Serbia và Montenegro: Quá khứ nhạy cảm

Trong thế giới ngoại giao, động thái này tuy chưa phải là cắt đứt quan hệ ngoại giao nhưng cũng đã đủ để cho thấy mối quan hệ song phương này hiện ở trong tình trạng rất tồi tệ với ảnh hưởng và tác động có thể rất tiêu cực tới cục diện quan hệ quốc tế ở khu vực bán đảo Bancan và ở châu Âu cũng như trực tiếp tới chiến lược của EU đối với khu vực này.

Nguyên do của lần bất hòa mới đây giữa hai bên là phát biểu của đại sứ Serbia ở Montenegro về hội nghị năm 1918. Hội nghị ấy đã quyết định Montenegro liên minh với Serbia và một số quốc gia khác. Năm 2006, sau khi trở thành quốc gia độc lập, Montenegro lên án kết quả của sự kiện nói trên và tuyên bố nó vô giá trị. Vậy là vị đại sứ của Serbia tại Montenegro lại quả quyết việc Montenegro liên minh với Serbia tại hội nghị năm 1918 là hành động "tự nguyện" và "tự giải phóng". Chuyện quá khứ lịch sử nhạy cảm mà chỉ cần một trong những bên liên quan không để ý coi trọng đúng mức đến mức độ nhạy cảm thì xảy ra khủng hoảng chính trị ngoại giao là không thể tránh khỏi.

Mối quan hệ giữa hai nước này vốn đã không được tốt đẹp. Ở Montenegro, khoảng 30% dân số là người Serbia và trong xã hội cũng như trên chính trường bị phân rẽ thành ba phe là thân EU và Nato, thân Serbia và thân Nga. Montenegro vì thế chiếm vị trí rất quan trọng trong chiến lược của các đối tác bên ngoài ở khu vực bán đảo Bancan. Tuỳ thuộc vào việc có quan điểm thái độ như thế nào về kết quả sự kiện lịch sử trong quá khứ xa kia mà các đối tác bên ngoài có thể tranh thủ được lực lượng chính trị xã hội nào ở bên trong Montenegro và tâp hợp được lực lượng ở trên khắp bán đảo Bancan. Montenegro làm găng với Serbia cũng còn nhằm để tăng vị thế trong chiến lược của các đối tác bên ngoài và cuộc khủng hoảng ngoại giao hiện tại giữa Serbia và Montenegro cũng khiến các đối tác này rất khó xử.