Tìm lại sợi dây gắn kết gia đình qua triển lãm “Nhịp ký ức”

Photo Hanoi là liên hoan nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế được tổ chức định kỳ hai năm một lần, do Viện Pháp tại Việt Nam khởi xướng và phối hợp với Sở VH&TT Hà Nội thực hiện. Sau hai mùa tổ chức thành công, Photo Hanoi đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của giới yêu nghệ thuật, là nơi mà nghệ sĩ và công chúng gặp gỡ nhau theo một cách rất riêng biệt.

Sợi dây kết nối hiện tại và quá khứ

Năm nay, Photo Hanoi’25 trở lại với quy mô ấn tượng: 22 triển lãm cá nhân và nhóm, cùng 29 hoạt động nghệ thuật trải dài trong suốt một tháng tại nhiều không gian văn hóa trên địa bàn Thủ đô. Chương trình hứa hẹn mang đến “bữa tiệc thị giác” đầy cảm hứng, mở ra hành trình kết nối giữa nhiếp ảnh, ký ức và đời sống đương đại.

Đến với Photo Hanoi’25 năm nay, nhiếp ảnh gia, giám tuyển Lê Nguyễn Duy Phương mang tới triển lãm mang tên “Nhịp ký ức” (với sự tham gia của nghệ sĩ Lê Phát Thạnh, Nguyễn Thị Kim Hoàng) - một hành trình lặng lẽ đi tìm lại hình bóng người mẹ đã khuất. Anh chia sẻ, ý tưởng triển lãm bắt đầu từ khoảnh khắc khi đang cùng bố đi dạo trên bờ biển, anh vô tình nhìn thấy bóng một người phụ nữ, gợi nhắc về mẹ - người đã đồng hành và để lại dấu ấn sâu đậm trong suốt hành trình sống cũng như làm nghệ thuật của anh.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống nhiếp ảnh, Duy Phương lớn lên giữa ánh đèn flash và tiếng màn trập. Cũng vì thế, nhiếp ảnh với anh không chỉ là nghề mà còn là một phần ký ức, một sợi dây kết nối giữa hiện tại và quá khứ. Khác với những nhiếp ảnh gia khác, Lê Nguyễn Duy Phương tâm niệm rằng nhiếp ảnh chính là một phần tạo nên cuộc đời, là nơi để anh tìm kiếm lại sợi dây gắn kết gia đình tưởng chừng như đã vụt mất khi mẹ anh qua đời.

Trong không gian triển lãm, khán giả được dẫn dắt vào thế giới nội tâm của người nghệ sĩ qua những khung hình đầy tính trừu tượng, từ vệt nước, gợn sóng đến hình ảnh của những bông hoa trên áo người mẹ thường mặc… Những chi tiết tưởng như vụn vặt ấy lại trở thành chất liệu để anh tái hiện lại ký ức - những ký ức không rõ nét, chỉ còn là mảng sáng tối, là cảm giác, là dư âm. Với Duy Phương, sự mờ nhòe đó chính là “ngôn ngữ” của ký ức, nơi ranh giới giữa thực và ảo, giữa hiện hữu và tan biến, trở nên vô cùng mong manh.

Nhiếp ảnh gia Lê Nguyễn Duy Phương chia sẻ, điều ám ảnh anh nhiều nhất, cũng là điểm khởi đầu cho “Nhịp ký ức” - chính là khoảnh khắc bên mẹ trong những ngày cuối đời. Hình ảnh anh nhẹ tay xoay lớp nước trên một khung hình trở thành biểu tượng cho tình yêu, sự chăm sóc và nỗi day dứt của người con dành cho mẹ. Những gợn sóng ấy chính là những đợt sóng lòng của anh khi tạo nên những bức ảnh trong khuôn khổ triển lãm lần này. Những ký ức về mẹ liên tục hiện lên mỗi khi anh lật giở từng tấm ảnh, và đây cũng chính là cảm xúc mà anh muốn người xem có được khi chiêm nghiệm về những tác phẩm nghệ thuật của mình.

Nghệ thuật là sự gìn giữ ký ức và gắn kết tình thân

Trải qua nhiều năm tháng, nhiếp ảnh với Lê Nguyễn Duy Phương không còn gói gọn trong nghề truyền thống gia đình, mà đã trở thành phương tiện để nghệ sĩ đối thoại sâu sắc với ký ức. Trong các tác phẩm của mình, nghệ sĩ Duy Phương tìm cách tái hiện hiện thực qua lăng kính hoài niệm, nơi thực và ảo, quá khứ và hiện tại đan xen, hòa quyện. Anh xem nhiếp ảnh là một hình thức “ghi chép ký ức” bằng ánh sáng, một cách thức riêng của tâm hồn để gìn giữ thời gian.

Theo Lê Nguyễn Duy Phương, anh thực hiện triển lãm này vì với anh, cũng như với nhiều người Việt Nam, gia đình luôn là nơi chất chứa yêu thương và là cội nguồn của mọi xúc cảm. Sau khi mẹ mất cách đây ba năm, có những lúc, khi mở lại album gia đình, Duy Phương không kìm được xúc động, dù đã từng xem đi xem lại nhiều lần.

“Trong quá trình thực hiện dự án “Nhịp ký ức”, cảm xúc của tôi không ngừng dao động như chính nhịp điệu của cuộc sống. Nhưng tôi vẫn tiếp tục, vì tôi nhận ra cuộc đời này quá ngắn ngủi. Khi còn có thể, ngoài những tổn thương khó tránh khỏi, chúng ta nên dành cho nhau những lời yêu thương và sự quan tâm chân thành. Với tôi, tình yêu gia đình không chỉ là chất liệu mà còn là động lực để tôi tiếp tục con đường nghệ thuật” – Lê Nguyễn Duy Phương tâm sự.

Theo lời ông Lê Phát Thạnh – cha của nghệ sĩ Lê Nguyễn Duy Phương: “Những bức ảnh ký ức do con trai thực hiện khiến tôi thật sự xúc động. Nhìn thấy con tìm được tiếng nói nghệ thuật riêng, tôi cảm thấy rất tự hào. Khi con trưởng thành và theo đuổi con đường riêng, cha con chúng tôi đã có những khoảng cách vô hình nhưng nhờ những chuyến đi và khung hình chung, nghệ thuật đã giúp hai cha con xích lại gần hơn”.

Ông Romain Busutti – đại diện Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam bày tỏ sự trân trọng và ngưỡng mộ trước tài năng cũng như chiều sâu cảm xúc trong tác phẩm của nhiếp ảnh gia Lê Nguyễn Duy Phương. Ông nhận định, các tác phẩm trong “Nhịp ký ức” không chỉ là những bức ảnh mang tính cá nhân, mà còn là một cuộc đối thoại giữa các thế hệ, nơi người xem được kết nối với quá khứ và tự đặt câu hỏi về vai trò của ký ức trong đời sống hôm nay.

Theo ông Busutti, mỗi hình ảnh, âm thanh trong triển lãm đều gợi nên một nhịp điệu riêng – nhịp điệu của ký ức, của trái tim và tình yêu. Bằng cách kết hợp giữa nhiếp ảnh, video, trình chiếu và sắp đặt, “Nhịp ký ức” thể hiện một thực hành nghệ thuật độc đáo, vừa mang tính cá nhân sâu sắc, vừa chạm đến những cảm xúc phổ quát của con người. Đây là một công trình nghệ thuật chân thành, đầy rung cảm, phản ánh cách mà nghệ thuật có thể lưu giữ, chữa lành và kết nối ký ức qua thời gian.

Triển lãm “Nhịp ký ức” diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Ngôi nhà Mỹ thuật Thủ đô (61 Tràng Tiền, Hà Nội), kéo dài đến 30/11.