Tổng đàn bò sữa sụt giảm mạnh, nhiều nông dân bỏ nghề

Trong công văn mới nhất gửi Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Y tế, Hội Chăn nuôi Việt Nam cho biết, giai đoạn 2010 - 2015, đàn bò sữa của Việt Nam tăng trưởng trung bình 15,4% mỗi năm, sản lượng sữa tăng 17,1%. Nhưng đến giai đoạn 2020 - 2024 tốc độ này chỉ còn 0,4% và 3,3%.

Năm 2025 tổng đàn mới đạt khoảng 330.000 con, chỉ bằng 65% kế hoạch đã đặt ra trước đó, nguy cơ không hoàn thành mục tiêu 650.000 - 670.000 con vào năm 2030.

Cùng với đó, sản lượng sữa tươi nguyên liệu cũng chững lại, không đáp ứng được nhu cầu chế biến và tiêu dùng, dẫn đến phụ thuộc ngày càng lớn vào nhập khẩu với mức tăng trung bình 8 - 12% mỗi năm, có năm lên tới 20%.

Sự bùng nổ quá nhanh của thị trường với nhiều thương hiệu và sản phẩm, cộng thêm tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng, khiến người chăn nuôi gặp khó khăn, không cạnh tranh nổi với sữa nhập khẩu, buộc phải giảm đàn hoặc bỏ nghề.

Hội Chăn nuôi Việt Nam dẫn chứng, nhiều vùng chăn nuôi truyền thống của Việt Nam chứng kiến đàn bò sụt giảm mạnh, riêng TP Hồ Chí Minh đã giảm hơn 50% chỉ trong vài năm.

Để bảo đảm an ninh dinh dưỡng quốc gia và phát triển ngành sữa bền vững, Hội Chăn nuôi Việt Nam đề nghị các bộ liên quan khẩn trương ban hành chính sách khuyến khích sử dụng tối thiểu 5 - 20% sữa tươi nội địa trong sản xuất; hoàn thiện quy chuẩn kỹ thuật để phân biệt rõ sữa tươi và sữa hoàn nguyên; đồng thời triển khai chương trình sữa học đường từ nguồn sữa trong nước nhằm vừa cải thiện dinh dưỡng trẻ em vừa hỗ trợ người chăn nuôi.

Hội cũng đề nghị tăng cường phát triển đàn bò sữa theo 2 hướng: nuôi tập trung thâm canh tại các tập đoàn lớn và nuôi nông hộ chuyên nghiệp với quy mô 20 - 100 con (mỗi hộ) để tận dụng lao động nông thôn và nguồn phụ phẩm nông nghiệp.

Trước đó, tại hội thảo “Phát triển ngành sữa Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” do Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) vừa tổ chức tại TP Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Xuân Dương - Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam nhìn nhận, nhìn nhận việc quản lý sữa nhập khẩu còn nhiều bất cập, gây bất lợi cho sản xuất trong nước.

Nhiều doanh nghiệp nhập khẩu sữa nguyên liệu về pha chế, dẫn đến các vấn đề như sữa giả, sữa kém chất lượng. Do đó, doanh nghiệp dùng sữa tươi nguyên liệu trong nước không thể cạnh tranh về giá, phải giảm thu mua khiến nông dân đành bán bò.

Từ kinh nghiệm của Indonesia hay Philippines, ông Nguyễn Xuân Dương đề xuất một giải pháp quyết liệt: đưa điều kiện ràng buộc vào chiến lược phát triển ngành sữa. Theo đó, doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm sữa phải có vùng nguyên liệu hoặc cam kết sử dụng một tỷ lệ tối thiểu sữa nguyên liệu trong nước, ví dụ 20%.