Táo châu Âu bị phát hiện chứa nhiều dư lượng thuốc trừ sâu độc hại

Táo là một trong những loại trái cây phổ biến nhất tại Tây Ban Nha và trên khắp châu Âu, thường được xem là lựa chọn lành mạnh trong chế độ ăn uống. Tuy nhiên, một báo cáo mới do Mạng lưới Hành động Thuốc trừ sâu châu Âu (PAN Europe) công bố, với sự tham gia của 13 tổ chức đối tác trên toàn lục địa, đã đưa ra những con số đáng lo ngại: 80% số táo được kiểm tra tại Tây Ban Nha chứa dư lượng của nhiều loại thuốc trừ sâu độc hại cùng lúc. Mức trung bình của châu Âu còn cao hơn, lên tới 85%.

Kết quả này dựa trên 59 mẫu táo sản xuất trong nước, được thu thập tại siêu thị và chợ vào tháng 9/2025. Trung bình, mỗi quả táo chứa ba loại thuốc trừ sâu khác nhau, trong khi một số mẫu ghi nhận dấu vết của tới bảy loại. Đây không phải hiện tượng cá biệt. Tại 8/13 quốc gia khảo sát, gồm Đức, Ba Lan, Hà Lan và Croatia, tất cả các mẫu đều chứa nhiều dư lượng thuốc trừ sâu.

Ở chiều ngược lại, Đan Mạch ghi nhận mức ô nhiễm thấp nhất, với 20% mẫu bị ảnh hưởng, tiếp theo là Bỉ với 50%. Tây Ban Nha, Pháp và Ý nằm trong nhóm trung bình khi khoảng 80% mẫu có dư lượng.

Phân tích thành phần cho thấy sự hiện diện của nhiều nhóm hóa chất đáng lo ngại. Thuốc trừ sâu gây độc thần kinh được phát hiện trong 36% mẫu, trong khi các hợp chất PFAS - nhóm chất bền vững trong môi trường và cơ thể - xuất hiện trong 64% số táo được kiểm tra.

Fludioxonil, một chất được Liên minh châu Âu phân loại là chất gây rối loạn nội tiết từ năm 2024, xuất hiện trong gần 40% mẫu. Thuốc diệt nấm captan, được coi là chất có khả năng gây ung thư, được phát hiện trong 61% mẫu. Acetamiprid, loại thuốc trừ sâu được Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu xếp vào nhóm gây độc thần kinh từ năm 2013, có mặt trong khoảng 20% số táo và được cho là có thể vượt qua hàng rào nhau thai.

Theo báo cáo, vấn đề không chỉ nằm ở các hóa chất được phát hiện mà còn ở khoảng trống trong quản lý. Luật pháp châu Âu đã yêu cầu đánh giá tác động tổng hợp của thuốc trừ sâu, gọi là “hiệu ứng hỗn hợp”, trong hơn 20 năm. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có phương pháp chính thức để đo lường tác động kết hợp này. Các nghiên cứu hiện hành chủ yếu đánh giá từng chất riêng lẻ, trong khi tác động kết hợp của nhiều hóa chất có thể lớn hơn đáng kể so với từng chất đơn lẻ.

Báo cáo cho biết 71% số táo bị nhiễm chứa các chất mà EU xếp vào nhóm “cực kỳ độc hại” và về nguyên tắc lẽ ra phải được loại bỏ khỏi thị trường. Trong một số trường hợp, mức hiện diện của các chất này không giảm mà còn tăng trong những năm gần đây. Các tác giả lưu ý rằng cây táo có thể được phun thuốc trừ sâu tới 30 lần mỗi năm.

Những phát hiện này đặc biệt đáng lo ngại đối với các nhóm dễ tổn thương. Nếu các mẫu táo được phân tích được sử dụng làm thực phẩm chế biến cho trẻ nhỏ, 93% sẽ không đáp ứng tiêu chuẩn của EU, vốn giới hạn dư lượng tối đa ở mức 0,01 mg/kg đối với trẻ dưới ba tuổi. Một số mẫu ghi nhận mức dư lượng cao hơn ngưỡng cho phép tới 600 lần.

Phụ nữ mang thai cũng được coi là nhóm có nguy cơ, do một số hóa chất được phát hiện có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh của thai nhi.

Trước thực trạng này, tổ chức phi chính phủ Hogar sin Tóxicos của Tây Ban Nha khuyến nghị người tiêu dùng ưu tiên táo hữu cơ sản xuất tại địa phương, được trồng không sử dụng thuốc trừ sâu tổng hợp. Tại Đức, khoảng 15% sản lượng táo đã là táo hữu cơ, cho thấy các phương thức canh tác thay thế hoàn toàn khả thi.

Tuy nhiên, triển vọng chính sách lại gây tranh cãi. Các tác giả cảnh báo rằng Ủy ban châu Âu đang xem xét một đề xuất tổng thể về an toàn thực phẩm, mà theo họ có thể làm suy yếu các biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Giám đốc điều hành PAN Europe Martin Dermine cho rằng nếu các cơ quan quản lý thực thi luật đầy đủ, nhiều loại thuốc trừ sâu phát hiện trên táo đã bị cấm từ lâu. Ông dẫn ví dụ acetamiprid, chất có nguy cơ gây tổn hại não bộ thai nhi, hay difenoconazole, chất gây rối loạn nội tiết và độc hại thần kinh. Theo ông, thay vì nới lỏng quy định, châu Âu cần tăng cường các biện pháp kiểm soát để bảo vệ sức khỏe người dân.