Vận chuyển hàng hóa thời đại số với tủ giao nhận thông minh

Smart Locker - Xu hướng toàn cầu

Trong kỷ nguyên số, thương mại điện tử đã trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Song song với bùng nổ đơn hàng là áp lực lên hệ thống giao nhận truyền thống: nhân lực giao hàng ngày càng đắt đỏ, rủi ro thất lạc và tỷ lệ giao hàng không thành công luôn cao.

Nhiều quốc gia phát triển đã đẩy mạnh ứng dụng tủ giao nhận thông minh (Smart Locker) nhằm tối ưu hóa hệ thống logistics đô thị. Trung Quốc dẫn đầu với hơn 1 triệu tủ thông minh, xử lý tới 10% số bưu gửi toàn quốc.

Trong khi đó, các nước châu Âu như Đức hay Ba Lan cũng phủ dày mạng lưới Smart Locker để phục vụ người dân, nhờ vậy tăng tỷ lệ giao hàng thành công, tiết kiệm chi phí và bảo vệ môi trường do giảm lượng phương tiện giao vận.

Tại Việt Nam, trước sự phát triển thần tốc của thương mại điện tử với hơn 57 triệu người mua sắm trực tuyến năm 2023, thị trường đã trở thành mảnh đất màu mỡ cho giải pháp giao hàng tự động. Hằng năm, khối lượng đơn hàng tăng mạnh, ước tính đạt 3,4 tỷ đơn vào năm 2024 và tiếp tục cán mốc doanh thu ngành bưu chính chuyển phát tới 60 tỷ USD vào năm 2030.

Trước làn sóng này, những hạn chế cố hữu của giao hàng truyền thống ngày càng lộ rõ: chi phí nhân công tăng, shipper đối mặt với áp lực tuyển dụng và lương thưởng, chi phí nhiên liệu tăng cao; giao hàng chặng cuối bị "kẹt" vì khách nhiều khi không có nhà, phải gọi điện, quay lại nhiều lần, làm lãng phí thời gian lẫn chi phí xã hội; tỷ lệ giao hàng không thành công và đơn hoàn trả ở mức trên 15%, gây thất thoát tài nguyên lớn cho doanh nghiệp và giảm trải nghiệm khách hàng - tất cả tạo nên nhu cầu cấp thiết cho các giải pháp mới. 

Trong bối cảnh đó, mô hình tủ giao nhận thông minh nổi lên như một giải pháp "giải cứu" logistics thương mại điện tử tại các đô thị lớn.

Điểm nổi bật của tủ giao nhận thông minh, chính là tính tiện lợi và chủ động khi người nhận có thể lấy hàng bất cứ khi nào rảnh mà không phụ thuộc giờ giao hàng của shipper, giảm tắc nghẽn giao thông và tiết kiệm thời gian bởi shipper chỉ tập kết một lần tại tủ, tránh phải ghé nhiều nơi, góp phần giảm số chuyến xe ra vào phố nhỏ và giảm ô nhiễm môi trường.

Đồng thời, Smart Locker giúp hạn chế hiệu quả tỷ lệ giao thất bại bởi khách không liên hệ được, giảm rủi ro mất mát hàng hóa nhờ bảo mật đa lớp và cho phép thanh toán thu hộ (COD) ngay tại tủ qua ví điện tử, không cần trả tiền trực tiếp cho shipper. Hệ thống cũng đạt mức an toàn cao khi chỉ có khách sở hữu mã OTP hoặc QR riêng mới mở được ngăn tủ, tăng tính bảo mật với hàng hóa có giá trị.

Giải pháp đột phá cho Hà Nội và các đô thị lớn

Từ cuối năm 2024 đến giữa 2025, Viettel Post bắt đầu triển khai hệ thống tủ giao nhận Smart Box với hơn 600 tủ được lắp đặt tại nhiều tỉnh thành, chủ yếu ở khu dân cư, tòa nhà văn phòng, trường học và bệnh viện. Theo ông Hà Anh Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ chuyển phát Viettel Post, tủ giao nhận hàng thông minh là lời giải cho chuyển phát nhanh chặng cuối, nơi chi phí và rủi ro cao nhất chuỗi.

Tại Hà Nội, hệ thống Smart Locker được cộng đồng cư dân đón nhận tích cực. Nhờ vị trí lắp đặt trong các khu dân cư đông đúc, cư dân chung cư nhận hàng nhanh chóng, không phải xuống tận sảnh theo giờ shipper hoặc lo lắng hàng gửi nhờ quầy bảo vệ dễ thất lạc. Nhiều khu vực đã ghi nhận tỷ lệ giao thành công qua locker gần như tuyệt đối. Sự thuận tiện này cũng khích lệ khách hàng mua sắm trực tuyến thường xuyên hơn, đồng thời giảm gánh nặng điều phối cho đội ngũ shipper.

Chị Trần Huyền Thanh, cư dân tại chung cư 789 Xuân Đỉnh (Hà Nội) chia sẻ: "Trước đây, mua hàng online, shipper đến không gặp thì tôi phải hẹn lại, khá mất thời gian. Sự xuất hiện của tủ thông minh thay đổi hoàn toàn thói quen nhận hàng của tôi và cả gia đình. Chỉ cần lấy mã, đến tủ tự mở, tiết kiệm công sức cho cả người nhận lẫn người giao hàng. Con tôi cũng có thể tự lấy hàng mà không cần nhờ mẹ lúc mẹ bận. Rất tiện và an toàn".

Việc phát triển đồng bộ mạng lưới tủ giao nhận thông minh tại Hà Nội và các thành phố lớn, mở ra tiềm năng đa dạng trong việc kết hợp công nghệ định vị trên ứng dụng giúp người dùng nhanh chóng tìm tủ locker gần nhất khi đặt hàng.

Các sàn thương mại điện tử lớn cũng đang tích cực tích hợp với hệ thống Smart Locker, hướng tới xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử vận hành hoàn toàn tự động, tiết kiệm và chuyên nghiệp, trong khi các tòa nhà, trường học, khu thương mại cũng phối hợp lắp đặt tủ để bổ sung tiện ích cho cư dân, học sinh và khách mua sắm.

Có thể thấy, trong tương lai, khi công nghệ số càng phát triển mạnh mẽ, việc xây dựng hệ thống hạ tầng logistics đô thị hiện đại sẽ góp phần đưa Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử hai con số mỗi năm.

Trong đó, Smart Locker không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình, giảm chi phí vận hành và nâng tầm tiện ích với người dùng mà còn góp phần hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường do tránh việc giao hàng nhiều lần và sử dụng nhiều phương tiện vận tải.

Tủ giao nhận thông minh đã chứng minh là giải pháp hữu hiệu không thể thiếu cho thương mại điện tử trong thời đại số. Việc đẩy nhanh lắp đặt và chia sẻ hạ tầng Smart Locker sẽ là hướng đi để nâng tầm logistics số, tạo dựng môi trường giao nhận hàng hóa thông minh, tiện lợi và bền vững cho tương lai phát triển kinh tế số của Việt Nam.