Quảng Ngãi: nghề trăm năm bên sông Trà Khúc dần hồi sinh
Kinhtedothi-Từng lặng lẽ trôi về phía quên lãng suốt gần hai thập kỷ, nghề trồng dâu nuôi tằm ở xã Nghĩa Giang (tỉnh Quảng Ngãi) những năm gần đây đang trở lại mạnh mẽ.
Thôn Nam Phước nằm nép mình bên bờ Trà Khúc, từng được mệnh danh là “xóm buồng”. Cái tên mộc mạc ấy gợi nhớ cả một thời vàng son của nghề trồng dâu, nuôi tằm kéo tơ.
Nuôi tằm là nghề truyền thống ở xã Nghĩa Giang.
Thế nhưng từ khoảng năm 2004, khi nghề quá vất vả, chi phí cao mà giá tơ lại xuống thấp, người dân lần lượt chuyển đổi hướng mưu sinh. Những ruộng dâu ngày nào bị thay thế bởi các loại cây trồng ngắn ngày, tiếng tằm ăn rào rạo ngày đêm dần thưa vắng.
Trong những người quyết tâm níu lại nghề truyền thống, anh Tôn Long Quý (34 tuổi) là gương mặt tiêu biểu. Trong một chuyến tham quan ở Lâm Đồng, tận mắt nhìn thấy nghề tằm tơ nơi đây đang phát triển thịnh vượng, anh lại trăn trở nhớ đến nghề cũ của quê hương mình.
Anh Tôn Long Quý là một trong những người quyết tâm khôi phục nghề nuôi tằm truyền thống ở vùng đất Nam Phước.
Từ đó, anh nung nấu quyết tâm vực dậy nghề xưa. Cuối năm 2021, anh vay 50 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội, dựng buồng nuôi tằm 100m² và trồng 10 sào dâu làm nguồn thức ăn chủ động. Từ lứa tằm giống đầu tiên, anh vừa học vừa làm. Sau khi rút kinh nghiệm, anh tăng lên hai hộp giống và dần nắm vững kỹ thuật.
Chỉ sau 15 ngày của một lứa nuôi, anh thu được hơn 80 kg kén, bán với giá 180.000 đồng/kg, thu lãi gần 10 triệu đồng. Mỗi năm 9-10 lứa, anh thu về khoảng 100 triệu đồng, chưa kể nguồn thu thêm từ nhộng tằm, rượu tằm và phân tằm bón dâu.
Buồng nuôi tằm thoáng, sạch, yên tĩnh.
“Tằm không khó nuôi, chỉ cần giữ chuồng thoáng, sạch, yên tĩnh và chú ý 5 ngày cuối trước khi vào kén. Giờ có giống tuyển chọn, ít bệnh nên rủi ro giảm rất nhiều”- anh nói.
Thành công của anh Quý khiến người dân chú ý. Một năm sau, những luống dâu bắt đầu xuất hiện trở lại ven sông. Diện tích mía và ngô kém hiệu quả được chuyển sang trồng dâu. Đến nay, thôn Nam Phước đã có 12 hộ quay lại với nghề, tổng diện tích dâu đạt 3 ha.
Một số diện tích mía và ngô kém hiệu quả được chuyển sang trồng dâu để nuôi tằm.
Gia đình anh Hoàng Ngọc Quân (thôn Nam Phước) có 8 sào đất, trước đây quanh năm trồng mía và ngô nhưng chỉ lãi chừng 6 triệu đồng. Từ khi chuyển sang nuôi tằm, mỗi tháng anh thu hai lứa kén, lãi khoảng 10 triệu đồng.
“Trừ hai tháng cuối năm âm lịch, còn lại tôi nuôi đều đặn. Nguồn thu ổn định mà công chăm sóc không quá vất vả”- anh Quân chia sẻ.
Hiện mô hình nuôi phổ biến là theo hộp giống. Trung bình một hộp tằm khoảng 35.000 con, cần chừng 5 sào dâu để cung cấp lá. Sau 15 ngày nuôi cho ra khoảng 40 kg kén, mỗi đợt người dân lãi 5–6 triệu đồng. Đây là mức thu nhập đáng mơ ước với người dân khu vực nông thôn và cao hơn hẳn so với trồng ngô, đậu, mía...
Trên những triền đất phù sa ven sông Trà Khúc, màu xanh bạt ngàn của dâu tằm đang dần thay thế những ruộng mía, ruộng bắp từng phủ kín, mở ra hy vọng về sự trở mình của một làng nghề trăm năm tuổi.
Cán bộ khuyến nông xã Nghĩa Giang Lê Thanh Trà nhận định: "Với 1 ha dâu, người dân có thể lãi khoảng 200 triệu đồng/năm. Đây là con số mà nhiều cây trồng khác không thể mang lại”.
Nuôi tằm mang lại mức thu nhập khá cao cho nông dân.
Theo ông Trà, từ đầu năm 2026, xã sẽ triển khai chương trình khuyến nông quy mô lớn nhằm phục hồi nghề truyền thống với những nội dung như: tập huấn kỹ thuật trồng dâu – nuôi tằm cho người dân; cung cấp giống dâu năng suất cao; kết nối đầu ra với doanh nghiệp thu mua kén; hỗ trợ mở rộng diện tích theo quy hoạch dọc hai bờ Trà Khúc.
“Mục tiêu là đưa nghề trở lại vị thế vốn có, khôi phục hình ảnh một dòng sông lụa từng làm nên bản sắc của vùng đất này”- ông Trà khẳng định.
