Tinh hoa Việt ở làng nghề trăm năm Chuyên Mỹ

Tại xã Chuyên Mỹ, mỗi con phố, mỗi ngôi nhà đều là một xưởng thủ công nhỏ, nơi nghệ nhân làng nghề lao động miệt mài, đam mê và tinh hoa truyền thống hòa quyện trong từng đường cắt, nét khảm. Từ những mảnh vỏ trai, vỏ ốc tưởng chừng giản dị, qua đôi bàn tay điêu luyện, người thợ thổi vào đó hồn cốt dân tộc, biến chúng thành những tác phẩm rực rỡ sắc màu, hàm chứa chiều sâu văn hóa.

Nghệ nhân Nguyễn Đức Biết, làng nghề sơn mài khảm trai Chuyên Mỹ, xã Chuyên Mỹ nhấn mạnh: “Nghề khảm là nghề cao quý. Với mỗi nghệ nhân, một tác phẩm muốn lưu truyền lâu dài phải mang trong mình giá trị văn hóa, lịch sử dân tộc, được tạo tác bằng những đường nét tinh hoa, tinh xảo và độc đáo.”

Bên cạnh khảm trai, nghề sơn mài cũng là niềm tự hào của Chuyên Mỹ. Màu sắc sơn mài nơi đây được tạo nên từ sơn ta truyền thống, mang lại vẻ đẹp trầm sâu, độ bóng mịn và độ bền vượt thời gian. Mỗi sản phẩm là sự kết tinh giữa kỹ thuật tinh xảo và mỹ cảm dân gian, vừa có giá trị nghệ thuật, vừa ứng dụng cao trong đời sống.

Để thích ứng với thị trường, nhiều cơ sở sản xuất tại Chuyên Mỹ đã chủ động đổi mới thiết kế, kết hợp công nghệ, mở rộng mẫu mã, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng. Nhờ đó, sản phẩm khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ đã vươn ra nhiều quốc gia, trở thành những “đại sứ văn hóa” của thủ công mỹ nghệ Việt Nam.

Nghệ nhân Đinh Ngọc Ánh, làng nghề sơn mài khảm trai Chuyên Mỹ, xã Chuyên Mỹ chia sẻ: “Giá trị đặc trưng của sản phẩm truyền thống là sự kết hợp giữa nghề sơn mài cổ truyền và tay nghề người thợ trong bối cảnh đương đại. Từ nền tảng truyền thống, chúng tôi đưa hơi thở thời đại vào từng sản phẩm để tạo ra giá trị mới. Những chất liệu như mảnh chai, mảnh sò có nguồn gốc từ Việt Nam, khi kết hợp kỹ thuật sơn mài truyền thống đã tạo nên các sản phẩm mang tính đương đại, đủ giá trị hướng tới xuất khẩu.”

Những nỗ lực bảo tồn và phát triển ấy đang dần được ghi nhận. Hiện nay, UBND xã Chuyên Mỹ phối hợp các đơn vị liên quan hoàn thiện hồ sơ trình Hội đồng Thủ công Thế giới, đề nghị công nhận làng nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ trở thành thành viên chính thức của Mạng lưới các làng nghề thủ công sáng tạo thế giới. Đây được xem là cơ hội quan trọng để sản phẩm thủ công Hà Nội được quảng bá rộng rãi, mở ra hướng hợp tác quốc tế, giao lưu nghệ nhân và phát triển du lịch làng nghề bền vững.

Ông Vũ Văn Đình, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc HTX Nông nghiệp Phú Chuyên, xã Chuyên Mỹ nhận định: “Để sản phẩm sơn mài, khảm trai Chuyên Mỹ đứng vững trên thị trường và từng bước hướng tới xuất khẩu, cần sự chung tay của mỗi người thợ, cùng sự quan tâm, định hướng của các cấp, ngành. Việc quảng bá, đổi mới mẫu mã rất quan trọng, nhưng song song với đó phải giữ gìn chất lượng, đáp ứng niềm tin của người tiêu dùng trong nước và quốc tế”.

Việc được Hội đồng Thủ công Thế giới công nhận không chỉ là sự ghi nhận cho nỗ lực gìn giữ tinh hoa, mà còn là bước tiến quan trọng để Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm sáng tạo của khu vực, đưa tinh hoa bàn tay Việt tỏa sáng trên bản đồ thủ công mỹ nghệ thế giới.