Quản lý và vận hành lưới truyền tải an toàn đòi hỏi hài hòa lợi ích các bên

Nguồn phát triển nhanh hơn hoàn thiện lưới điện

Lưới điện truyền tải khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên có nhu cầu truyền tải thường xuyên tăng cao, thuận lợi cho việc hình thành và phát triển nhanh các nguồn NLTT. Tuy nhiên, việc vận hành lưới điện truyền tải khu vực còn gặp nhiều khó khăn trong truyền tải, giải tỏa công suất các nguồn NLTT; trong khi nhiệm vụ chính của lưới điện truyền tải vẫn là truyền tải công suất các nhà máy nhiệt điện, thủy điện lớn. Lưới điện truyền tải liên tục phát triển nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu truyền tải linh hoạt theo các phương thức vận hành.

Nhằm tăng cường hiệu quả phối hợp trong vận hành hệ thống điện quốc gia, ngày 30/1, tại Khánh Hòa, Công ty Truyền tải điện 3 (PTC3) tổ chức Hội thảo lần thứ 6 với chủ đề “Phối hợp điều độ, quản lý vận hành các nhà máy điện với lưới điện truyền tải”. Sự kiện có sự tham gia của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), cùng 96/105 đại diện các nhà máy điện đấu nối vào lưới điện truyền tải khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Ông Hồ Công - Phó Giám đốc PTC3 nhấn mạnh, Hội thảo được xác định là dịp quan trọng để các đơn vị cập nhật thông tin, kế hoạch vận hành chung của hệ thống điện quốc gia từ NSMO và Trung tâm Điều độ Hệ thống điện miền Trung.

Đây cũng là diễn đàn trao đổi thẳng thắn, đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện việc lập kế hoạch phát điện, quản lý vận hành, bảo dưỡng - sửa chữa lưới điện truyền tải, hướng tới mục tiêu vận hành hệ thống điện an toàn, tin cậy và hiệu quả.

Do vậy, các đại biểu tập trung thảo luận, đánh giá tình hình và phương thức vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa lưới điện truyền tải năm 2026; kế hoạch phối hợp đăng ký cắt điện phục vụ sửa chữa, thí nghiệm định kỳ; việc xử lý, ngăn ngừa sự cố và nghiệm thu, đưa các công trình mới vào vận hành.

Nhiều nội dung kỹ thuật quan trọng cũng được trao đổi như phối hợp kiểm soát chỉnh định rơ-le bảo vệ, lộ trình tự động hóa trạm biến áp, nâng cao độ tin cậy hệ thống SCADA, bảo đảm an toàn – an ninh hệ thống thông tin, cũng như hoàn thiện các giải pháp vận hành TBA 500kV không người trực theo lộ trình chỉ đạo của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Ông Nguyễn Lê Anh Khoa - Phó Giám đốc Nhà máy Điện gió Nhơn Hòa 1 đánh giá, 2025 là năm vừa phải đảm bảo sản xuất điện an toàn - ổn định - liên tục, vừa triển khai các nội dung kỹ thuật trọng điểm liên quan đến kết nối lưới 220kV và chuyển lên phát điện/đấu nối cấp 500kV. Thực tế triển khai cho thấy, để hoàn thành tốt các mục tiêu này, nhà máy cần sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp điều độ và đơn vị truyền tải.

“PTC3 đã đồng hành hiệu quả ngay từ khâu đăng ký phương thức với các đơn vị điều độ, tạo điều kiện để các hạng mục kỹ thuật trên được thực hiện đúng trình tự, đúng điều kiện vận hành và bảo đảm an toàn hệ thống điện trong khu vực. Sự hiện diện sát sao của PTC3 tại hiện trường đã giúp Nhà máy Điện gió Nhơn Hòa 1 xử lý kịp thời các tình huống phát sinh và giữ vững tiến độ thi công” - ông Nguyễn Lê Anh Khoa nhấn mạnh.

Trong khi đó, Nhà máy Điện mặt trời Nhị Hà công suất lắp đặt 50MWp, đại diện đơn vị cho biết, việc tăng cường phối hợp với các đơn vị điều độ và truyền tải đã góp phần bảo đảm vận hành an toàn, ổn định lưới điện khu vực. Thông qua tuân thủ nghiêm lệnh điều độ, đối thoại định kỳ và phối hợp kỹ thuật, nhiều nguy cơ sự cố được phòng ngừa, thời gian cắt điện được rút ngắn, hạn chế ảnh hưởng đến sản lượng phát điện.

Từ thực tiễn vận hành, nhà máy kiến nghị NSMO nghiên cứu các giải pháp điều tiết, huy động hài hòa giữa nguồn điện truyền thống và NLTT theo từng mùa, nhằm khai thác hiệu quả hơn công suất các nhà máy. Đồng thời, cần sớm có giải pháp đầu tư, nâng cấp lưới truyền tải để giảm quá tải cục bộ theo vùng, miền.

Riêng tại khu vực Khánh Hòa, nhà máy đề xuất Truyền tải điện Khánh Hòa làm đầu mối xây dựng cơ chế phối hợp vận hành, kết nối thiết bị dự phòng giữa các nhà máy, cũng như phối hợp chặt chẽ với các cấp điều độ, PTC3 trong đóng điện thiết bị mới sau sửa chữa, thay thế, qua đó rút ngắn thời gian cắt điện và bảo đảm vận hành an toàn, liên tục cho lưới truyền tải.

Chỉ an toàn khi các mắt xích an toàn

Trước các ý kiến, ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng Giám đốc NSMO cho biết, áp lực vận hành hệ thống điện hiện nay có mức độ phức tạp và quy mô lớn. Riêng khu vực Nam miền Trung và Tây Nguyên chủ yếu là thủy điện, điện gió, điện mặt trời, và nhà máy nhiệt điện quy mô lớn như Vân Phong. Với đặc thù này, tình trạng nguồn điện lớn hơn phụ tải khoảng 3 lần.

Hiện tốc độ phát triển nguồn điện đang nhanh hơn so với tiến độ hoàn thiện lưới điện. Thách thức này không chỉ đối với PTC3 mà còn với các đơn vị điều độ.

Chất lượng vận hành hệ thống điện quốc gia phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp của các chủ đầu tư và các nhà máy điện. Để đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh của nguồn điện và phụ tải, quy trình thí nghiệm, nghiệm thu đã được đơn giản hóa nhằm đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, an toàn hệ thống điện không thể chỉ trông chờ vào công tác điều độ, mà phụ thuộc rất lớn vào kỷ luật kỹ thuật và trách nhiệm vận hành của các nhà máy điện và đơn vị truyền tải.

“Quan điểm xuyên suốt trong điều hành hệ thống điện quốc gia của NSMO là công bằng và minh bạch, luôn đặt an ninh cung cấp điện lên hàng đầu và tuyệt đối không đánh đổi an toàn để giải tỏa công suất, chạy tiến độ dự án hay phục vụ lợi ích của bất kỳ bên nào” - ông Nguyễn Quốc Trung nhấn mạnh.

"Đối với các nhà máy điện đấu nối vào lưới truyền tải, khi đã hòa vào hệ thống điện quốc gia, mỗi nhà máy đều là một phần tử của hệ thống điện và mọi tồn tại của nhà máy cũng chính là vấn đề của hệ thống điện quốc gia. Do đó, NSMO mong muốn các nhà máy điện tuân thủ đầy đủ các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật vận hành; chấp hành nghiêm các yêu cầu của đơn vị quản lý, đồng thời phối hợp xử lý các tồn tại, sự cố đúng thời hạn và đúng trách nhiệm" - Phó Tổng giám đốc NSMO đặt yêu cầu.

Đồng thời khẳng định, hệ thống điện quốc gia chỉ vận hành được an toàn nếu tất cả các mắt xích trong hệ thống điện vận hành an toàn. Vì vậy, sự đồng hành, hỗ trợ của PTC3 nói riêng và EVNNPT nói chung, cũng như 105 nhà máy ở trong khu vực Nam miền Trung, Tây Nguyên và 463 nhà máy trong toàn hệ thống điện quốc gia phối hợp chặt chẽ với NSMO mới có thể vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định.