Quảng Ninh: 30 năm dấu mốc quan trọng trong việc hình thành phát triển vịnh Hạ Long
Kinhtedothi - Ngày 17/12/1994, vịnh Hạ Long chính thức được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. Sự kiện mở ra những triển vọng mới đối với tỉnh Quảng Ninh, đồng thời đặt ra vấn đề cấp thiết cần có một cơ quan chuyên trách để quản lý, bảo tồn di sản, xứng tầm với danh xưng di sản thế giới.
Năm 2025 đánh dấu mốc 30 năm hình thành và phát triển của Ban Quản lý (BQL) vịnh Hạ Long - nay là BQL Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử. Ngày 9/12/1995, UBND tỉnh Quảng Ninh đã chính thức quyết định thành lập BQL vịnh Hạ Long với chức năng là cơ quan chuyên môn giúp UBND tỉnh quản lý Nhà nước về công tác bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị di sản vịnh Hạ Long. BQL vịnh Hạ Long được giao đảm nhận trọng trách chủ trì phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai các giải pháp bảo vệ, bảo tồn giá trị nổi bật toàn cầu gắn với khai thác phát huy bền vững tiềm năng, thế mạnh của di sản; xây dựng mô hình quản lý đảm bảo yêu cầu của Công ước quốc tế về bảo tồn và phát huy giá trị di sản; tạo dựng hình ảnh một di sản có trách nhiệm, thân thiện và chuyên nghiệp.
Hàng nghìn chuyến tuần tra liên tục; hàng chục thông số môi trường được quan trắc; hàng chục đề án khoa học được xây dựng về bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi rạn san hô, kiểm soát xâm hại sinh cảnh. Từ mỗi hành động nhỏ như thu gom rác trên vịnh, kiểm tra tàu du lịch, hướng dẫn ngư dân đến những chương trình lớn được BQL tích cực phối hợp với các sở, ngành, địa phương tham mưu và tổ chức triển khai thực hiện… Tất cả đã tạo nên một vùng di sản được quản lý kiểu mẫu, luôn đáp ứng cao các tiêu chí của Ủy ban Di sản Thế giới.
Không chỉ trên mặt nước, trong lòng các hang động, công tác bảo tồn địa chất cũng được chú trọng. Từ những năm 2010, BQL vịnh Hạ Long và Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản tiến hành, lập hồ sơ bảo tồn tại hơn 10 hang động và hòn điển hình trong khu vực di sản có giá trị khoa học đặc biệt, trong đó có Thiên Cung, Đầu Gỗ, Sửng Sốt…; phát hiện mới 23 hang động trên vịnh Hạ Long, trong đó có những hang có giá trị thẩm mỹ và giá trị khoa học như: hang Đình Thu, hang Cống Đầm, hang Hươu… Mỗi cột nhũ, măng đá trong hang đều được kiểm tra, ghi nhận, đánh số và bảo vệ nghiêm ngặt. Nhờ vậy mà vẻ đẹp của di sản vẫn được bảo tồn nguyên vẹn.
Vịnh Hạ Long. Ảnh: TTT
Bên cạnh đó, công tác bảo vệ môi trường di sản luôn được ưu tiên hàng đầu với những nỗ lực nhằm cải thiện, đảm bảo môi trường vịnh Hạ Long và tạo những đột phá mới; thu hút được nhiều dự án về bảo vệ môi trường vịnh Hạ Long. Có thể kể đến Dự án bảo vệ môi trường Hạ Long do tổ chức Jica tài trợ, Dự án “Nâng cao năng lực xử lý nước thải tại đảo Đầu Gỗ, vịnh Hạ Long” của Chính phủ Nhật Bản thông qua Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam; kiểm soát ô nhiễm từ nguồn; thay phao xốp bằng các vật liệu nổi bền vững tại các công trình nổi trên vịnh. Việc thu gom xử lý rác thải, xử lý nước thải cũng được chú ý tập trung lực lượng, trang thiết bị để bảo vệ môi trường di sản. Đặc biệt từ năm 2019, chương trình "Nói không với rác thải nhựa dùng một lần trên Vịnh Hạ Long" đã góp phần giảm được 90% lượng rác thải nhựa một lần trên vịnh.
Với hành trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản một cách bền bỉ, năm 2000, vịnh Hạ Long tiếp tục được UNESCO lần thứ 2 công nhận là di sản thế giới với giá trị về địa chất địa mạo. Đặc biệt, trong giai đoạn từ 2007 đến 2011, BQL đã tích cực thực hiện nhiều cuộc vận động quảng bá và vinh danh di sản, vận động bầu chọn cho vịnh Hạ Long là 1 trong 7 kỳ quan mới của thế giới, lan tỏa hình ảnh vịnh Hạ Long ra thế giới.
BQL đã tham mưu cho tỉnh giữ mối liên hệ mật thiết với các tổ chức thế giới như: Ủy ban Di sản thế giới, Trung tâm Di sản thế giới, Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên thế giới (IUCN)... Qua đó, nhiều hoạt động giao lưu với các nước trong và ngoài khu vực về kinh tế - văn hóa, đặc biệt là lĩnh vực quản lý, bảo tồn di sản đã được triển khai, nhiều chương trình dự án được tài trợ thực hiện, từng bước đưa Hạ Long hội nhập với các hoạt động quốc tế về bảo vệ di sản thế giới.
Cũng từ đó, lượng khách tham quan đến với vịnh Hạ Long 30 năm qua đạt trên 60 triệu lượt khách, thu phí tham quan đạt trên 9.500 tỷ đồng. Vịnh Hạ Long được vinh dự đón nhận nhiều danh hiệu cao quý như: di sản thiên nhiên thế giới, di tích quốc gia đặc biệt, kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới, di sản địa chất quốc tế vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà, khu du lịch hàng đầu Việt Nam, điểm đến du lịch hàng đầu Việt Nam…
