức năng phải tăng cường thanh tra đột xuất tại các khâu, địa bàn và nhóm sản phẩm có nguy cơ cao; xử lý nghiêm cả hành vi bao che, tiếp tay, không để vi phạm chỉ dừng ở xử phạt hành chính khi đã đủ căn cứ xử lý hình sự.

Với Hà Nội, yêu cầu này càng cấp thiết bởi quy mô tiêu dùng lớn, nguồn cung thực phẩm đến từ nhiều địa phương và số lượng bếp ăn tập thể rất đông. Mới đây, UBND thành phố đã ban hành Công văn số 5213/UBND-NNMT, yêu cầu tăng cường quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản trong ba tháng cuối năm 2026.

Vấn đề đặt ra là phải biến chỉ đạo thành kết quả cụ thể tại từng xã, phường, từng chợ, cơ sở giết mổ và đơn vị cung cấp thực phẩm. Các địa phương cần rà soát đầy đủ cơ sở thuộc phạm vi quản lý, xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm, tăng kiểm tra các cơ sở nhỏ lẻ, kiểm soát giết mổ và kịp thời xử lý khi phát hiện nguy cơ.

Thành phố cần tiếp tục chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu, nâng cao hiệu quả hệ thống HanoiCheck và kết nối với các nền tảng truy xuất nguồn gốc liên quan, bảo đảm thông tin chính xác, dùng được trong kiểm tra thực tế.

Đặc biệt, đối với bữa ăn học đường, phải kiểm soát chặt từ khâu lựa chọn nhà cung cấp, thẩm định năng lực, tiếp nhận nguyên liệu đến chế biến, vận chuyển, giao nhận và lưu mẫu thức ăn; công khai thực đơn, nguồn gốc thực phẩm, phát huy vai trò giám sát của phụ huynh. Chính quyền xã, phường, nhà trường và đơn vị cung cấp phải xác định rõ trách nhiệm, không để xảy ra tình trạng đùn đẩy khi có sự cố.

An toàn thực phẩm không thể chỉ được đo bằng số cuộc kiểm tra hay số tiền xử phạt, mà còn phải bằng khả năng ngăn chặn thực phẩm nguy hại đến với người tiêu dùng. Mỗi bữa ăn an toàn là một cam kết về trách nhiệm, đạo đức kinh doanh và sự tôn trọng sức khỏe con người. Đó cũng là thước đo cụ thể của một nền quản trị lấy nhân dân làm trung tâm.