Nam Định phát huy sức dân, tạo bứt phá trong xây dựng nông thôn mới

Người dân - nền móng vững chắc của chương trình nông thôn mới

Ngay từ những ngày đầu triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM), tỉnh Nam Định đã xác định rõ vai trò trung tâm của người dân. Không trông chờ hoàn toàn vào ngân sách hay chỉ đạo hành chính, địa phương lấy phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng lợi” làm kim chỉ nam trong mọi hoạt động.

Hiệu quả từ sự đồng lòng được thể hiện rõ qua hàng triệu ngày công, hàng trăm nghìn mét vuông đất và hàng nghìn tỷ đồng do người dân tự nguyện đóng góp cho các công trình giao thông, trường học, nhà văn hóa, thủy lợi... Tất cả đều không phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản - một con số “biết nói” giữa thời điểm nguồn lực ngân sách vẫn còn nhiều hạn chế.

Thành công của chương trình NTM không thể thiếu sự chung tay, đồng lòng từ chính người dân, đó là yếu tố mang tính quyết định - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nam Định Trần Anh Dũng khẳng định.

Công tác tuyên truyền, vận động được đẩy mạnh. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội tích cực tham gia giám sát, vận động người dân và huy động nguồn lực từ cộng đồng, đặc biệt là con em xa quê, đồng hành cùng quá trình xây dựng NTM nâng cao và kiểu mẫu.

Từ tháng 6/2021 đến tháng 3/2025, tổng nguồn vốn huy động cho chương trình xây dựng NTM toàn tỉnh đạt gần 40.000 tỷ đồng. Người dân không chỉ góp sức, góp của mà còn trực tiếp bàn bạc, giám sát, đánh giá hiệu quả các công trình. Các mô hình “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng lợi” được vận hành đồng bộ, tạo sự minh bạch, đồng thuận và hiệu quả thực chất.

Từ người xây dựng thành người phát triển kinh tế

Không dừng lại ở việc làm hạ tầng, người dân nông thôn Nam Định còn chủ động tham gia vào tái cơ cấu sản xuất và phát triển kinh tế. Trong giai đoạn 2021-2024, hơn 3.300 lao động nông thôn được đào tạo nghề, giúp tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn tỉnh đạt 78,5% - con số cho thấy sự thay đổi tư duy và sẵn sàng thích ứng với nền kinh tế số.

Trên lĩnh vực nông nghiệp, hơn 4.000ha canh tác đã được cấp mã số vùng trồng; hơn 400 mô hình “cánh đồng lớn” được triển khai; người dân mạnh dạn chuyển đổi sang trồng giống mới, áp dụng nông nghiệp hữu cơ, cơ giới hóa và công nghệ chính xác.

Trong chăn nuôi, thủy sản, các trang trại ứng dụng công nghệ hiện đại, thực hành nuôi an toàn sinh học và liên kết theo chuỗi. Nhiều sản phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, góp phần tăng trưởng giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp. Các hợp tác xã cũng đổi mới hoạt động khi người dân vừa là thành viên, vừa là người đồng kiến tạo và đồng quản lý mô hình.

Phong trào sản phẩm OCOP được lan tỏa rộng rãi. Đến nay, toàn tỉnh có 534 sản phẩm đạt chuẩn 3 sao trở lên; 115 cửa hàng nông sản an toàn được thiết lập, mở ra cơ hội phân phối hiện đại cho sản phẩm địa phương trong và ngoài nước.

Vai trò của người dân không chỉ thể hiện trong sản xuất mà còn nổi bật trong việc kiến tạo môi trường sống và xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh. Các phong trào “Xây dựng môi trường nông thôn xanh - sạch - đẹp”, “Nhà sạch, vườn xanh, đường không rác” được triển khai sâu rộng, mang lại những kết quả cụ thể.

Hiện toàn tỉnh có hơn 2.700 km đường hoa; 82% rác thải sinh hoạt được phân loại tại nguồn; hơn 98% được thu gom, xử lý đạt chuẩn. Phụ phẩm nông nghiệp được tái sử dụng từ 80-85%; hàng trăm tấn bao bì thuốc bảo vệ thực vật được thu gom, xử lý an toàn.

Phong trào khuyến học, khuyến tài cũng được hưởng ứng mạnh mẽ, tạo động lực phát triển giáo dục. Sự đồng thuận xã hội hóa giáo dục đã giúp 20/54 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu nổi trội về giáo dục, bên cạnh nhiều xã tiêu biểu trong các lĩnh vực văn hóa, y tế, chuyển đổi số...

Tính đến nay, toàn tỉnh có 157/161 xã, thị trấn đạt chuẩn NTM nâng cao (chiếm 97,5%), vượt xa mục tiêu đề ra cho năm 2025. Có 54/146 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu (37%), 9/15 thị trấn đạt chuẩn đô thị văn minh. Giao Thủy, Trực Ninh, Xuân Trường đã được công nhận đạt chuẩn huyện NTM nâng cao. Huyện Hải Hậu đang phấn đấu trở thành huyện NTM kiểu mẫu toàn diện với mô hình “Sáng - xanh - sạch - đẹp”.

Những con số này không chỉ thể hiện kết quả, mà còn chứng minh sức mạnh nội lực từ lòng dân - thứ tài sản vô giá làm nên diện mạo mới cho vùng quê Nam Định.