Phản ứng dữ dội tại Mỹ sau động thái điều tra hình sự Chủ tịch Fed

Quyết định của chính quyền Tổng thống Donald Trump mở cuộc điều tra hình sự đối với Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell đã ngay lập tức gây phản ứng mạnh. Nhiều cựu lãnh đạo Fed và các nghị sĩ Cộng hòa có tiếng nói trong Quốc hội Mỹ đã lên tiếng chỉ trích động thái này.

Sự việc xảy ra sau khi ông Powell lần đầu công khai phản ứng mạnh mẽ, cho rằng cuộc điều tra chỉ là “cái cớ” nhằm gia tăng ảnh hưởng của tổng thống đối với chính sách lãi suất.

Thông tin về cuộc điều tra được công bố vào cuối ngày Chủ nhật, khi ông Powell nói rằng Fed đã nhận được trát triệu tập từ Bộ Tư pháp Mỹ.

Theo hai nguồn tin am hiểu, việc phê duyệt và khởi xướng cuộc điều tra do Jeanine Pirro, Công tố viên Mỹ tại Washington và là người có quan hệ chính trị gần gũi với Tổng thống Trump, thực hiện. Một nguồn tin khác cho biết Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi và Phó Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche không được thông báo trước về quyết định triệu tập Fed.

Nội dung điều tra được cho là xoay quanh các phát biểu của ông Powell trước Quốc hội về dự án cải tạo khu phức hợp trụ sở Fed tại Washington, với chi phí khoảng 2,5 tỷ USD. Ngay sau khi thông tin này xuất hiện, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tăng lên. Giới đầu tư theo dõi sát diễn biến, đánh giá tác động có thể xảy ra nếu Fed bị suy giảm tính độc lập trong việc điều hành chính sách tiền tệ.

Diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng nếu phản ứng của thị trường lan rộng và mạnh hơn, các kế hoạch của Nhà Trắng đối với Cục Dự trữ Liên bang có thể bị tác động. Ngân hàng trung ương Mỹ từ lâu được coi là một trụ cột then chốt của hệ thống tài chính toàn cầu. Trong khi đó, việc lãi suất vay dài hạn tăng lên cũng có thể tạo thêm áp lực cho nền kinh tế, trong bối cảnh chính quyền ông Trump nhiều lần đề cập tới bài toán chi phí sinh hoạt và khả năng chi trả của người dân.

Trong các tranh luận xoay quanh sự việc, tính độc lập của ngân hàng trung ương tiếp tục được nhấn mạnh. Đây là nguyên tắc được coi là nền tảng, giúp các ngân hàng trung ương ấn định lãi suất dựa trên mục tiêu kiểm soát lạm phát, thay vì chịu tác động từ những cân nhắc chính trị ngắn hạn.

Hôm thứ Hai, ba cựu Chủ tịch Fed là Janet Yellen, Ben Bernanke và Alan Greenspan, cùng nhiều cựu quan chức kinh tế của cả hai đảng, đã đồng loạt lên tiếng. Trong tuyên bố chung, họ cảnh báo việc gây sức ép chính trị lên chính sách tiền tệ thường xảy ra ở những quốc gia có thể chế yếu và có thể dẫn tới hậu quả tiêu cực đối với lạm phát cũng như hoạt động kinh tế.

Một số thống đốc ngân hàng trung ương trên thế giới, trong đó có lãnh đạo ngân hàng trung ương Pháp và Canada, cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với quan điểm bảo vệ tính độc lập của Fed.

Tại Quốc hội Mỹ, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, cho rằng cuộc điều tra là một “sai lầm lớn”. Ông nói sẽ không ủng hộ bất kỳ ứng viên nào vào Fed do ông Trump đề cử cho đến khi vấn đề pháp lý này được làm rõ.

Trong ngày thứ Hai, ông Tillis cùng Thượng nghị sĩ Kevin Cramer và Lisa Murkowski tiếp tục bày tỏ quan điểm phản đối. Trên mạng xã hội X, bà Murkowski cho rằng nếu Fed mất đi tính độc lập, thị trường tài chính và nền kinh tế nói chung sẽ chịu tác động tiêu cực.

Ngay cả những nghị sĩ thường xuyên phê phán ông Powell cũng tỏ ra dè dặt. Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis cho rằng việc sử dụng công cụ luật hình sự trong trường hợp này là không cần thiết và bà không thấy dấu hiệu cho thấy có ý định phạm tội. Thượng nghị sĩ John Kennedy, cũng là thành viên Ủy ban Ngân hàng, nhận xét mang tính châm biếm rằng sự việc này chỉ khiến mọi thứ thêm rắc rối.

Đọc thêm: Iran rung chuyển vì bất ổn, căng thẳng với Mỹ gia tăng

Theo một số nguồn tin, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã trao đổi với Tổng thống Trump, bày tỏ lo ngại rằng cuộc điều tra đang làm tình hình thêm rối ren và có nguy cơ gây tác động bất lợi tới thị trường tài chính.

Trên thực tế, dù lợi suất trái phiếu tăng, phản ứng chung của thị trường vẫn khá bình tĩnh. Giá vàng tăng lên mức cao kỷ lục, đồng USD giảm giá, trong khi các chỉ số chứng khoán Mỹ đóng cửa ở mức cao lịch sử nhờ đà tăng của cổ phiếu trí tuệ nhân tạo và Walmart.

Ông Krishna Guha của Evercore ISI nhận định thị trường dường như được trấn an bởi phản ứng mạnh mẽ từ Thượng viện và sự ủng hộ công khai dành cho ông Powell từ các cựu lãnh đạo Fed và các cựu Bộ trưởng Tài chính.

Ông Powell, người được ông Trump đề cử làm Chủ tịch Fed vào cuối năm 2017 và được Thượng viện phê chuẩn đầu năm 2018, sẽ kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch vào tháng 5 tới. Tuy nhiên, ông vẫn có thể tiếp tục là thành viên Hội đồng Thống đốc tại Washington cho đến năm 2028, trong bối cảnh căng thẳng giữa Nhà Trắng và Fed đang bước sang một giai đoạn mới.