Mùa lạnh, nguy cơ đột quỵ tăng cao

Ca đột quỵ, nhồi máu cơ tim ngày một tăng

Đột quỵ đang trở thành mối đe dọa sức khỏe nghiêm trọng ở Việt Nam khi ghi nhận số ca bệnh ngày một tăng. Gần đây, liên tiếp có người bệnh ngừng tim đột ngột sau khi vận động quá sức trong chơi thể thao được các bác sĩ Trung tâm tim mạch, Bệnh viện E cứu sống thành công. Đây là lời cảnh báo về tình trạng trẻ hóa bệnh lý tim mạch và những nguy cơ ngừng tim đột ngột.

Mới đây, các bác sĩ Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E đã thực hiện ca cấp cứu ngoạn mục, cứu sống một nam bệnh nhân (50 tuổi, quốc tịch Romania), đang sinh sống tại Hà Nội bị nhồi máu cơ tim và ngừng tim đột ngột ngay tại bệnh viện.

Trước đó, khi đang chơi pickleball cùng nhóm bạn, người đàn ông này bắt đầu có dấu hiệu đau ngực, khó thở được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện E. Khi tới cổng viện, người bệnh bất ngờ ngã gục và ngừng tim, rơi vào tình trạng nguy kịch. Bệnh viện E đã kích hoạt hệ thống báo động đỏ nhanh chóng triển khai các biện pháp cấp cứu ngừng tuần hoàn, tiến hành ép tim và khử rung tim liên tục. Sau hai lần sốc điện đánh sốc, tim người bệnh đã đập trở lại và dần lấy lại ý thức. Kết quả điện tâm đồ và chụp mạch cho thấy, người bệnh bị nhồi máu cơ tim cấp thành trước vách, tắc hoàn toàn động mạch liên thất trước đoạn II do có huyết khối. Các bác sĩ Khoa Nội tim mạch người lớn đã quyết định can thiệp cấp cứu hút máu huyết khối tái thông động mạch bị tắc và đặt stent phủ thuốc để tái thông kịp thời để cứu sống người bệnh, bất chấp các rào cản về thủ tục quốc tế hay khó khăn về chi phí do người bệnh không mang theo tiền.

Bác sĩ nội trú Nguyễn Xuân Đường – Khoa Nội tim mạch người lớn, Trung tâm tim mạch, Bệnh viện E cho biết, sau can thiệp, người bệnh đã hết đau ngực, huyết động ổn định, có thể đi lại nhẹ nhàng và được xuất viện. Thời gian qua, nhiều trường hợp đột tử, đột quỵ hoặc chấn thương khi chơi môn thể thao pickleball. Các trận đấu pickleball có tốc độ cao, đổi hướng đột ngột có thể làm tim phải làm việc với cường độ lớn trong thời gian ngắn. Đây là yếu tố thúc đẩy cơn nhồi máu cơ tim trên nền người bệnh đã có sẵn yếu tố nguy cơ.

Theo TS Phan Thảo Nguyên – Phó Giám đốc Bệnh viện E (Phụ trách điều hành Trung tâm tim mạch, Bệnh viện E), thời tiết lạnh đột ngột, lạnh sâu là yếu tố nguy cơ đặc biệt với những người có bệnh lý tim mạch và rối loạn chuyển hóa. Thời gian qua, Bệnh viện E liên tục tiếp nhận các bệnh nhân nhập viện vì đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Điều đáng lo ngại là tình trạng trẻ hóa rất rõ rệt. Thẹo thống kê trong vòng hơn 2 năm qua, bệnh viện ghi nhận khoảng 50 trường hợp nhồi máu cơ tim ở người dưới 50 tuổi. Trước đây, bệnh lý này thường gặp ở nhóm 55-60 tuổi thì nay đã xuất hiện ở độ tuổi 30-40, thậm chí có trường hợp mới 30 tuổi nhưng kết quả chụp cho thấy tổn thương cả 3 nhánh động mạch vành.

Phòng tránh đột quỵ khi trời lạnh

Đề cập đến vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai phân tích, khi nhiệt độ môi trường giảm xuống thấp, cơ thể con người có phản ứng mạch máu "co mình" giữ nhiệt - huyết áp tăng vọt. Khi gặp lạnh, phản xạ tự nhiên của cơ thể là co mạch máu ngoại vi để hạn chế mất nhiệt. Chính sự co thắt này khiến lòng mạch hẹp lại, áp lực dòng máu tăng lên đột ngột (tăng huyết áp). Đây là yếu tố hàng đầu dẫn đến vỡ mạch máu (chảy máu não) hoặc bong tróc các mảng xơ vữa gây bít tắc. Máu trở nên "đặc" hơn nhiệt độ thấp làm tăng độ nhớt của máu, khiến máu lưu thông khó khăn hơn (giống như dầu máy bị đông lại khi trời lạnh). Nếu cục máu đông này di chuyển lên não và mắc kẹt, nhồi máu não sẽ xảy ra.

Trong khi, nhiều người mắc sai lầm từ thói quen giữ ấm. Nhiều người có thói quen uống rượu bia vì nghĩ rằng sẽ làm ấm người. Đây là quan niệm cực kỳ sai lầm. Cồn chỉ làm giãn mạch gây cảm giác ấm giả tạo, sau đó khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn và huyết áp dao động dữ dội. Cộng thêm thói quen ít vận động, ăn nhiều đồ béo mùa lạnh... tất cả tạo thành một "cơn bão hoàn hảo" cho đột quỵ. Bác sĩ lưu ý, người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh lý nền (cao huyết áp, tiểu đường, tim mạch,…), cần cẩn trọng vào các mốc thời gian như sáng sớm khi vừa thức dậy; khi đi vệ sinh đêm; khi tắm rửa… Đây là những "thời điểm vàng" dễ xảy ra biến cố sức khỏe.

Các chuyên gia y tế lưu ý, trong bối cảnh thời tiết Hà Nội lạnh sâu, người dân, đặc biệt là người cao tuổi và những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường cần duy trì việc uống thuốc đều đặn theo chỉ định; tham vấn ý kiến chuyên gia khi có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe; nâng cao nhận thức và kỹ năng sơ cứu tại cộng đồng đối với các trường hợp đột quỵ, nhồi máu cơ tim để giảm thiểu nguy cơ tử vong trước khi đến bệnh viện.

Theo các chuyên gia y tế, đột quỵ là một cấp cứu y tế tối khẩn cấp. Khi phát hiện người thân có các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ theo nguyên tắc FAST (méo miệng, yếu tay chân, nói ngọng), mỗi người cần giữ bình tĩnh và thực hiện đúng 4 bước: gọi cấp cứu 115 ngay lập tức; đặt bệnh nhân ở tư thế an toàn; theo dõi sát và ghi nhớ thời điểm khởi phát; đảm bảo thông thoáng đường thở. Sơ cứu đột quỵ đúng cách tại nhà giúp giảm thiểu đáng kể các biến chứng nguy hiểm.