Siết kiểm soát khí thải giao thông nhằm giảm ô nhiễm không khí

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 8/1, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã thông tin về các biện pháp nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn, trong đó có Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, thời gian gần đây, mức độ ô nhiễm không khí tại nhiều thành phố diễn biến phức tạp, đặc biệt là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, có thời điểm ở mức cao, thậm chí nghiêm trọng. Đáng chú ý, ô nhiễm chủ yếu tập trung vào bụi mịn PM 2.5, tác nhân ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân đô thị.

Thông tin thêm về diễn biến chất lượng không khí trong năm 2025, Thứ trưởng cho biết, trong 9 tháng đầu năm, chất lượng không khí nhìn chung được duy trì ở mức tốt. Tuy nhiên, từ tháng 10 đến tháng 12-2025, ô nhiễm không khí gia tăng theo quy luật hằng năm, có ngày ghi nhận mức ô nhiễm rất nghiêm trọng.

Qua công tác theo dõi và phân tích, quy luật ô nhiễm trong ngày cũng có sự thay đổi. Ô nhiễm không khí thường diễn ra mạnh vào ban đêm và sáng sớm, nguyên nhân chủ yếu do hiện tượng nghịch nhiệt. Bên cạnh đó, nồng độ ô nhiễm tăng cao vào các khung giờ từ 9 đến 11h và từ 15 đến 17h, trùng với thời điểm hoạt động sản xuất và giao thông diễn ra sôi động.

Lý giải nguyên nhân, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, về khách quan, hình thái thời tiết vào cuối tháng 11 và đầu tháng 12-2025 có xu hướng bất động hơn so với trung bình nhiều năm, kèm theo hiện tượng sương mù và nghịch nhiệt kéo dài. Về chủ quan, lượng phát thải từ hoạt động giao thông gia tăng do mật độ phương tiện tăng cao vào dịp cuối năm; nhiều công trình xây dựng, mở đường triển khai gấp rút nhưng chưa được che chắn đầy đủ. Ngoài ra, tình trạng đốt phế, phụ phẩm, chất thải tại các làng nghề và chất thải công nghiệp cũng có xu hướng tăng.

Trước thực trạng trên, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, giải pháp trước mắt là yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về kiểm soát bụi và khí thải. Đồng thời, các địa phương cần thiết lập cơ chế theo dõi, giám sát và báo cáo kết quả thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; đẩy mạnh mở rộng mạng lưới quan trắc nhằm có đủ cơ sở dữ liệu phục vụ công tác xử lý.

Về lâu dài, Thứ trưởng cho rằng cần tăng cường rửa đường, kiểm soát chặt chẽ 100% các công trình xây dựng, kiên quyết nghiêm cấm hành vi đốt hở. Cùng với đó là khuyến khích cắt giảm công suất sản xuất trong những ngày ô nhiễm không khí ở mức cao điểm.

Trong giai đoạn 2026-2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Trước hết là xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm môi trường, quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, với 9 nhóm giải pháp cụ thể, bảo đảm theo tinh thần “6 rõ”.

Song song với đó, Bộ sẽ triển khai các nhiệm vụ thuộc Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến môi trường không khí trong Luật Bảo vệ môi trường.

Một trong những nội dung trọng tâm là hoàn thiện dự thảo trình cấp có thẩm quyền ban hành lộ trình và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông.

Ngoài ra, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ triển khai nhóm nhiệm vụ về đầu tư hạ tầng, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm giải quyết ô nhiễm môi trường gắn với phát triển bền vững; tăng cường kiểm soát nguồn thải, tập trung vào ô tô và xe gắn máy; đồng thời đẩy mạnh công tác truyền thông và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.