Nguy cơ khi ăn phải thịt lợn dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi

Không may ăn phải thịt lợn nhiễm virus tả lợn châu Phi sẽ ra sao?

Qua công tác nắm tình hình và các biện pháp nghiệp vụ, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hải Phòng đã phát hiện 2 xe ô tô, 2 bắt giữ đối tượng trú tại TP Hải Phòng đang có hành vi vận chuyển, mua bán 1.274,5 kg thịt lợn có mùi ôi thiu, không có nguồn gốc xuất xứ. Đáng nói, mặt hàng thịt lợn này dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi từ vùng dịch bệnh đến các công ty, cơ sở chế biến thực phẩm từ thịt lợn trên địa bàn với mục đích tiêu thụ.

Kết quả xét nghiệm xác định các mẫu phẩm thịt lợn lây trên các xe ô tô của các đối tượng và mẫu phẩm thịt lợn trong các kho lạnh của Công ty Hạ Long có kết quả dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi. Qua khám xét khẩn cấp trụ sở và các kho hàng thuộc Công ty đồ hộp Hạ Long, Công an TP Hải Phòng đã niêm phong 4 kho chứa hàng, khoảng 130 tấn thịt lợn đông lạnh. Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an TP Hải Phòng đã ra Quyết định khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.

Cách đây chưa lâu, Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an TP Hà Nội đã chủ động tổ chức lực lượng trinh sát, phát hiện dấu hiệu nghi vấn về hoạt động giết mổ, tiêu thụ thịt lợn nhiễm bệnh tại thôn Đan Nhiễm, xã Khánh Hà, huyện Thường Tín; thôn Dư Xá, thôn Đặng Giang, xã Hòa Xá, Hà Nội và tại chợ Phùng Khoang, phường Đại Mỗ, Hà Nội. Kết quả xét nghiệm cho thấy các mẫu thịt và nội tạng dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi (ASF) – một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Bác sĩ Lê Văn Thiệu - khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới T.Ư cho biết, bệnh tả lợn châu Phi là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do virus African Swine Fever Virus gây ra. Bệnh này lây lan rất nhanh trong đàn lợn, bất kể lợn nuôi hay lợn rừng, với tỷ lệ chết có thể lên tới 100%. Virus lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc với máu, dịch tiết của lợn bệnh. Điều quan trọng là dịch tả lợn châu Phi chỉ lây nhiễm ở loài lợn, hoàn toàn không có khả năng lây sang người. Thực tế vẫn xảy ra tình trạng người dân mua phải thịt lợn bệnh hoặc thịt lợn chết không rõ nguồn gốc. Nếu không may ăn phải thịt lợn nhiễm virus tả lợn châu Phi nhưng đã được nấu chín kỹ như luộc, xào, nướng thì vẫn an toàn. Đây là điểm khác biệt so với một số bệnh khác như lở mồm long móng ở gia súc hay cúm gia cầm H5N1.

Tuy nhiên, bác sĩ Lê Văn Thiệu cảnh báo, điều đáng lo ngại là thịt lợn chết hoặc thịt bệnh thường là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật phát triển mạnh, trong đó có vi khuẩn như Salmonella, E.coli hay Listeria. Khi ăn phải, người tiêu dùng có thể bị rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao. Những nhóm đối tượng dễ bị biến chứng nặng nhất là trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai. Không chỉ vi khuẩn, một số loại ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây lợn cũng có thể xâm nhập vào cơ thể nếu thịt không được nấu chín hoàn toàn. Chúng có thể gây tổn thương ở cơ, mắt hoặc thậm chí tấn công hệ thần kinh trung ương. Đặc biệt, thịt lợn chết hoặc ôi thiu có thể sinh ra nhiều độc tố như histamine, endotoxin hay mycotoxin. Những độc tố này rất khó bị phá hủy hoàn toàn, kể cả khi nấu ở nhiệt độ 100 độ C.

“Khi ăn phải thịt chứa độc tố, người tiêu dùng có thể bị ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như nôn mửa dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể bị sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng. Nếu tiếp xúc lâu dài với lượng nhỏ độc tố, cơ thể cũng dễ bị tổn thương gan, thận, hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ ung thư. Điều đáng lo là những loại thịt chứa độc tố này thường không có dấu hiệu khác thường rõ rệt về màu sắc hay mùi vị, khiến người tiêu dùng dễ chủ quan” – bác sĩ Lê Văn Thiệu lưu ý.

Làm gì để bảo vệ sức khỏe

Theo các chuyên gia y tế, một vấn đề khác cũng rất đáng lo ngại là khi lợn nhiễm tả châu Phi, sức đề kháng của chúng giảm đi rõ rệt, khiến đàn lợn dễ mắc thêm các bệnh lây nhiễm nguy hiểm khác như bệnh tai xanh, cúm, thương hàn, liên cầu khuẩn lợn hay lở mồm long móng. Trong đó, bệnh liên cầu khuẩn lợn rất dễ lây sang người qua các vết thương hở, vết trầy xước hoặc qua các món ăn tái sống, tiết canh. Nếu nhiễm liên cầu khuẩn lợn, người bệnh có thể phải đối diện với nguy cơ nhiễm độc tiêu hóa, nhiễm trùng máu, viêm màng não, viêm não, suy đa tạng, phải lọc máu, thở máy, hồi sức tích cực với chi phí điều trị cao và nguy cơ di chứng nặng nề.

Để bảo vệ sức khỏe, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh – nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách Khoa Hà Nội) khuyến cáo, người tiêu dùng cần biết cách phân biệt thịt lợn tươi ngon và thịt có dấu hiệu bệnh hoặc đã bị phân hủy. Thịt lợn tươi ngon thường có màu hồng nhạt đến đỏ tươi, không có mùi lạ, mặt thịt khô ráo, đàn hồi tốt khi ấn vào, không chảy nước và không có mùi lạ. Khi chạm tay vào thịt khô ráo, có độ đàn hồi tốt và không để lại dấu vết. Khi nấu chín nước thịt trong, có lớp váng mỡ nổi rõ trên bề mặt và mùi thơm đặc trưng.Thịt ôi thiu hoặc lợn bệnh thường có màu tím tái, hoặc sẫm bất thường, có mùi tanh, mùi chua, bề mặt nhớt và không còn độ đàn hồi. Khi nấu lên dễ tạo nhiều bọt đen và nước có màu khác lạ.

Trong quá trình chế biến, mỗi người cần đảm bảo an toàn thực phẩm, rửa tay sạch sẽ, sử dụng dao và thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo. Đặc biệt, người dân không nên ăn các món từ thịt lợn sống hoặc tái như tiết canh, nem chua, gỏi thịt. Ngoài ra, người dân nên chọn mua thịt tại các cơ sở uy tín, có dấu kiểm dịch thú y, hạn chế mua thịt không rõ nguồn gốc hoặc bán với giá rẻ bất thường. Trong trường hợp đã lỡ ăn phải thịt lợn không rõ nguồn gốc hoặc nghi nhiễm bệnh, người dân cần theo dõi sức khỏe sát sao.

Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, thực phẩm đóng hộp là lựa chọn tiện lợi, phổ biến trong nhiều gia đình hiện nay. Tuy nhiên, nếu không được sản xuất, bảo quản đúng cách, một số loại thực phẩm này có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn, đặc biệt là vi khuẩn Clostridium botulinum, gây ngộ độc botulinum rất nguy hiểm; chỉ cần lượng nhỏ độc tố botulinum cũng có thể gây ngộ độc nặng: liệt cơ, suy hô hấp và có thể tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.

Các loại thực phẩm dễ nhiễm botulinum thường bao gồm: pate đóng hộp, thịt hộp, cá hộp, các sản phẩm từ thịt, gan (như pate gan), cá, xúc xích đóng hộp, nếu quy trình đóng gói, tiệt trùng không đảm bảo đều có thể tạo môi trường yếm khí cho vi khuẩn botulinum phát triển.

Theo hướng dẫn của Cục An toàn thực phẩm, dấu hiệu rất phổ biến của thực phẩm nhiễm vi khuẩn sinh khí (botulinum) là bên ngoài hộp bị phồng; hộp bị rỉ sét, móp méo hoặc rò rỉ; nắp và đáy hộp lồi bất thường. Khi mở hộp, có mùi lạ, hôi hoặc chua, nước trong hộp bị đục hoặc có bọt khí, thực phẩm đổi màu, có váng lạ... cũng là những dấu hiệu của thực phẩm nhiễm vi khuẩn.

Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo, người dân tuyệt đối không nên nếm thử nếu nghi ngờ thực phẩm có nhiễm khuẩn, như có vị lạ: chua, đắng hoặc khác biệt rõ rệt so với bình thường. Những loại thực phẩm đóng hộp có nguy cơ nhiễm khuẩn cao như: pate đóng hộp (đặc biệt là pate gan); thịt hộp, cá hộp, xúc xích đóng hộp, thịt nguội chân không; rau củ đóng hộp như măng, nấm, ngô, đậu Hà Lan, cà rốt, củ cải đường. Thực phẩm tự làm hoặc chế biến tại nhà cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn như pate, thịt muối, xúc xích không đảm bảo điều kiện tiệt trùng. Đồ ngâm chua tự làm như dưa chuột ngâm, cà pháo, dưa cải muối, đặc biệt nếu ngâm kín lâu ngày trong môi trường yếm khí cũng có nguy cơ nhiễm khuẩn. Thậm chí, đồ hộp, thực phẩm đóng lọ thủy tinh homemade không tiệt trùng đúng tiêu chuẩn cũng có nguy cơ nhiễm khuẩn nguy hiểm.