Ninh Bình đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong chống khai thác IUU

Ứng dụng công nghệ để minh bạch hóa hoạt động khai thác

Trước kia, các thông tin về số lượng hải sản đánh bắt trong chuyến đi thường được ghi chép thủ công bằng sổ, giấy. Những cuốn sổ dễ bị nhòe, mờ hoặc hỏng nát trong điều kiện khắc nghiệt trên biển, gây khó khăn cho việc quản lý và xác minh nguồn gốc. Hiện nay, phần mềm eCDT đã khắc phục hạn chế này. Ứng dụng cho phép ngư dân ghi nhật ký khai thác và nhật ký chuyển tải sản phẩm ngay cả khi không có kết nối Internet; dữ liệu sẽ tự động đồng bộ khi tàu cập cảng.

Phần mềm eCDT được thiết kế với giao diện đơn giản, dễ sử dụng trên điện thoại thông minh, máy tính bảng. Nó tích hợp đầy đủ quy trình: quản lý tàu cá xuất cảng, ghi nhận dữ liệu ban đầu về tàu và thuyền viên, ghi chép sản lượng khai thác tại thời điểm đánh bắt, quản lý tàu vào cảng, giám sát sản lượng lên cảng, cấp biên nhận bốc dỡ, xác nhận mua bán thủy sản và cấp giấy chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu cho nhà máy chế biến. Nhờ đó, toàn bộ quy trình được minh bạch hóa, tạo niềm tin cho cả cơ quan quản lý và người tiêu dùng.

Tính đến ngày 22/9, hệ thống eCDT của Ban Quản lý cảng cá thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình đã ghi nhận trên 6.000 lượt tàu xuất, nhập cảng, với sản lượng thủy sản qua cảng đạt hơn 8.800 tấn. Đây là minh chứng rõ rệt cho hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý nghề cá.

Để hỗ trợ ngư dân, tại các cảng cá Ninh Cơ, Thành Vui và 3 khu neo đậu tránh trú bão (Ninh Cơ, Quần Vinh, cửa Hà Lạn), tỉnh đã bố trí cán bộ chuyên trách hướng dẫn chủ tàu, thuyền trưởng, cũng như doanh nghiệp thu mua, chế biến trong quá trình đăng nhập và khai báo. Bên cạnh đó, các đơn vị quản lý cảng còn lắp đặt kiosk khai báo và cung cấp máy tính bảng, trực tiếp hỗ trợ ngư dân làm thủ tục xuất, nhập cảng.

Ông Nguyễn Thành Chung, Giám đốc Ban Quản lý cảng cá, khẳng định, ứng dụng eCDT không chỉ giúp xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác trong nước, mà còn nâng cao ý thức, trách nhiệm của ngư dân trong việc chấp hành pháp luật về chống khai thác IUU.

Quyết liệt xử lý vi phạm, hướng tới thủy sản bền vững

Ninh Bình hiện có 1.861 tàu cá, trong đó 593 tàu có chiều dài từ 15m trở lên. Đáng chú ý, tỉnh đã xử lý dứt điểm hàng trăm tàu cá “3 không” (không đăng ký, không giấy phép khai thác, không đăng kiểm). Cụ thể, đã lập danh sách xóa đăng ký cho 370 tàu cá, xử lý 202 trường hợp mua bán, sang tên đổi chủ, đảm bảo không còn tàu hoạt động trái phép.

Từ ngày 1/1/2024 đến 14/9/2025, toàn tỉnh không có tàu cá nào vi phạm khai thác hải sản ở vùng biển nước ngoài. Đây là kết quả đáng ghi nhận, thể hiện sự quyết liệt trong công tác quản lý. Tuy nhiên, tình trạng tàu mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) vẫn tồn tại. Đến nay, tỉnh đã xử lý 325/455 tàu cá vi phạm, đạt 71,4%, trong đó 281 tàu bị xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 7,68 tỷ đồng. Hiện vẫn còn 130 tàu cá vi phạm chưa được xử lý dứt điểm, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa.

UBND tỉnh đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị: Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường tuần tra, kiểm soát và báo cáo hàng tuần; Bộ đội Biên phòng phối hợp với công an, chính quyền xã xử lý dứt điểm tàu vi phạm VMS; UBND các xã chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả chống khai thác IUU, coi đây là tiêu chí đánh giá năng lực lãnh đạo.

Xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục siết chặt quản lý tàu cá, đặc biệt là tàu có nguy cơ vi phạm cao; triển khai theo dõi, giám sát ngư dân ngay từ trong bờ, xử lý môi giới đưa tàu khai thác trái phép; đồng thời mở rộng ứng dụng công nghệ, tích hợp khai báo xuất nhập cảng với hệ thống VNeID, hướng tới số hóa toàn diện.

Những nỗ lực này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của Ủy ban châu Âu (EC) mà quan trọng hơn, còn tạo nền tảng để ngư dân yên tâm bám biển, nâng cao thu nhập và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Khi mọi hoạt động khai thác được minh bạch hóa, ngành thủy sản Ninh Bình sẽ khẳng định uy tín trên thị trường quốc tế, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững của đất nước.