Xuất khẩu nông sản - chuyển mạnh từ “lượng” sang “chất”

Giá trị xuất khẩu vượt 70 tỷ USD

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trước năm 1986, xuất khẩu nông sản của Việt Nam còn rất hạn chế, chủ yếu theo hình thức trao đổi hàng hóa trong khối các nước xã hội chủ nghĩa, với kim ngạch dưới 1 tỷ USD/năm.

Từ khi thực hiện đường lối đổi mới, đặc biệt trong giai đoạn 1990-2000, xuất khẩu nông sản tăng trưởng mạnh với tốc độ 15-20%/năm. Kim ngạch đạt khoảng 4,5 tỷ USD vào năm 2000, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.

Giai đoạn 2001-2010 đánh dấu bước phát triển cả về quy mô và chất lượng. Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 3,1 tỷ USD lên trên 19,5 tỷ USD. Nhiều mặt hàng đạt thứ hạng cao trên thị trường quốc tế như cà phê, hồ tiêu, hạt điều, gạo và thủy sản. 

Giai đoạn 2011-2020, mặc dù chịu tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu, xuất khẩu nông sản vẫn duy trì đà tăng trưởng, đạt 42,3 tỷ USD vào năm 2020. Cơ cấu xuất khẩu có sự chuyển dịch tích cực, gia tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến, giảm dần xuất khẩu thô.

Từ năm 2021 đến nay, trong bối cảnh thế giới biến động phức tạp do dịch bệnh, xung đột địa chính trị và biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn thể hiện khả năng thích ứng cao.

Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng từ 48,6 tỷ USD năm 2021 lên 62,5 tỷ USD năm 2024 và đạt hơn 70 tỷ USD vào năm 2025. Thặng dư thương mại trên 20 tỷ USD, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế.

Chuyển mạnh từ “lượng” sang “chất”

Có thể nhận thấy, trong nhiều năm qua, xuất khẩu nông sản Việt Nam đã từng bước chuyển mạnh từ lượng sang chất, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, ổn định cán cân thương mại và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.

Nông sản Việt Nam hiện đã có mặt tại trên 196 quốc gia và vùng lãnh thổ, và một trong những yếu tố giúp ngành nông nghiệp có được kết quả trên là do nhu cầu tiêu dùng trong nước và quốc tế tiếp tục gia tăng do quá trình đô thị hóa, tăng dân số và cải thiện thu nhập.

Cùng với đó, việc Việt Nam tham gia và thực thi 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng đã mở ra không gian thị trường rộng lớn, tạo điều kiện để nông sản Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường lớn và tiềm năng.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, năm 2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, và là năm đầu triển khai kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm (2026-2030).

Trên cơ sở Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề ra một loạt nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu nông sản năm 2026, ngành nông nghiệp chủ trương nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tranh thủ các FTA để mở cửa thị trường; đa dạng hoá chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất và thị trường xuất khẩu gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình, chủ động tiếp cận, phân tích, đánh giá sự điều chỉnh trong chính sách thương mại của các nước lớn, kịp thời tham mưu đề xuất các ứng xử phù hợp, thúc đẩy thương mại và xuất khẩu.

Cùng với đó là tích cực triển khai các giải pháp hỗ trợ người dân, doanh nghiệp chuyển đổi thị trường, sản xuất kinh doanh, cơ cấu lại chuỗi cung ứng, sản xuất theo hướng tự chủ, bền vững và nâng cao giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt.