3 yếu tố then chốt để Nghị quyết 68-NQ/TW tạo chuyển biến thực chất: niềm tin, cơ chế nhất quán và hành động cụ thể ở từng địa phương

Tại tọa đàm “Nghị quyết 68-NQ/TW: Động lực phát triển kinh tế tư nhân Việt Nam do Báo Kinh tế & Đô thị phối hợp với phường Tây Hồ, Trung tâm Truyền thông - Dữ liệu và Công nghệ số TP Hà Nội tổ chức chiều 15/8, TS Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân thuộc Hội đồng tư vấn cải cách Thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, từ nền kinh tế tập trung và các thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa trước 1986, Nghị quyết 68-NQ/TW mạnh mẽ “cởi trói” và mở đường cho khu vực tư nhân trở thành trụ cột kinh tế.

Nếu như Nghị quyết 10-NQ/TW năm 2017 đặt mục tiêu kinh tế tư nhân đóng góp 60-65% GDP vào năm 2030, thì Nghị quyết 68-NQ/TW đã nâng tầm tham vọng với các chỉ tiêu rõ ràng: đạt 2 triệu doanh nghiệp, mật độ 20 doanh nghiệp/1.000 dân, đóng góp 55-58% GDP, giải quyết việc làm cho tới 85% lực lượng lao động, lọt nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN về công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đến năm 2045, tầm nhìn hướng tới hơn 3 triệu doanh nghiệp, chủ động tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, đóng góp trên 60% GDP và đạt năng lực cạnh tranh quốc tế.

Tuy nhiên, TS Bùi Thanh Minh nhấn mạnh, thách thức lớn nhất hiện nay không còn là tuyên bố mục tiêu, mà là giai đoạn “thực thi”. Ông cho biết, khi Nghị quyết 68-NQ/TW ra đời, niềm tin của khu vực tư nhân đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm. Tăng trưởng đầu tư tư nhân năm 2023 chỉ đạt 2,7%, thấp hơn cả giai đoạn dịch COVID-19, và năm 2024 cũng chỉ ở mức 8%. Nhiều doanh nghiệp khi phát triển đến một ngưỡng nhất định lại chuyển sang hình thức FDI vì nhận thấy môi trường tiếp xúc với chính quyền thuận lợi hơn, ít bị thanh tra, kiểm tra hơn...

Một rào cản khác đến từ chính tư duy của một bộ phận lãnh đạo địa phương, “ngại” gặp gỡ và đối thoại với doanh nghiệp tư nhân. TS Bùi Thanh Minh thẳng thắn cho rằng, nếu không khơi dậy và duy trì niềm tin thì sẽ không thể đạt được mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045. Trong bối cảnh dân số đang già hóa và tài nguyên dần cạn kiệt, tốc độ tăng trưởng năm 2025 cần đạt trên 8%, thậm chí giai đoạn 2026-2030 phải hướng tới tăng trưởng hai con số. Điều này chỉ có thể thực hiện nếu khu vực tư nhân - lực lượng đổi mới sáng tạo và năng động nhất được trao cơ hội và cơ chế phù hợp.

Nghị quyết 68-NQ/TW không chỉ tập trung tháo gỡ rào cản tiếp cận đất đai, tín dụng, thị trường mà còn thiết kế các chính sách phát triển ở từng cấp độ doanh nghiệp. Các doanh nghiệp lớn, dẫn dắt sẽ tham gia vào các “bài toán quốc gia” như hạ tầng giao thông trọng điểm. Nhóm doanh nghiệp tiên phong được ưu tiên trong các lĩnh vực công nghệ mới, với mục tiêu hình thành 1.000 doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt có yếu tố đổi mới sáng tạo, sẽ được đảm bảo tiếp cận ít nhất 5% quỹ đất trong khu công nghiệp hoặc 20ha tại mỗi cụm công nghiệp.

TS Bùi Thanh Minh cho rằng, thách thức không chỉ đến từ thể chế trong nước, mà còn từ bối cảnh quốc tế với các chính sách thuế mới của Mỹ, chiến lược công nghiệp của Trung Quốc và Đức, cùng hàng rào phi thuế quan xanh của EU. Trong khi đó, kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu của khu vực FDI, với tỷ lệ 68-73% kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2015-2023, và giá trị gia tăng trong chuỗi cung ứng toàn cầu còn ở mức thấp.

Để Nghị quyết 68-NQ/TW tạo ra chuyển biến thực chất, TS Bùi Thanh Minh nhấn mạnh ba yếu tố then chốt: niềm tin, cơ chế nhất quán và hành động cụ thể ở từng địa phương. Ông đưa ra ví dụ, Hà Nội hoàn toàn có thể đặt mục tiêu làm thủ tục đăng ký kinh doanh nhanh nhất Đông Nam Á trong 24 giờ nhờ chuyển đổi số; hoặc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận đất trong khu công nghiệp. Điều này biến niềm tin từ khái niệm trừu tượng thành kết quả cụ thể, đo lường được.

Ông cũng cho rằng, để đạt mục tiêu phát triển, Việt Nam cần những doanh nhân lớn mạnh, sẵn sàng tham gia vào các dự án trọng điểm. Doanh nghiệp cũng cần bỏ tư duy ngắn hạn, chộp giật, tận dụng thời điểm hiện nay, khi Nhà nước thể hiện quyết tâm hỗ trợ để cùng đồng hành kiến tạo chính sách và hành động. Theo TS Bùi Thanh Minh, đây là thời điểm lịch sử để khu vực kinh tế tư nhân bứt phá, góp phần đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.