Ngôi trường “độc nhất vô nhị”: Không hội phụ huynh, không quỹ lớp

 Xây dựng môi trường giáo dục minh bạch, công bằng

Thưa ông, nhờ quyết liệt trong thực hiện chiến lược đổi mới toàn diện, nhiều năm qua, công tác giáo dục của nhà trường có nhiều thay đổi tích cực về chất lượng. Một trong những điểm thu hút sự chú ý của phụ huynh, học sinh là nhà trường không thành lập Ban đại diện cha mẹ học sinh, không thu quỹ lớp, quỹ trường và cấm tặng - nhận quà trong các dịp lễ, Tết. Vì sao nhà trường đưa ra những quyết định được xem là “khác số đông” như vậy?

- Trường THPT Hà Đông thành lập năm 2006 - là một trong những trường THPT tư thục đầu tiên của Hà Nội. Ban đầu, như bao ngôi trường khác, nhà trường cũng thành lập Ban đại diện cha mẹ học sinh, có quỹ lớp, quỹ trường. Tuy nhiên, từ thực tế của trường mình cùng việc lắng nghe phản hồi của dư luận, chúng tôi nhận thấy bên cạnh mặt tích cực, một số hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh có thể dẫn đến tình trạng lạm thu, tạo áp lực không cần thiết cho phụ huynh, giáo viên và cả học sinh. 

Thực tế, tôi chứng kiến có nhiều vị trong Ban phụ huynh ở nhiều trường đã lợi dụng sự tín nhiệm của các phụ huynh trong lớp để thiếu minh bạch về tiền bạc; thậm chí lừa dối, “bùng” tiền quỹ của Ban phụ huynh. Điều này chẳng những gây nên tình trạng mất đoàn kết giữa phụ huynh, mà còn ảnh hưởng tình bạn trong sáng của tuổi học trò giữa các học sinh.

Khi thực hiện chiến lược đổi mới toàn diện và xin ý kiến của các bên liên quan, từ năm 2024 nhà trường quyết định không thành lập Ban đại diện cha mẹ học sinh, không tổ chức thu quỹ lớp, quỹ trường. Nhà trường không coi đây là một quyết định “đặc biệt” hay “đột phá”, mà là một lựa chọn quay trở về đúng bản chất của giáo dục: xây dựng môi trường thực sự minh bạch, công bằng với tất cả học sinh.

Nhiều ý kiến cho rằng không có Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ làm giảm sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường. Nhà trường nhìn nhận vấn đề này như thế nào, thưa ông?

- Mặc dù Ban đại diện cha mẹ học sinh có vai trò nhất định trong việc phối hợp để thực hiện các nhiệm vụ giáo dục nói chung. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng sự phối hợp giữa gia đình - nhà trường không nằm ở việc có hay không một “Ban đại diện”, mà nằm ở cách thức kết nối. Trước đây, việc giao tiếp thường thông qua một nhóm phụ huynh đại diện - vô hình trung khiến nhiều phụ huynh khác đứng ngoài cuộc hoặc ngại bày tỏ ý kiến. Khi bỏ Ban đại diện, nhà trường chuyển sang mô hình trao đổi trực tiếp, minh bạch và bình đẳng với từng phụ huynh.

Khi không có Ban đại diện thì Ban giám hiệu và giáo viên chủ nhiệm là đầu mối trực tiếp, kết hợp với các kênh thông tin chính thức của nhà trường. Trong thời đại công nghệ, các kênh kết nối cũng rộng mở hơn và hoàn toàn miễn phí (zalo, facebook, fanpage…). Phụ huynh có thể trao đổi, góp ý, phản ánh trực tiếp với thầy cô, nhà trường mà không cần thông qua trung gian. Thực tế, chúng tôi thấy sự tương tác khi không có Ban đại diện cha mẹ học sinh còn có phần cởi mở và hiệu quả hơn trước rất nhiều.

Từ khi nhà trường đổi mới cho thấy, cha mẹ của học sinh quan tâm phối hợp với nhà trường trong việc học tập và rèn luyện hàng ngày của các con hơn trước. Kết quả là, toàn trường không còn học sinh vi phạm nội quy, không có học sinh hút thuốc điện tử, không bạo lực học đường, 100% học sinh tốt nghiệp THPT và đỗ vào các trường đại học, cao đẳng danh tiếng, gần 200 học sinh được học bổng du học Canada.

Việc trường không thu quỹ lớp, quỹ trường chắc hẳn nhận được nhiều sự quan tâm của phụ huynh, thưa Hiệu trưởng?

- Đúng vậy. Đây là nội dung được phụ huynh hết sức quan tâm và bày tỏ sự đồng thuận rất cao. Khi không thu quỹ, phụ huynh không còn tâm lý lo lắng, so bì hay áp lực “đóng góp tự nguyện nhưng bắt buộc”. Mọi hoạt động giáo dục của nhà trường đều được tổ chức trên cơ sở nguồn học phí thỏa thuận công khai ngay từ khi học sinh vào lớp 10, cam kết không tăng trong suốt 3 năm học, tuyệt đối không có phát sinh thu bất cứ khoản tiền nào khác trong suốt 3 năm học.

Quan trọng hơn, việc này giúp thiết lập lại mối quan hệ đúng mực giữa gia đình và nhà trường: tôn trọng, hợp tác vì sự phát triển của học sinh, chứ không bị chi phối bởi yếu tố tiền bạc.

Nhà trường cũng nghiêm cấm tặng và nhận quà trong các dịp lễ, Tết. Quy định này được triển khai ra sao, thưa ông?

- Chúng tôi thường xuyên quán triệt rất rõ ràng: giáo viên không được nhận quà từ phụ huynh, học sinh; phụ huynh, học sinh cũng không được tặng quà thầy cô. Đây không chỉ là quy định hành chính mà là một thông điệp giáo dục và được thực hiện triệt để, nghiêm túc. Chúng tôi mong muốn, nhà giáo phải được đánh giá bằng chuyên môn, đạo đức và trách nhiệm, không phải bằng quà cáp. Từ phía phụ huynh, sự tri ân với nhà giáo là thái độ tôn trọng, phối hợp, là sự quan tâm đối với con cái. Còn từ phía học sinh, lòng biết ơn với thầy cô là tinh thần ham học hỏi, luôn nỗ lực phấn đấu trong học tập và rèn luyện để tiến bộ mỗi ngày.

Khi không còn quà biếu, giáo viên cũng nhẹ áp lực, phụ huynh thoải mái, học sinh được đối xử công bằng. Chúng tôi tin rằng một môi trường giáo dục lành mạnh phải bắt đầu từ sự trong sáng trong các mối quan hệ.

Tất nhiên, phía nhà trường cũng luôn thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách trong việc chăm lo nâng cao đời sống giáo viên, giúp giáo viên yên tâm công tác và cống hiến. Và tôi vô cùng tự hào khẳng định: Giáo viên của chúng tôi đã rất hạnh phúc khi không phải miễn cưỡng nhận quà cáp từ phía phụ huynh, họ rất hãnh diện mình là nhà giáo chân chính đúng nghĩa.

Tăng kết nối nhà trường - gia đình

Một điểm đáng chú ý khác đó là Trường THPT Hà Đông quy định: vào đầu năm học, giáo viên chủ nhiệm phải đến thăm nhà từng học sinh. Vì sao nhà trường lựa chọn cách làm này, thưa Hiệu trưởng?

- Nếu không có Ban đại diện cha mẹ học sinh, nhà trường cần một phương thức gắn kết khác thực chất hơn. Việc giáo viên chủ nhiệm đến thăm gia đình học sinh, đặc biệt vào đầu năm học, giúp thầy cô hiểu rõ hoàn cảnh sống, điều kiện học tập, tâm lý của từng em. Đây là điều mà các cuộc họp phụ huynh đông người khó có thể mang lại.

Thông thường, khi nhận lớp chủ nhiệm, giáo viên sẽ có danh sách học sinh kèm địa chỉ gia đình, họ tên, nghề nghiệp của bố/mẹ. Chừng đó thông tin là chưa đủ, bởi chỉ khi trực tiếp đến thăm nhà, giáo viên chủ nhiệm mới nắm bắt hoàn cảnh cụ thể của từng em, từ đó có phương pháp giáo dục phù hợp. Và chỉ khi gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với phụ huynh, sợi dây gắn kết giữa gia đình - nhà trường mới bền chặt. Điều quan trọng, sau khi đến thăm nhà, thầy cô - phụ huynh phải thường xuyên kết nối, trao đổi và phối hợp trong suốt quá trình giáo dục học sinh.

Có ý kiến lo ngại việc này sẽ tạo thêm áp lực cho giáo viên chủ nhiệm? Nhà trường nghĩ sao về vấn đề này, thưa ông?

- Chúng tôi xác định, đây là một quy định “mới, lạ, khó”, chưa từng có tiền lệ. Khi quy định trên mới được đưa ra đã gặp không ít rào cản từ phía giáo viên, phụ huynh và học sinh. Khó khăn là vậy nhưng với tinh thần quyết liệt của lãnh đạo nhà trường, nhiệm vụ trên đã được thầy cô hoàn thành xuất sắc 100%. Lúc này, tất cả đều thấy chủ trương của nhà trường là đúng đắn, nhân văn. Trong các năm học tới, trường sẽ tiếp tục quyết liệt thực hiện hoạt động ý nghĩa này trên cơ sở điều chỉnh linh hoạt, phù hợp điều kiện thực tế.

Thêm một điểm khác biệt nữa tại Trường THPT Hà Đông chính là hình ảnh thầy cô giáo ra tận cổng trường để chào đón học sinh mỗi ngày. Hành động tuy nhỏ nhưng lại mang ý nghĩa lớn, thể hiện sự quan tâm, gần gũi và tôn trọng của thầy cô dành cho học sinh. Một lời chào, một nụ cười thân thiện của thầy cô được trao gửi, không chỉ giúp học sinh cảm thấy được yêu thương, động viên mà còn tạo cho các em tâm thế tích cực khi bước vào một ngày học tập mới. Qua đó, nhà trường mong muốn xây dựng một môi trường sư phạm thân thiện, ấm áp, nơi khoảng cách giữa thầy và trò được xóa nhòa, để học sinh thực sự được coi là trung tâm, là chủ thể của mọi hoạt động giáo dục.

Tựu chung lại, nhà trường muốn gửi gắm thông điệp gì qua những quy định có phần khác biệt này, thưa Hiệu trưởng?

- Thông điệp lớn nhất của Trường THPT Hà Đông là: đổi mới giáo dục phải bắt đầu từ những việc rất cụ thể, đời thường nhưng chạm đúng gốc rễ và đi vào thực chất. Công tác giáo dục của trường thực hiện trên nguyên tắc: không hình thức, không chạy theo phong trào, không để những yếu tố ngoài chuyên môn chi phối môi trường học đường.

Chúng tôi không khẳng định mô hình của trường mình là hoàn hảo hay có thể áp dụng cho mọi nơi, nhưng tin rằng, nếu mỗi nhà trường dám nhìn nhận, dám cắt bỏ những điều không còn phù hợp, thì công tác giáo dục nói chung sẽ nhân văn và thực chất hơn.

Trân trọng cảm ơn ông!