Sơn La: phát triển mạnh cây mận hậu

Đầu năm 2025, các hộ trồng mận hậu tại xã Phiêng Khoài, huyện Yên Châu đón nhận tin vui khi được công nhận là vùng mận hậu ứng dụng công nghệ cao đầu tiên của tỉnh và là vùng cây ăn quả thứ 3 của huyện Yên Châu.

Cây mận được xã Phiêng Khoài đưa vào trồng từ những năm 1990. Từ vài chục ha ban đầu, đến nay, toàn xã đã có 3.000 ha mận.

Phiêng Khoài đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn của huyện quy hoạch, xây dựng vùng mận chuyên canh quy mô lớn, tập trung; đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc cây mận cho nông dân trên địa bàn theo chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ và vận động các hộ liên kết sản xuất. Điểm khác biệt của mận hậu Phiêng Khoài so với vùng khác là được trồng trên những dãy núi đá vôi, khí hậu quanh năm mát mẻ giúp quả mận giữ được vị ngọt tự nhiên, cùng với màu sắc đỏ và phấn trắng dày.

Hợp tác xã (HTX) Nông sản bản địa Noọng Piêu (bản Kim Chung, xã Phiêng Khoài) đã duy trì và liên kết trồng 81 ha mận hậu trong 4 năm trở lại đây. Nhờ áp dụng phương pháp sản xuất an toàn tạo sản phẩm chất lượng đến người tiêu dùng, HTX đã xây dựng thành công thương hiệu mận Ruby. Mỗi năm, HTX thu hoạch, tiêu thụ trên 300 tấn mận. Ngoài cung cấp cho các chuỗi siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch, sàn thương mại điện tử, các thành viên HTX còn livestream tại vườn để giới thiệu, bán hàng trên mạng xã hội.

Hiện nay, HTX Nông sản bản địa Noọng Piêu có 30,5 ha được cấp mã vùng trồng chuyên sản xuất sản phẩm mận Ruby để cung cấp vào các siêu thị, trung tâm thương mại toàn quốc và xuất khẩu. Vụ mận năm 2024, HTX là đơn vị đầu tiên của tỉnh đưa 10 tấn mận vào thị trường một số nước EU: Anh, Pháp, Đức, Cộng hòa Séc. Với mẫu mã đẹp, chất lượng cao, mỗi kg quả mận Ruby có giá bán từ 70.000-120.000 đồng tùy kích cỡ. Năm 2024, mận Ruby của HTX đã đạt sản phẩm OCOP 4 sao của tỉnh.

HTX Nông nghiệp hữu cơ Tây Bắc (bản Tam Thanh, xã Phiêng Khoài) có trên 130 ha mận hậu sản xuất theo hướng hữu cơ và VietGAP. HTX đã yêu cầu các thành viên ứng dụng nhật ký điện tử, quản lý sản xuất bằng hệ thống camera giám sát tại vườn, tuân thủ kỹ thuật trồng, chăm sóc mận theo quy trình an toàn; bón phân, phòng trừ sâu bệnh đúng thời điểm, kết hợp với việc sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm, tự động tạo độ ẩm liên tục... nhờ vậy cây phát triển tốt, quả cho đồng đều. Dự kiến sản lượng quả mận của HTX năm nay đạt khoảng trên 1.000 tấn, tăng 30% so với vụ trước.

HTX Kiên Cường (bản Cồn Huốt 1, xã Phiêng Khoài) có 89 ha mận hậu sản xuất theo hướng hữu cơ và VietGAP. HTX yêu cầu các thành viên tuân thủ kỹ thuật trồng, chăm sóc mận theo tiêu chuẩn. Nhờ đó, mỗi năm, HTX thu hoạch, liên kết tiêu thụ gần 400 tấn quả với giá bán từ 20.000-40.000 đồng/kg mận chính vụ và 50.000-70.000 đồng/kg mận trái vụ; tổng doanh thu đạt hơn 4 tỷ đồng.

Hiện hầu hết nông dân ở Yên Châu đều nắm chắc những kỹ thuật, quy trình canh tác, thâm canh cho cây mận hậu. Năm nay, các hộ trồng mận đã chủ động các biện pháp chăm bón từ sớm, chủ động dưỡng cây khỏe mạnh, vừa áp dụng biện pháp cơ học, vừa áp dụng các chế phẩm sinh học, hữu cơ để cho mận ra hoa, đậu quả; nhờ đó giữ được cây bền, khỏe, nâng cao hiệu quả canh tác. Dự báo năm nay, sản lượng mận cao, có thể đạt 20-25 tấn/ha.

TP Sơn La cũng là một trong những vùng trồng mận lớn của tỉnh, với gần 2.300 ha mận, sản lượng ước đạt khoảng trên 15.000 tấn/năm, tập trung nhiều ở các xã: Chiềng Đen, Chiềng Cọ, Hua La.

Xã Chiềng Cọ có hơn 780 ha mận trồng xen cà phê, trong đó, gần 450 ha mận hậu, trên 284 ha mận tam hoa, sản lượng trung bình trên 6.600 tấn/năm.

Còn xã Chiềng Đen có hơn 500 ha mận trồng xen cà phê. Nhờ được tập huấn áp dụng khoa học kỹ thuật để chăm sóc cây sớm phục hồi, nâng cao năng suất và chất lượng quả... nhất là áp dụng kỹ thuật để mận ra quả sớm và kéo dài thời gian thu hoạch đã giúp nâng cao năng suất, giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho nông dân.

Thị xã Mộc Châu là địa phương có diện tích trồng mận hậu lớn nhất tỉnh Sơn La, với tổng diện tích gần 3.500 ha. Để giúp người dân tiêu thụ được sản phẩm ổn định, thị xã Mộc Châu đã chỉ đạo các phòng chuyên môn phối hợp với các xã, phường hướng dẫn nông dân kỹ thuật trồng, chăm sóc cây mận hậu, cách thức để mận trái vụ cho năng suất, chất lượng cao.

Theo bà Nguyễn Thị Hòa, Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp thị xã Mộc Châu, nhờ khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, cùng với sự định hướng, hỗ trợ của cấp ủy, chính quyền địa phương, ngày càng có nhiều HTX, hộ nông dân đầu tư lắp đặt hệ thống tưới ẩm, ứng dụng công nghệ cao, áp dụng kỹ thuật để mận ra quả sớm trái vụ. Qua đó, góp phần giảm áp lực tiêu thụ vào chính vụ, tránh tình trạng “được mùa, mất giá”, mang lại thu nhập cao cho người trồng mận và thu hút du khách đến với Khu du lịch quốc gia Mộc Châu.